Strafbare feiten: van delictsomschrijving tot veroordeling

Een strafbaar feit is een gedraging die door de wet strafbaar is gesteld — als misdrijf of als overtreding. Of iemand daadwerkelijk strafbaar is, hangt af van meer dan de gedraging alleen: de delictsomschrijving, de aanwezigheid van wederrechtelijkheid en de vraag of er sprake is van schuld spelen allemaal een rol. Niet elk verwerpelijk gedrag levert een strafbaar feit op, en niet iedereen die betrokken is bij een verboden handeling is ook de dader. Deze pagina brengt de belangrijkste boeken en inzichten over strafbare feiten bij elkaar — van forensisch onderzoek en strafprocesrecht tot de aansprakelijkheid van rechtspersonen en de tbs-maatregel.

Materieel strafrecht: wat maakt een gedraging strafbaar?

Het materiële strafrecht bepaalt welke gedragingen strafbaar zijn en welke sancties daarop volgen. Centraal staan de objectieve bestanddelen van het delict — de gedraging zelf en het eventuele gevolg — en de subjectieve kant: opzet of schuld. Pas als aan alle bestanddelen van de delictsomschrijving is voldaan, is er sprake van een strafbaar feit. Denk aan oplichting, mishandeling, diefstal, moord of doodslag. Het materiële strafrecht van Hein Wolswijk en K. Lindenberg doorloopt al deze elementen systematisch en biedt daarmee een stevige basis voor iedereen die zich in de materie wil verdiepen.

Strafprocesrecht: van verdenking tot vonnis

Het strafprocesrecht regelt hoe strafbare feiten worden onderzocht, vervolgd en berecht. De artikelen 348 en 350 van het Wetboek van Strafvordering spelen daarin een centrale rol: zij bepalen welke vragen de rechter achtereenvolgens moet beantwoorden. Is het tenlastegelegde feit bewezen? Levert het bewezene een strafbaar feit op? Is de verdachte strafbaar? En welke straf past daarbij? Voor wie die logica wil doorgronden, zijn praktische handboeken onmisbaar. Henk Jan Starrenburg en Mark de Graaf schreven samen een toegankelijk overzicht dat ook voor niet-juristen begrijpelijk is.

Daderschap van rechtspersonen

Niet alleen mensen kunnen strafbare feiten plegen. Ook rechtspersonen — bedrijven en organisaties — kunnen strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld. De vraag hoe gedragingen van individuele medewerkers aan een rechtspersoon worden toegerekend, is uitgewerkt in de zogeheten Drijfmestcriteria. Dit vraagstuk raakt compliance-professionals, bedrijfsjuristen en iedereen die nadenkt over organisatieverantwoordelijkheid. Het daderschap van de rechtspersoon analyseert dit grondig.

TBS: strafbaar feit en de grens tussen straf en behandeling

Bij ernstige strafbare feiten waarbij de dader verminderd of volledig ontoerekeningsvatbaar is, kan de rechter tbs opleggen. Daarmee verschuift de focus van bestraffen naar behandelen. Journalist Hans Faber dook diep in de wereld van de tbs-kliniek en beschrijft de achtergronden van het criminele gedrag van tbs-patiënten op indringende wijze. Zijn boek laat zien dat strafbare feiten zelden op zichzelf staan.

Strafbare feiten en vergunningverlening: de Wet Bibob

De Wet Bibob — Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur — stelt de overheid in staat vergunningen te weigeren of in te trekken als er een ernstig gevaar bestaat dat deze worden gebruikt om strafbare feiten te plegen, of om voordeel uit strafbare feiten te benutten. Het is een bestuursrechtelijk instrument met een directe link naar het strafrecht, waarbij vermoedens van strafbare feiten een sleutelrol spelen in de beoordeling.

Strafbare feiten als juridisch en maatschappelijk vraagstuk

Strafbare feiten zijn geen abstract begrip. Ze raken aan fundamentele vragen over schuld, verantwoordelijkheid, bewijs en sanctionering — voor individuen én voor organisaties. Of het nu gaat om de forensische reconstructie van een delict, de beoordeling door de rechter, de toerekening aan een rechtspersoon, de grens tussen legaal en verboden gedrag, of de beslissing om tbs op te leggen: elk aspect vraagt om grondige kennis van het recht én van de menselijke werkelijkheid daarachter. De boeken op deze pagina bieden daarvoor een betrouwbaar en diepgaand vertrekpunt.