trefwoord
Ubuntu: de Afrikaanse filosofie van verbondenheid in leiderschap
Ubuntu is een Zuid-Afrikaanse levensfilosofie die zich laat samenvatten in de gedachte 'ik ben omdat wij zijn'. Waar het westerse denken vaak uitgaat van het individu, benadrukt Ubuntu de onderlinge afhankelijkheid tussen mensen, gemeenschappen en zelfs de natuur. In een tijd van crises en groeiend individualisme zoeken steeds meer managementdenkers, auteurs en organisatieadviseurs naar de betekenis van deze filosofie voor leiderschap en samenwerking. Op deze pagina brengen we de belangrijkste boeken, auteurs en artikelen rond ubuntu samen.
Ubuntu als leiderschapsmodel
Een van de meest uitgesproken pleitbezorgers van Ubuntu als leiderschapsfilosofie in Nederland is Leontine van Hooft. Als corporate antropoloog bracht zij haar ervaringen in Afrika samen in meerdere managementboeken over dit onderwerp.
Leontine van Hooft
-
Leontine van Hooft: ‘Transparantie is makkelijk als alles goed gaat’Verder lezen in het magazineIn dit artikel legt Van Hooft uit waarom westers individualisme volgens haar geen antwoord biedt op de huidige crises, en waarom Ubuntu zich juist leent voor zowel kleine als grote organisaties.
-
Evolutionair leiderschap - Over UbuntuVerder lezen in het magazineIn deze preview vertelt Van Hooft zelf over de tien lessen uit 'Evolutionair leiderschap' en wat Ubuntu kan betekenen voor organisaties die durven veranderen.
Zuid-Afrikaanse wortels: Ubuntu Society en persoonlijke zoektochten
Ubuntu is niet alleen een managementconcept, maar allereerst een diepgewortelde levenshouding uit Zuid-Afrika. Annette Nobuntu Mul, oprichter van Ubuntu Society en voorzitter van Stichting Ubuntu Nederland, verbindt in haar werk deze filosofie met vraagstukken van gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid.
Annette Nobuntu Mul
Filosofische fundamenten van Ubuntu
Wie de wortels van Ubuntu wil begrijpen, komt al snel uit bij de Zuid-Afrikaanse filosoof Mogobe Ramose, die het concept grondig heeft doordacht als levensfilosofie op zich, los van de managementcontext.
Vergeving en verzoening: de erfenis van Desmond Tutu
Niemand heeft Ubuntu wereldwijd zo bekend gemaakt als Desmond Tutu, de Zuid-Afrikaanse aartsbisschop en Nobelprijswinnaar die de Waarheids- en Verzoeningscommissie leidde na het einde van de apartheid.
Desmond Tutu
Een mens is pas een mens door andere mensen. Ik heb je nodig om mezelf te kunnen zijn, zoals jij mij nodig hebt om jezelf te kunnen zijn.
Uit: Het boek van vergeving
Ubuntu als tegenwicht voor westers individualisme
Meerdere auteurs plaatsen Ubuntu nadrukkelijk tegenover de westerse, individualistische kijk op mens en organisatie. Zij zien in de Afrikaanse filosofie een noodzakelijk correctief voor een wereld die is doorgeschoten in fragmentatie en concurrentiedenken.
Organisaties die te veel sturen op orde en controle roepen juist chaos over zichzelf af; erkenning van onderlinge verbondenheid biedt een stabieler fundament dan strikte beheersing.
Uit: Wie orde zaait zal chaos oogstenUbuntu binnen psychiatrie en politiek
De reikwijdte van Ubuntu beperkt zich niet tot management. Ook binnen de psychiatrie en de politieke wetenschap wordt het concept gebruikt om westerse aannames over het individu ter discussie te stellen.
Wat schrijven anderen over Ubuntu?
Ook op Managementboek.nl verschenen door de jaren heen diverse artikelen die de betekenis van Ubuntu voor management en samenleving belichten, van recensies tot interviews met auteurs en denkers.
-
De weg naar bruto mondiaal gelukVerder lezen in het magazineIn dit artikel over 'De weg naar bruto mondiaal geluk' bespreekt Amber Zwartbol hoe Leontine van Hooft opnieuw de Ubuntu-filosofie als vertrekpunt neemt, ditmaal gericht op mondiaal geluk in plaats van alleen organisaties.
-
MEER Moois - Opsoek naar Ubuntu – Leerzaam en indringendVerder lezen in het magazineElly Stroo Cloeck noemt 'Opsoek naar Ubuntu' leerzaam en indringend, en stelt de vraag of deze eeuwenoude Zuid-Afrikaanse filosofie van menselijkheid ook een antwoord kan bieden op ecologische duurzaamheid en sociale ongelijkheid.
-
UbuntuVerder lezen in het magazineHans van der Klis bespreekt de dissertatie van Henk van den Heuvel, die betoogt dat ubuntu ook buiten Zuid-Afrika een aantrekkelijke managementfilosofie kan zijn voor Europese managers.
Conclusie: verbondenheid als leidend principe
Of het nu gaat om leiderschap, vergeving, psychiatrie of politiek: telkens weer blijkt Ubuntu een krachtig tegengeluid te bieden aan het westerse individualisme. De filosofie herinnert eraan dat mensen, organisaties en samenlevingen pas werkelijk gedijen wanneer ze de onderlinge verbondenheid erkennen. De hier besproken boeken en artikelen laten zien dat Ubuntu geen vaag ideaal is, maar een concreet en toepasbaar uitgangspunt voor wie op zoek is naar een menselijker vorm van leiderschap en samenwerking.