trefwoord
Uitvoerende macht
De uitvoerende macht is de tak van de overheid die verantwoordelijk is voor het uitvoeren van wetten en het dagelijks bestuur van een land. In tegenstelling tot de wetgevende macht, die wetten maakt, en de rechterlijke macht, die geschillen beslecht, richt de uitvoerende macht zich op de praktische uitvoering van beleid. Dit begrip staat niet op zichzelf: het krijgt pas betekenis in de wisselwerking met andere staatsmachten, in de checks and balances die een rechtsstaat kenmerken. Op deze pagina een overzicht van boeken die de uitvoerende macht vanuit verschillende invalshoeken belichten, van de Amerikaanse president tot de Belgische federale regering.
Spanning tussen de staatsmachten
Een terugkerend thema in de literatuur over de uitvoerende macht is de spanning met andere staatsmachten, met name de rechterlijke macht. Wie bepaalt uiteindelijk de grenzen van het overheidshandelen, en wat gebeurt er als de uitvoerende macht die grenzen opzoekt of overschrijdt?
De Amerikaanse president als hoofd van de uitvoerende macht
Nergens is de uitvoerende macht zo geconcentreerd in één persoon als bij de Amerikaanse president. Twee boeken belichten deze rol vanuit verschillende perspectieven: de constitutionele basis van het presidentschap en de bredere machtsverhoudingen binnen het Amerikaanse politieke systeem.
Frans Verhagen
De president regeert, maar regeert nooit alleen: het Congres en de rechterlijke macht wachten om te corrigeren.
Uit: Macht en tegenmacht in Amerika
De uitvoerende macht binnen de Europese Unie en de Lage Landen
Ook buiten de nationale staat speelt de uitvoerende macht een cruciale rol. Binnen de Europese Unie ligt de uitvoering van beleid grotendeels bij de Europese Commissie, terwijl in België de federale regering samen met de koning de uitvoerende macht vormt. Beide systemen kennen hun eigen dynamiek van bevoegdheden en verantwoording.
Robert Schütze
De scheiding tussen wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht is geen statisch gegeven, maar een voortdurend onderhandelingsproces tussen instituties.
Uit: Krachtlijnen van het Belgisch staatsrechtMacht en bestuur in de praktijk
Naast het staatsrechtelijke perspectief is macht ook een dagelijks fenomeen binnen organisaties en besturen. Wie leiding geeft of toezicht houdt, krijgt onvermijdelijk te maken met machtsverhoudingen, verantwoording en de vraag hoe je resultaat boekt zonder de rechtsstaat in het klein - de organisatie - uit het oog te verliezen.
-
Macht!Verder lezen in het magazineDit artikel over het boek 'Macht!' van Oscar David verkent macht als fenomeen dat, net als bij de uitvoerende macht binnen de staat, altijd gepaard gaat met verantwoordelijkheid en het risico van misbruik.
-
Goed bestuur en toezicht is kwestie van mensenwerk, niet van meer regelsVerder lezen in het magazineSteven Schuit betoogt dat goed bestuur en toezicht vooral een kwestie van mensenwerk is, niet van steeds meer regels - een inzicht dat evengoed geldt voor de verhouding tussen uitvoerende macht en toezichthoudende instanties.
Tot slot
De uitvoerende macht vormt de motor van elk bestuurlijk systeem, van de Verenigde Staten tot België en de Europese Unie. Of het nu gaat om de bevoegdheden van een president, een federale regering of een Europese Commissie: de kern blijft dezelfde vraag: hoe voer je macht uit zonder daarin door te schieten, en hoe zorg je voor voldoende tegenmacht? De boeken op deze pagina bieden daarvoor zowel het juridische kader als het historische perspectief.
