‘Mensen houden niet van verandering’, hoor ik managers vaak zeggen zodra er tijdens een veranderproces weerstand ontstaat. Maar als dat waar is, hoe zit het dan met managers zelf? Managers zijn tenslotte ook mensen. Houd jij als manager eigenlijk wel van verandering?
Hoe reageer jij als verandering anders loopt dan verwacht?
Natuurlijk ben je enthousiast over de verandering die je zelf in gang zet. Maar wat gebeurt er als het proces anders loopt dan in je plan staat? Dan wordt verandering ook voor jou spannend. Juist op dat moment ontdek je hoe jij zelf met verandering omgaat. En jouw reactie beïnvloedt hoe je team reageert.
Al dertig jaar onderzoek ik hoe mensen omgaan met onverwachte verandering. Mijn nieuwsgierigheid begon in het improvisatietheater. Daar zag ik hoe spelers op drie herkenbare manieren reageren wanneer een scène plotseling een andere kant op gaat.
Inmiddels heb ik meer dan drieduizend organisaties bezocht en herken ik dezelfde patronen bij leiders die een verandering begeleiden.
Drie managementreflexen die weerstand kunnen versterken
Sommige leiders worden stiller. Ze wachten met communiceren totdat ze meer duidelijkheid hebben. Anderen pakken meer controle: ze scherpen plannen aan en sturen strakker op de uitvoering. Weer anderen worden kritischer: ze wijzen sneller op risico’s en reageren scherper op afwijkende initiatieven.
Ik noem dit de wachtreflex, de controlereflex en de kritiekreflex. Het zijn begrijpelijke pogingen om jezelf te beschermen tegen fouten, mislukking of gezichtsverlies. Alleen beïnvloeden ze ook de mensen met wie je werkt. Jouw stilte kan je team afwachtend maken. Jouw controle kan initiatief afremmen. Jouw kritiek kan mensen voorzichtiger maken.
Hoe de controlereflex passiviteit bij medewerkers oproept
Neem de controlereflex. Veel leiders willen dat hun team eigenaarschap toont. Maar om je eigenaar te voelen, moet je daadwerkelijk invloed hebben op wat je doet.
Misschien geef jij je team aanvankelijk alle ruimte. Maar zodra de aanpak afwijkt van jouw verwachtingen, zie je risico’s. Dus pas je ideeën aan, werk je de aanpak verder uit en laat je volgende voorstellen eerst langs jouw bureau komen.
Dat geeft jou meer zekerheid. Maar hoeveel ruimte ervaren medewerkers nog om zelf iets te bedenken? Ze ontdekken dat jij uiteindelijk bepaalt en wachten voortaan op jouw aanwijzingen. Jij ziet daarin de bevestiging dat ze zonder jouw aansturing niet in beweging komen en trekt de touwtjes verder aan. Zo versterken jullie onbedoeld elkaars gedrag.
Jouw reflex wordt hun weerstand.
Dat betekent niet dat alle weerstand door jouw gedrag ontstaat. Medewerkers maken hun eigen afwegingen en dragen verantwoordelijkheid voor hun gedrag. Maar jouw reactie is wel het deel van de wisselwerking waarop jij rechtstreeks invloed hebt.
Meer eigenaarschap creëren? Doorbreek je eigen managementreflex
De nieuwe veranderaar vraagt zich daarom ook af: hoe houd ik mijn team misschien zelf tegen?
Wil je meer eigenaarschap? Kies dan bij de eerstvolgende stap in de verandering welk onderdeel je volledig aan het team kunt toevertrouwen. Spreek vooraf af wat het doel is, welke grenzen gelden en waarover het team zelf mag beslissen.
Herken vervolgens je behoefte om in te grijpen zodra de aanpak anders wordt dan jij had bedacht. Onderzoek of ingrijpen werkelijk nodig is, of vooral jouw onzekerheid vermindert.
Hoe vaker medewerkers ervaren dat hun beslissingen ertoe doen, hoe meer eigenaarschap kan groeien. Dat vraagt een keuze: welke controle draag jij over, zodat je team verantwoordelijkheid kan nemen?
In De nieuwe veranderaar oefen je zestig dagen met het herkennen en doorbreken van zulke managementreflexen. Want verandering versnelt zelden doordat je je team harder aanjaagt. De versnelling begint wanneer jij herkent hoe je zelf op de rem trapt.
Zelf aan de slag met je managementreflexen?
Weerstand tegen verandering begint niet altijd bij medewerkers. In De nieuwe veranderaar laat Michel Verheijden zien hoe managers hun wacht-, controle- en kritiekreflex herkennen en doorbreken. Met een praktisch programma van zestig dagen helpt hij leiders om meer eigenaarschap en beweging te creëren. Bestel het boek bij Managementboek.