In zomer van 2012 presenteerde voormalig minister van Volksgezondheid Ab Klink het rapport 'Kwaliteit als medicijn'. Klink sprak met artsen, bestuurders en hoogleraren en kwam tot de conclusie dat de zorg miljarden goedkoper kan. Door kritischer te kijken naar de zorg die verleend wordt en door verspilling tegen te gaan, kan in het meest ideale scenario 8 miljard euro bespaard worden. Dat er iets moet gebeuren om de rap stijgende kosten van de gezondheidszorg binnen de perken te houden, staat buiten kijf. Initiatieven voor verbetering in de zorg moeten vooral van de werkvloer komen, zei Klink bij de presentatie van zijn rapport. Met de opmerking van Klink in het achterhoofd is het interessant het boek 'Lean in de zorg' te lezen.

Veranderingen, bezuinigingen en efficiencyverhoging zijn al jaren aan de orde van de dag bij de overheid. Managers uit het bedrijfsleven lopen er regelmatig op stuk en resultaten lijken uit te blijven. Minder geld beschikbaar stellen helpt ook al niet. Hoe komt dat dan toch? Er zijn veel verschillende overheidsorganisaties, veel actoren en veel niveaus met een eigen logica. De overheid is een veelkoppige leeuw en complex. Hak er een kop af, dan groeit er al snel weer een nieuwe op een andere plek. Simplistische oplossingen werken niet in deze complexiteit.

Adjiedj Bakas is een bekende trendwatcher die al vele boeken heeft geschreven en regelmatig te horen is als spreker of gast in een programma op radio of televisie. Zoals de titel al aangeeft gaat dit boek over het thema gezondheid. Het bestaat uit vijf delen: Het Verleden, Het Heden, De Toekomst, Scenario's en Agenda. Het derde deel, De Toekomst, is natuurlijk het meest omvangrijke deel en bestaat uit 10 megatrends. Het boek is mooi vormgegeven, bevat aantrekkelijke afbeeldingen en het gebruik van vele columns door mensen 'uit het veld' maakt het boek afwisselend en levendig.

Het vraagteken in de titel van Rienk Goodijks boek had weggelaten mogen worden. Bestuurlijk toezicht in semipublieke organisaties faalt veelvuldig. Dat is dan ook de voedingsbodem van Goodijks studie. Hij zoekt naar verklaringen voor dat falen van toezichthouders, zoals de ondertitel kenbaar maakt. Het belang van het boek schuilt echter in de handreikingen die Goodijk vervolgens geeft om dat falen te beperken. De titel had dit wel mogen kenbaar maken. De lading wordt beter gedekt met: 'Falend toezicht in semipublieke organisaties. Zoeken naar verklaringen en oplossingen'.

Genuanceerd én prikkelend. Rienk Goodijk presenteerde maandag 18 juni 'Falend toezicht in semipublieke organisaties?'. Het boek getuigt van zowel confrontatie als nuance: een blijk van wijsheid. De auteur doet een eerlijke zoektocht naar de problemen die zich afspelen rondom bestuur en toezicht in semi-publieke organisaties. Het boek lijkt zich te concentreren rondom waardeoriëntatie en tegenmacht; twee evidente rollen van een raad van toezicht. Met opzet zeg ik 'lijkt': Goodijk legt in een relatief dun boek vrijwel het complete speel- en probleemveld van raden van toezicht bloot.

'Dit boek komt voort uit dat academische veld en wil de belangrijkste managementopgaven voor publieke en semipublieke organisaties aan de orde stellen en van antwoorden voorzien. (..) Het boek heeft praktische ambities, maar geeft die vorm via academische ambachtelijkheid'. Een paar citaten afkomstig uit de inleiding van 'Handboek publiek management'. De publieke manager die dit boek van kaft tot kaft doorgrondt, weet het (weer): de uitdagingen waar hij/zij voor staat zijn fors. Met dit boek neemt deze manager stevige academische bagage tot zich en daarbij gelukkig ook praktische oplossingen op een breed vlak: van leiderschap tot het omgaan met media, en van samenwerking in publieke netwerken tot financieel management.

Meer met minder, dat is in tijden van recessie vaak de opdracht voor overheidsorganisaties. Lean verbeteringsprogramma's gaan over het creëren van meer waarde, in minder tijd, met minder geld en administratieve lasten. Doel: een slanke en burgergerichte organisatie. Bert Teeuwen beschrijft in 'LEAN voor de Overheid' op een eenvoudige en praktische wijze de basis van het Lean denken in de overheid. De lezer krijgt door dit stapsgewijs en aantrekkelijk geschreven boek een aantal direct in de praktijk toepasbare praktische handvatten.

De overheid zit in een klem. Zij heeft steeds vaker te maken met complexe opdrachten en tegelijkertijd wordt verwacht dat zij resultaatgericht werkt en simpele oplossingen biedt. Alle publieke managers hebben te maken met deze klem. Om daar uit te komen, kunnen zij ervoor kiezen alleen maar op de winkel te passen, omdat iedere interventie toch leidt tot negatieve en onvoorziene gevolgen. Dan worden dringende maatschappelijke problemen echter niet opgelost. Of zij kunnen de complexiteit van het probleem negeren en tegen beter weten in eenvoudige oplossingen uit hun managementbibliotheek inzetten. Ook deze aanpak is gevaarlijk. Simplificatie kan namelijk leiden tot ingrepen die negatief uitpakken en schadelijk zijn voor professionals en burgers. Het Handboek publiek management wil overheidsmanagers laten zien hoe zij kunnen laveren tussen complexiteit en simpele oplossingen.

Klantgerichte dienstverlening is een vak op zich. Dat bewijst Frank Faber overtuigend met zijn boek 'Als vriendelijk nou belangrijk is...'. Het boek is direct toepasbaar voor (publieke) organisaties die hun dienstverlening klantgericht willen verbeteren, maar de titel en de subtitel, 'Met de Tolteken op pad naar klantgerichte publieke dienstverlening', hadden dit sterker mogen ondersteunen.

'Een echte eyeopener' zou niet misstaan als ondertitel voor dit boek. De fluorescerend oranje kaft schittert je tegemoet en de rest van het boek doet daar niet voor onder. Dat de gekozen kleur na enkele bladzijden te hebben gelezen juist de inhoud van het boek ondersteunen, had ik van te voren niet kunnen bedenken. Geen andere kleur had de urgentie van dit boek benadrukt. 'Edushock' van Dirk De Boe, Bernard Lernout en Pieter Sprangers is een inspirerend boek over de op handen zijnde of al reeds voorzichtig gestarte veranderingen op het gebied van leren.

Wat heeft onderwijsmanagers van Hogeschool InHolland bewogen om diploma’s af te geven zonder dat studenten de juiste kwalificaties hadden behaald? Die vraag wordt in het zojuist verschenen Handboek Strategisch Management voor de non-profitorganisatie van Kees Mouwen weliswaar nergens met zo veel woorden gesteld, maar de casus had wel degelijk een plaats verdiend in wat ongetwijfeld Mouwens magnum opus genoemd mag worden. Helaas lag het manuscript al bij de drukker op het moment dat het wanbeleid van het onderwijsinstituut aan het licht kwamen. De InHolland-kwestie is namelijk een goed, maar tegelijk pijnlijk voorbeeld van wat er kan gebeuren als bestuurders van een maatschappelijke onderneming verkeerde keuzen maken.

De Amerikaanse filosofe Martha Nussbaum schreef met 'Not For Profit' een gepassioneerd pamflet vóór de verbeelding en tegen de heersende trend onderwijs te bekijken in termen van meetbaarheid en opbrengst. Haar boek is nu als 'Niet voor de winst' ook in het Nederlands vertaald. Een uiterst interessant geschrift dat je aan het denken zet.

Adjiedj Bakas stelt in 'De toekomst van gezondheid' dat we afscheid moeten nemen van bestaande paradigma's in de zorg. Als voorbeeld geeft hij aan dat iedereen de kosten van de zorg alleen maar ziet stijgen, terwijl als er een ander zorgfinancieringsmodel wordt ingevoerd zoals Singapore heeft, de zorgkosten met 70 procent omlaag kunnen. 

'Als alles op de schop gaat … een onderwijsbiografie over een integraal veranderingsproces' is een bijzonder verslag over een ingrijpende fusie tussen Hogeschool Zuyd in Maastricht en Hogeschool Sittard. Beide hogescholen hadden de wens om de sociale opleidingen samen te voegen, met als doel de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren in de vorm van een verbrede bacheloropleiding Social Work.

Het boek 'Als vriendelijk nou belangrijk is…' van Frank Faber biedt concrete handvatten om publieke dienstverlening klantgericht te maken.