Podcast

Maartje Kemme en Harry ter Braak

‘De dienstverlening van de overheid moet als maatwerk voelen’

Professionals bij de overheid zien waar burgers vastlopen, maar hun signalen leiden niet vanzelf tot verandering. Hoe organiseert de overheid haar eigen knelpunten en wat is nodig om die te doorbreken? Maartje Kemme en Harry ter Braak pleiten voor ruimte om problemen te onderzoeken én verantwoordelijkheid om te handelen. Ze zijn te gast in podcast De Boekenpraktijk.

Karin de Zwaan | Karin de Zwaan | 12 november 2026 | 2-3 minuten leestijd

‘Het mag niet.’ Achter die woorden zit lang niet altijd écht een wettelijk verbod. Soms ontbreken budget, capaciteit of een opdracht. Dat onderscheid staat centraal in het gesprek met Maartje Kemme, auteur van Tussenruimte, en Harry ter Braak, die samen met Alinda van Bruggen Behoorlijk organiseren schreef.

Luister deze aflevering van de Boekenpraktijk op deze pagina of open de podcast in jouw favoriete podcastspeler, zoals Spotify, Apple Podcasts, Google Podcasts of YouTube.

Kemme vertelt in het gesprek met Willem van Leeuwen over iemand die na een hersentumor duurzaam arbeidsongeschikt was verklaard. Later wilde hij weer werken, maar voor die begeleiding is de organisatie bij het UWV niet ingericht. Kemme: ‘Wat er dan in de organisatie gebeurt, is dat er wordt gezegd: het mag niet. Dat is interessant, want het heeft niks met de wet te maken. Die legt helemaal geen verbod op. Dan heeft het niet mogen vaak te maken met hoe wij onze organisatie hebben ingericht.’

Van signaleren naar handelen

Om zulke blokkades te herkennen, is volgens Kemme tussenruimte nodig: ruimte om ingewikkelde situaties samen te onderzoeken. Dat mag niet voortdurend afhankelijk zijn van moedige medewerkers. Kemme: ‘Zolang het over lef gaat, gaat het niet echt goed. Want je kunt niet je hele leven lef tonen in je werk. Het moet normaal zijn om menselijk te werken.’

Een signaalvaardige overheid handelt, herkent vergelijkbare situaties en onderzoekt de achterliggende patronen. Daarvoor moeten verschillende perspectieven samenkomen.
Kemme zegt daarover: ‘Kijk ook even naar het hele plaatje. Zoom in, zoom uit en dan pas krijg je het hele verhaal boven water. Die hele interdisciplinaire manier van werken, dat noemen we ook wel het hele systeem in de kamer.’

Verantwoordelijkheid organiseren

Harry ter Braak illustreert wat er gebeurt als dat gezamenlijke gesprek ontbreekt. Hij vertelt over een laboratorium van waterschappen dat tijdens corona besmettingshaarden wist te signaleren. Sommige mensen binnen de waterschappen vonden dat buiten hun taak vallen; anderen wilden de kennis juist delen. Die verschillende keuzes over verantwoordelijkheid bleven impliciet en veroorzaakten frictie.

Verbetering begint volgens Ter Braak dan ook bij verantwoordelijkheid: ‘Als je de schuldige hebt, heb je nog niks opgelost. Maar als je weet wie verantwoordelijk is én je hem verantwoordelijkheid laat afleggen, kan hij ook weer verantwoordelijkheid nemen om er iets mee te doen. En dat is veel productiever.’

Bestuurders moeten daarvoor voorwaarden scheppen. Ter Braak adviseert jaarlijks samen met de ondernemingsraad enkele beginselen van behoorlijk organiseren te onderzoeken. Maartje Kemme vat in het gesprek de ambitie mooi samen: ‘Alles wat wij als overheid doen zou voor de burger als maatwerk moeten voelen.’

Stellingen

Elke aflevering van de podcast legt host Willem van Leeuwen de gast een aantal stellingen voor. De stellingen voor Maartje Kemme en Harry ter Braak zijn:

  1. Als ‘ik wist het niet’ geen excuus is voor de bestuurder, is ‘ik moest wel’ dat ook niet voor de ambtenaar.
  2. Buikpijn zonder actie is eigenlijk medeplichtigheid.

Luister de volledige aflevering van De Boekenpraktijk. En leer van Maartje Kemme en Harry ter Braak  hoe de overheid ruimte kan maken om anders te handelen.

Over Karin de Zwaan
Marketeer van Managementboek

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Producten

    Auteurs

      Trefwoorden

        Artikelen