Interview

Willem Koerselman

‘De medewerkers die het hardst klagen, brengen je het verst’

We veranderen ons suf: we trouwen, verhuizen en kiezen voor kinderen. Maar zodra er op het werk iets moet veranderen, gaan de hakken in het zand. Hoe kan dat toch? In zijn boek De kracht van Viraal Veranderen laat Willem Koerselman zien hoe het anders kan. En waarom je daar absoluut een ‘Harry’ bij nodig hebt.

Marianne ter Mors | Mirjam van der Linden | 9 november 2026 | 5-7 minuten leestijd

Wanneer ontdekte je dat we in organisaties eigenlijk helemaal verkeerd omgaan met veranderen?

Stel je voor dat je tegen twee medewerkers zegt: jullie gaan trouwen, want wij hebben besloten dat dat goed voor jullie is. Dat zou niemand accepteren! Toch doen we in organisaties precies hetzelfde. We vertellen mensen dat ze moeten veranderen, zonder dat ze daar zelf voor hebben gekozen. En dan zijn we verbaasd dat ze niet enthousiast meedoen.

Jaren geleden las ik dat 80 procent van alle verandertrajecten mislukt. Dat herkende ik uit mijn eigen werk. Ik schreef prachtige visiedocumenten, maar als ik twee jaar later terugkwam, bleek er niets veranderd. Hoe kan dat nou, dacht ik. Je maakt een plan en voert het vervolgens gewoon niet uit!

Mensen gaan in hun privéleven voortdurend grote veranderingen aan. We trouwen, scheiden, krijgen kinderen en wisselen van baan. Waarom lukt dat allemaal prima, maar lijkt veranderen op het werk ineens onmogelijk? Dat wilde ik begrijpen.

Die zoektocht bracht je uiteindelijk bij Viral Change™ van Leandro Herrero, waarop je jouw boek De kracht van Viraal Veranderen baseerde. Wat sprak je zo aan in zijn methode?

Leandro Herrero is psychiater en heeft een enorme afkeer van traditionele veranderaanpakken. In zijn boek legt hij op een bijna cynische, maar ontzettend grappige manier uit waarom die vaak mislukken. Wat mij vooral aansprak, was zijn idee dat verandering begint bij concreet gedrag. Vervolgens verspreidt dat gedrag zich via collega’s in plaats van dat de directie het van bovenaf oplegt. Dat vond ik zo logisch dat ik dacht: zo wil ik ook werken!

Toch besloot je er een eigen, praktische aanpak van te maken. Waarom?

Het boek van Herrero is ontzettend inspirerend, maar als je het uit hebt, denk je: fantastisch, zo wil ik werken! Alleen ehh… hoe dan? Er staat welgeteld één plaatje in dat laat zien hoe de methode werkt. De rest mag je zelf bij elkaar puzzelen.

Gelukkig was het coronatijd en kon ik het boek vier keer lezen. Ondertussen stalkte ik Herrero regelmatig met vragen. Ik vertaalde zijn overdenkingen naar een praktisch stappenplan en voegde er nieuwere inzichten uit de gedragswetenschap toe. Zo ontstond De kracht van Viraal Veranderen, een praktische handleiding waarmee organisaties concreet aan de slag kunnen.

Wat maakt Viraal Veranderen zo anders dan de traditionele aanpak?

Het belangrijkste verschil is dat je medewerkers vanaf het begin betrekt bij de verandering. Bij een traditionele aanpak bedenkt de directie een plan en krijgen medewerkers te horen wat ze moeten doen. Bij Viraal Veranderen zegt de directie: dit is volgens ons de richting die we op moeten. Wat vinden jullie ervan? Denk met ons mee!

Daarbij is het belangrijk dat je medewerkers dezelfde informatie geeft als het management. De directie heeft vaak maanden de tijd gehad om over een verandering na te denken, terwijl medewerkers ineens te horen krijgen dat alles anders moet. Geef ze de tijd om te begrijpen waarom een verandering nodig is en laat ze zelf meedenken over de invulling. Dan wordt het ook hún verandering.

Vervolgens gaat een kerngroep aan de slag om abstracte veranderdoelen te vertalen naar concreet gedrag. Neem een gemeente die ‘de burger centraal’ wil stellen. Bij de traditionele aanpak moeten medewerkers zelf maar bedenken wat daarmee wordt bedoeld. Vaak zullen ze denken: ‘ik zet de burger al centraal’, en dan verandert er dus helemaal niks. De vertaling naar gedrag is daarom cruciaal.

Daarna betrek je de zogenoemde virale activisten: medewerkers die het vertrouwen van hun collega’s hebben. Zij denken mee over het gewenste gedrag en brengen het vervolgens in de praktijk. Andere medewerkers zien wat zij doen, raken nieuwsgierig en nemen het gedrag over. Zo verspreidt de verandering zich als een virus door de organisatie, zonder dat de directie voortdurend hoeft te vertellen wat iedereen moet doen.

En die virale activisten, die worden aangewezen door? De directie?

Nee, dat is juist het domste wat je kunt doen. Zodra je iemand aanwijst, wordt diegene ineens een ‘vriendje van de baas’. Terwijl je juist mensen zoekt die het vertrouwen van hun collega’s hebben. Medewerkers naar wie anderen toe gaan als ze ergens mee zitten, omdat ze weten dat ze op hun oordeel kunnen vertrouwen.

Daarom organiseer ik het liefst een soort verkiezing. We vragen medewerkers wie volgens hen geschikt is als virale activist. Ze mogen ook zichzelf voordragen. Zo komen vanzelf de mensen bovendrijven die binnen de organisatie veel vertrouwen genieten. En juist omdat collega’s hen serieus nemen, wordt het nieuwe gedrag dat virale activisten laten zien gemakkelijk overgenomen.

Je hebt het in je boek over ‘de Harry’s’. Wie zijn dat? En waarom wil je er zo graag eentje in je veranderteam?

Ken je die collega die altijd wat te zeuren heeft? Die bij ieder nieuw plan meteen roept waarom het niet gaat werken? Dat is dus een Harry! Managers worden meestal niet zo blij van Harry’s, maar ik ben er dol op. Want achter al dat geklaag zit vaak iemand die ontzettend betrokken is en precies weet wat er misgaat in de organisatie.

Ik vraag managers daarom altijd om een Harry voor mijn veranderteam. Ooit deed ik dat bij een managementteam van vier personen. Ze dachten allemaal dat ze er eentje moesten zoeken, dus uiteindelijk kreeg ik vier Harry’s! Het werd een van de beste veranderteams waarmee ik ooit heb gewerkt. Die mensen hadden geweldige ideeën en werkten keihard. Juist de medewerkers die het hardst klagen, kunnen je soms het verst brengen.

Zijn er ook situaties waarin, ondanks de aanwezigheid van de nodige Harry’s, Viraal Veranderen niet werkt?

Jazeker. Vooral als de directie vindt dat iedereen moet veranderen, behalve zijzelf. Ik begeleidde ooit een organisatie waar medewerkers meer eigenaarschap moesten tonen. Tegelijkertijd bleek de basis niet op orde: verantwoordelijkheden waren onduidelijk en de werkprocessen rommelig. Als gevolg daarvan was het personeelsverloop enorm. Toen we dat aankaartten, weigerde de directie er iets aan te doen.

Tijdens een gesprek wees ik de directeur op afspraken in een projectplan dat hij zelf had ondertekend. Zijn reactie? ‘Je moet eens weten hoeveel handtekeningen ik per dag zet!’ Toen dacht ik: je vraagt medewerkers om eigenaarschap, maar neemt zelf geen verantwoordelijkheid voor je eigen handtekening. Uiteindelijk heb ik de opdracht teruggegeven. Als de directie niet bereid is zelf te veranderen, houdt het op.

Wil je weten hoe je veranderingen niet van bovenaf oplegt, maar van binnenuit laat ontstaan? In De kracht van Viraal Veranderen laat Willem Koerselman zien hoe je medewerkers betrekt, informeel leiderschap benut en gewenst gedrag door de organisatie verspreidt. Bestel het boek bij Managementboek.

Over Marianne ter Mors
Wat als je álles interessant vindt? Dan word je diëtist én strafjurist... en daarna gewoon journalist. Hier kwam voor Marianne alles samen. Eindelijk was het gelegitimeerd om verschrikkelijk nieuwsgierig te zijn. AI, persoonlijke ontwikkeling, duurzaamheid, besluitvorming, samen een betere wereld creëren… Dat is haar wereld.

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Producten

    Auteurs

      Trefwoorden

        Artikelen