Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20

Recensie

Zelfsturing of samensturing?

Zelf

Carla Derijck | 14 juli 2015

sturing, zelforganisatie, samenorganisatie, het zijn populaire begrippen die vooral in de zorg gebezigd worden. De woordkeuze sluit aan bij beelden over gewenst type medewerkers, over zelf keuzes maken, doen wat nodig is, wat goed is voor de cliënt. Werken vanuit de ‘bedoeling’. Is deze ontwikkeling ingegeven door bezuinigingen? Deels zeker, maar het komt ook voort uit het Rijnlandse gedachtegoed dat na een periode van Angelsaksisch denken weer nadrukkelijker aanwezig is in onze samenleving. Het boek van Schilder & Boukes ‘Zelfsturing of Samensturing. Leiderschap bij cliëntgeoriënteerd werken’ is een handboek waarin theorie wordt ondersteund met praktijkvoorbeelden. Hiermee is het een toegankelijk boek voor managers en zeker voor teams. Met citaten als ‘menselijkheid boven bureaucratie’ zetten de auteurs de toon in dit boek. Ook is Nelson Mandela met ‘may your choices reflect your hopes and dreams, not your fears’ één van de inspiratiebronnen waaruit de auteurs hebben geput. Opvallend is dat de auteurs ervoor kiezen in het gehele boek te spreken over ‘zij’ (wat dan natuurlijk ook een man kan zijn). Goed gekozen voor een branche waarin het grootste deel van de medewerkers vrouw is. Trouwens, sowieso leuk, deze omkering. De thema’s die in dit boek worden besproken zijn helpend bij de paradigmashift die nodig is om te komen tot cliëntgeoriënteerd werken. Of dat nu in de zorg, de overheid, het onderwijs of anderszins is. Leiderschap in de zorg betekent op dit moment inspelen op paradoxale ontwikkelingen want organisaties moeten continuïteit bieden met minder geld en tegelijkertijd moeten zij zich voorbereiden op een geheel nieuwe periode waarin zelfsturing, duurzaamheid en menselijke waardigheid kernwoorden zijn. Deze verandering vraagt om andersoortige inzet en reflectie van professionals én management die zich hiervoor in mindere mate voelen toegerust. Dat is niet verwonderlijk als je bedenkt dat het uit handen nemen van het organiseerproces meer dan een eeuw de norm was. Voor de genoemde paradigmashift is motivatie, flexibiliteit en creativiteit nodig. Schilder & Boukes zien het als een gezamenlijk proces van vooruitzien, nadenken en handelen tussen cliënten en medewerkers, tussen professionals onderling en tussen de professional, het management en de ondersteuning. Het gaat om verbinding tussen wij en zij, tussen bovenstroom en onderstroom. Niet alleen tussen management en professionals is er vaak sprake van topdown communicatie, ook in het contact met de cliënt (en familie) ontbreekt vaak de dialoog, zo betogen de auteurs. Het is dus zaak om een gezamenlijk beeld te creëren hoe de dialoog aan te gaan, hoe deze te bereiken met respect voor ingesleten patronen en oude denkbeelden. Deze hebben dienst gedaan, al dan niet bewezen. Erkenning van de toegevoegde waarde en de bijdrage van deze werelden is nodig om ruimte te maken voor nieuwe denkbeelden. Het is niet eenvoudig deze transformatie vorm te geven want zelforganisatie bevorderen is lastig. We raken makkelijk de weg kwijt in aannames en /of ideeën hierover, over passend leiderschap, teamontwikkeling en vastgeroeste patronen volgens de auteurs. Daarom is het van belang te definiëren wat je onder zelforganisatie verstaat. Het vraagt om het verkennen van elkaars taal, van beelden in de hoofden en harten van alle betrokkenen: professionals, management en bestuurders. Met dit gezamenlijke nieuwe beeld is met de cliënt en met teams een organisatie vanuit de dialoog te bouwen. Zelfsturing, zelforganisatie, samenorganisatie is niet dé oplossing. Wel draagt het bij aan betere, dicht bij de cliënt staande zorg waarbij intuïtie, kennis en kunde van professionals nadrukkelijk benut worden. En niet onbelangrijk: het draagt het bij aan ‘eigenaarschap’ van professionals en aan werken op basis van ‘gezond verstand’. In dit boek zijn enkele uitgangspunten van de ‘state of the art ‘ management gedachten bij elkaar gebracht en tot een nieuwe manier van kijken naar en uitvoering gesmeed. Leiderschap is hoofd, hart én handen.

Over Carla Derijck

Carla Derijck is bedrijfskundige en specialist in verandering. Zij werkt als verandermanager.

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Boek bij dit artikel

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden