Feedback geven. Misschien wel het meest getrainde onderwerp in Nederland. Wat valt daar nog over te vertellen? Heel wat, zo blijkt uit Word een Feedback Master van Maike te Woerd. Ze slaagt erin om aan een onderwerp waarover al bibliotheken zijn volgeschreven, nieuwe inzichten en vooral praktische handvatten toe te voegen. En dat in een bijzonder toegankelijk, kernachtig en bemoedigend boek.
Ik ben zelf behoorlijk thuis in het onderwerp feedback. Jaren geleden schreef ik er met En hoe vind je zelf dat het ging? zelf een boek over. Daarin staat het SGI-model (Situatie, Gedrag, Impact) centraal, een krachtig en eenvoudig model voor het geven van feedback, met name in oefen- en leersituaties.
Van feedback geven naar een goed gesprek
Maike en ik lijken het erover eens te zijn dat een belangrijke kern van feedback zit in die impact. Zonder impact geen feedback. Maar het SGI-model kent ook zijn beperkingen. Want wie het model toepast in de dagelijkse werkpraktijk, ontdekt dat er meer nodig is. Hoe bereid je feedback voor? Wanneer is het juiste moment? Hoe begin je zo’n gesprek? Hoe maak je het gesprek wederkerig? En hoe zorg je ervoor dat je niet alleen je boodschap kwijt kunt, maar ook samen tot goede afspraken komt?
Feedback is immers niet het einde van een gesprek, maar het begin van een conversatie. Een gesprek waarin je samen onderzoekt wat er speelt en tot concrete, haalbare en gedeelde afspraken komt.
Daar zit de kracht van Word een Feedback Master.
Het SPARKS-model als leidraad voor effectieve feedback
Maike te Woerd put uit haar ervaringen met de ruim 3.200 mensen die ze de afgelopen jaren trainde. Dat merk je aan alles. Haar voorbeelden komen rechtstreeks uit de trainingsruimte en de dagelijkse werkpraktijk. Ze weet waar mensen tegenaan lopen, wat hen tegenhoudt en welke overtuigingen daarbij een rol spelen.
Word een Feedback Master bestaat uit twee delen. In het eerste deel legt Te Woerd de basis: waarom is feedback belangrijk, wat levert het op en wat kost het wanneer we elkaar niet aanspreken? In het tweede deel neemt ze de lezer mee naar de praktijk.
Met haar SPARKS-model brengt Te Woerd de verschillende elementen van een goed feedbackgesprek bij elkaar. Bij zulke modellen ligt het gevaar van een geforceerd acroniem altijd op de loer. Alles moet dan koste wat kost in een letter passen. In dit fris vormgegeven boek is daarvan geen sprake. Het model biedt een logische en complete leidraad.
Praktische tips: van de intentiecheck tot First Truth First
Het boek bevat naast bekende inzichten over hoe je feedback werkend krijgt ook een aantal nieuwe invalshoeken, principes en praktische tips. Zoals de intentiecheck: het verschil tussen feedback en kritiek zit niet alleen in wat je zegt, maar vooral in waarom je het zegt. Of de suggestie om de rode loper uit te rollen door zelf feedback te vragen.
Ook haar pleidooi om het bekende hamburgermodel achterwege te laten, spreekt me aan. De meeste mensen herkennen dat inmiddels als een trucje, een klef broodje waarin de kritiek tussen twee complimenten wordt verstopt. Haar alternatief, First Truth First, is een stuk eerlijker.
Andere praktische aanwijzingen die Te Woerd geeft: vermijd woorden als ‘altijd’, ‘nooit’ en ‘iedereen’. Beschrijf gedrag in neutrale taal, zonder iemands identiteit ter discussie te stellen. Dus liever: ‘In het rapport van gisteren stonden drie fouten’ dan ‘Jij bent slordig’. Ook de Choice Map van Marilee Adams, met het onderscheid tussen het oordeelspad en het leerpad bij het ontvangen van feedback, is een mooie toevoeging.
Toegankelijk, praktisch en verrassend compleet
Wat dit boek bijzonder maakt, is de combinatie van inhoudelijke degelijkheid en eenvoud. Te Woerd heeft zich zichtbaar verdiept in de vele facetten van feedback, maar bezwijkt nergens voor de verleiding om ingewikkeld te doen.
Elk hoofdstuk bevat herkenbare praktijkvoorbeelden, helder uiteengezette theorie, reflectieopdrachten en een overzicht van de belangrijkste inzichten. De taal is heerlijk alledaags. De toon is bijna Amerikaans: positief, onderbouwd en aanmoedigend. Een bijzonder prettig leesbaar, goed opgebouwd en verrassend compleet boek. Compact zonder oppervlakkig te worden. Geen woord te veel.
Voor iedereen die feedback geven lastig vindt, maar ook voor trainers en leidinggevenden die denken het onderwerp inmiddels wel te kennen, is Word een Feedback Master een aanrader.
Maike te Woerd mag zich met dit boek wat mij betreft met recht de Feedback Master noemen.