Infectieziekten: van verwekker tot volksgezondheid

Infectieziekten zijn zo oud als de mensheid zelf. Bacteriën, virussen, schimmels en parasieten hebben in de loop van de geschiedenis hele beschavingen ontregeld, oorlogen beslist en miljarden levens gekost. Tegelijk heeft de strijd tégen die ziekteverwekkers geleid tot een van de meest indrukwekkende wetenschappelijke vooruitgangen die we kennen: van het ontdekken van vaccins tot het ontwikkelen van antibiotica en, recentelijk, bacteriofagen. Op deze pagina brengen we de beste Nederlandstalige en internationale boeken samen die licht werpen op infectieziekten vanuit alle invalshoeken: klinisch, historisch, microbiologisch en maatschappelijk.

Een autoriteit aan het woord: infectieziekten van binnenuit

Weinig mensen spraken tijdens de coronapandemie met zoveel gezag over infectieziekten als Erika Vlieghe. Als internist-infectioloog met ervaring op meerdere continenten combineert zij klinische diepgang met toegankelijk taalgebruik.

Vaccinatie: het krachtigste wapen tegen infectieziekten

De geschiedenis van vaccinatie is tegelijk een geschiedenis van infectieziekten. Pokken, polio, mazelen en hepatitis B: dankzij vaccins zijn deze ziekten teruggedrongen of zelfs uitgeroeid. Roel Coutinho beschreef deze strijd vanuit een unieke positie: hij was jarenlang directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM en hoogleraar epidemiologie van infectieziekten.

Van dier naar mens: zoönosen als bron van pandemieën

De meest gevreesde infectieziekten van de twintigste en eenentwintigste eeuw – hiv, ebola, SARS, Covid-19 – hebben één ding gemeen: ze zijn afkomstig van dieren. Zoönosen, ziekten die van dier op mens overspringen, vormen een groeiende bedreiging nu mensen steeds dieper doordringen in wilde ecosystemen. Niemand beschreef dit fenomeen indringender dan David Quammen.

Lessen uit historische pandemieën

Wie de toekomst van infectieziekten wil begrijpen, doet er goed aan het verleden te bestuderen. De Spaanse griep van 1918 doodde meer mensen dan de Eerste Wereldoorlog en trof een derde van de wereldbevolking. Het is een van de meest bestudeerde infectieziekten in de geschiedenis, omdat ze zoveel blootlegt over de kwetsbaarheid van samenlevingen én over menselijk gedrag in tijden van crisis. En ook recentelijk heeft een infectieziekte – covid-19 – diepe sporen nagelaten, zoals de lotgevallen van long-covidpatiënten pijnlijk duidelijk maken.

Nieuwe behandelstrategieën: virussen als bondgenoten

De opkomst van antibioticaresistentie is een van de grootste bedreigingen voor de infectieziektebestrijding van dit moment. Bacteriën die resistent zijn geworden voor gangbare middelen veroorzaken wereldwijd miljoenen doden per jaar. Een veelbesproken alternatief zijn bacteriofagen: virussen die specifiek bacteriën aanvallen. Rinke van den Brink deed jarenlang onderzoek naar dit onderwerp en schreef er een toegankelijk boek over.

Diagnose en laboratoriumdiagnostiek

Het herkennen van een infectieziekte is niet altijd eenvoudig. Veel ziekten geven overlappende klachten, en de verwekker is lang niet altijd op het oog te bepalen. Laboratoriumonderzoek is dan onmisbaar – van bloedwaarden tot kweekresultaten en serologische testen. Twee naslagwerken zijn onmisbaar voor wie infectieziekten diagnostisch wil benaderen.

Infectieziekten in de klinische praktijk

Naast gespecialiseerde diagnostiek is er behoefte aan brede klinische kennis over infectieziekten: hoe presenteren ze zich, wat zijn de differentiaaldiagnoses, en hoe verhouden ze zich tot andere aandoeningen? Voor studenten geneeskunde en zorgprofessionals zijn er toegankelijke studieboeken die dit overzichtelijk in kaart brengen.

Crisismanagement bij infectieziekten

Uitbraken van infectieziekten zijn niet alleen een medisch, maar ook een bestuurlijk en organisatorisch vraagstuk. Hoe reageer je als overheid en zorginstelling op een epidemie? Welke lessen zijn er getrokken uit eerdere crises? Het analyseren van infectieziekten als crisissituatie helpt toekomstige uitbraken beter beheersbaar te maken.

Infectieziekten blijven vragen om aandacht

Infectieziekten zijn geen restcategorie uit het verleden. Ze zijn actueel, complex en politiek beladen – zoals de afgelopen jaren meer dan duidelijk hebben gemaakt. Of het nu gaat om het begrijpen van zoönosen, het doordenken van vaccinatiebeleid, het verfijnen van laboratoriumdiagnostiek of het leren van historische pandemieën: kennis over infectieziekten is onmisbaar voor iedereen die werkt in de zorg, het beleid of de wetenschap. De boeken op deze pagina bieden samen een breed en diepgaand fundament voor wie dat onderwerp serieus neemt.