trefwoord
Instinct: de oerkracht achter ons gedrag
Instinct is dat wat ons ingeeft te handelen nog voordat we hebben nagedacht. Het is de stem van het lichaam, het overblijfsel van duizenden jaren evolutie, en tegelijk een lastig te vatten fenomeen voor wie graag alles rationeel wil verklaren. In managementliteratuur duikt instinct steeds vaker op: als kompas voor leiders, als verklaring voor ons gedrag in groepen, en als tegenwicht voor een overmaat aan data en analyse. Deze pagina brengt boeken en artikelen samen die laten zien hoe instinct ons stuurt, waarom we het soms moeten wantrouwen en wanneer we er juist op moeten vertrouwen.
Instinct als innerlijk kompas
Voor sommige auteurs is instinct geen obstakel maar een hulpbron: een vorm van kennis die dieper zit dan het verstand en die ons kan helpen bij het nemen van beslissingen.
Drs. Hilde A.J. Bolt
-
Het verraderlijke onbewusteVerder lezen in het magazinePaul Postma beschrijft in dit artikel treffend hoe managers vertrouwen op hun buikgevoel, ook al lijkt dat haaks te staan op de rationele cijfercultuur van veel organisaties.
Leiders die hun instinctieve weten durven ontwikkelen, nemen vaak betere beslissingen dan wanneer ze uitsluitend op rationele analyse vertrouwen.
Uit: De sjamaan en de managerEvolutionaire wortels van ons gedrag
Een ander perspectief benadert instinct vanuit de evolutiepsychologie: waarom reageren we zoals we reageren, en welke oeroude patronen sturen nog altijd ons gedrag in de moderne wereld, inclusief op de werkvloer?
Mark van Vugt
Wanneer instinct ons juist misleidt
Niet ieder instinct is behulpzaam. Sommige diep ingesleten reactiepatronen zorgen er juist voor dat we de werkelijkheid verkeerd inschatten of ons laten meeslepen door kuddegedrag en vooroordelen.
Hans Rosling
-
Feitenkennis - 'Een inspirerend en onthullend boek'Verder lezen in het magazineDave van Ooijen noemt Feitenkennis een inspirerend en onthullend boek dat laat zien hoe onze instincten stelselmatig een vertekend beeld van de wereld geven.
-
Bram Buunk: ‘Ik heb niet veel op met management-boeken’Verder lezen in het magazineBram Buunk stelt in dit interview onomwonden dat de mens, als puntje bij paaltje komt, toch vooral wordt geleid door zijn lagere instincten, en dat organisaties daar rekening mee moeten houden.
Instinct als filosofisch vraagstuk
Filosofen hebben zich altijd al gebogen over de verhouding tussen instinct en verstand, en over de vraag of de mens zijn oorspronkelijke natuur heeft onderdrukt uit naam van moraal en beschaving.
Het christendom heeft de gezonde levensinstincten onderdrukt en bestempeld als zonde.
Uit: De antichrist
Instinct in de literatuur: mens versus dier
Ook in de fictie is instinct een terugkerend thema, vaak als tegenpool van beschaafd, aangeleerd gedrag. Wat gebeurt er als het instinct de overhand krijgt?
Instinct vertrouwen op de werkvloer
Ten slotte is er een praktische invalshoek: hoe kunnen professionals en leiders hun instinct inzetten in plaats van te verdrinken in overmatige analyse?
-
De boekenkast van Roos Vonk, hoogleraar en columnistVerder lezen in het magazineIn dit portret vertelt hoogleraar Roos Vonk dat ze zich zorgen maakt over ons instinctieve gedrag, dat in de huidige grootschalige samenleving juist averechts kan werken.
Tot slot
Of instinct nu wordt omarmd als kompas of juist gewantrouwd als bron van vertekening, één ding is duidelijk: het blijft een van de meest fundamentele krachten achter menselijk gedrag. De boeken en artikelen op deze pagina laten zien dat instinct zowel een zegen als een valkuil kan zijn, afhankelijk van hoe bewust we ermee omgaan. Wie leert onderscheiden wanneer instinct te vertrouwen is en wanneer niet, heeft een waardevol instrument in handen, voor zichzelf en voor het leiden van anderen.