Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
010-4731397

trefwoord

Instinct: de oerkracht achter ons gedrag

Instinct is dat wat ons ingeeft te handelen nog voordat we hebben nagedacht. Het is de stem van het lichaam, het overblijfsel van duizenden jaren evolutie, en tegelijk een lastig te vatten fenomeen voor wie graag alles rationeel wil verklaren. In managementliteratuur duikt instinct steeds vaker op: als kompas voor leiders, als verklaring voor ons gedrag in groepen, en als tegenwicht voor een overmaat aan data en analyse. Deze pagina brengt boeken en artikelen samen die laten zien hoe instinct ons stuurt, waarom we het soms moeten wantrouwen en wanneer we er juist op moeten vertrouwen.

Instinct als innerlijk kompas

Voor sommige auteurs is instinct geen obstakel maar een hulpbron: een vorm van kennis die dieper zit dan het verstand en die ons kan helpen bij het nemen van beslissingen.

SPOTLIGHT: Drs. Hilde A.J. Bolt

Hilde Bolt combineert haar achtergrond als psycholoog-psychotherapeut met jarenlange ervaring in lichaamswerk. Ze pleit ervoor om hoofd, hart en instinct weer met elkaar te verbinden, in plaats van uitsluitend op het verstand te vertrouwen. Meer over Drs. Hilde A.J. Bolt
Drs. Hilde A.J. Bolt
Get your guts
In Get your guts leert Hilde Bolt de lezer het eigen instinct te herontdekken als betrouwbaar kompas voor keuzes, zowel privé als op het werk.
Boek bekijken
€ 25,50
Nu besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden
Het verraderlijke onbewuste
Paul Postma
Paul Postma beschrijft in dit artikel treffend hoe managers vertrouwen op hun buikgevoel, ook al lijkt dat haaks te staan op de rationele cijfercultuur van veel organisaties.
De sjamaan en de manager Leiders die hun instinctieve weten durven ontwikkelen, nemen vaak betere beslissingen dan wanneer ze uitsluitend op rationele analyse vertrouwen.
Sven Goedbloed
De sjamaan en de manager
De sjamaan en de manager van Sven Goedbloed moedigt leidinggevenden aan hun instinctieve kennis serieus te nemen naast de gebruikelijke rationele overwegingen.
Boek bekijken
€ 31,25
Nu besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden

Evolutionaire wortels van ons gedrag

Een ander perspectief benadert instinct vanuit de evolutiepsychologie: waarom reageren we zoals we reageren, en welke oeroude patronen sturen nog altijd ons gedrag in de moderne wereld, inclusief op de werkvloer?

SPOTLIGHT: Mark van Vugt

Mark van Vugt is evolutionair psycholoog aan de Vrije Universiteit Amsterdam en gasthoogleraar in Oxford. Hij onderzoekt hoe evolutionair gevormde instincten ons gedrag in organisaties en de samenleving beïnvloeden. Meer over Mark van Vugt
Mark van Vugt
Lucy, Darwin & Lady Gaga
In Lucy, Darwin & Lady Gaga laat Van Vugt zien hoe onze evolutionaire instincten nog altijd doorwerken, met zowel nuttige als hinderlijke gevolgen in het moderne leven.
Boek bekijken
€ 20,99
Nu besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden
Mark van Vugt Max Wildschut
Gezag
Samen met Max Wildschut schreef Van Vugt Gezag, waarin gezag en leiderschap worden verklaard vanuit instinctieve, evolutionair gevormde psychologische mechanismen.
Boek bekijken
€ 21,99
Nu besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden
Gezag - ‘De moeite waard’
Rudy Kor
Rudy Kor bespreekt hoe Van Vugt en Wildschut de evolutionaire leiderschapstheorie toepassen om zeven principes te formuleren waarmee leiders instinctief gezag kunnen opbouwen.

Wanneer instinct ons juist misleidt

Niet ieder instinct is behulpzaam. Sommige diep ingesleten reactiepatronen zorgen er juist voor dat we de werkelijkheid verkeerd inschatten of ons laten meeslepen door kuddegedrag en vooroordelen.

Spotlight: Hans Rosling

Hans Rosling was arts, hoogleraar internationale gezondheid en medeoprichter van Gapminder. In zijn laatste levensjaren wijdde hij zich aan het ontleden van de instincten die ons beletten de wereld feitelijk juist te zien.
Hans Rosling
Feitenkennis
In Feitenkennis beschrijft Hans Rosling tien instincten, waaronder het kloofinstinct en het negativiteitsinstinct, die stelselmatig ons wereldbeeld vertekenen.
Boek bekijken
€ 13,50
Op voorraad | Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Hans Rosling Ola Rosling Anna Rosling Rönnlund
Factfulness
De Engelstalige editie Factfulness, geschreven met Anna Rosling Rönnlund en Ola Rosling, behandelt dezelfde tien instincten en is inmiddels wereldwijd een bestseller.
Boek bekijken
€ 19,12
Levertijd ongeveer 4 werkdagen
Feitenkennis - 'Een inspirerend en onthullend boek'
Dave van Ooijen
Dave van Ooijen noemt Feitenkennis een inspirerend en onthullend boek dat laat zien hoe onze instincten stelselmatig een vertekend beeld van de wereld geven.
Bram Buunk: ‘Ik heb niet veel op met management-boeken’
Bram Buunk
Bram Buunk stelt in dit interview onomwonden dat de mens, als puntje bij paaltje komt, toch vooral wordt geleid door zijn lagere instincten, en dat organisaties daar rekening mee moeten houden.

Instinct als filosofisch vraagstuk

Filosofen hebben zich altijd al gebogen over de verhouding tussen instinct en verstand, en over de vraag of de mens zijn oorspronkelijke natuur heeft onderdrukt uit naam van moraal en beschaving.

Henri Bergson
De creatieve evolutie
In De creatieve evolutie onderzoekt Henri Bergson hoe instinct en verstand twee divergerende richtingen zijn binnen de evolutie, waarbij instinct staat voor een vorm van directe, ongefilterde kennis.
Boek bekijken
€ 30,95
Nu besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden
Het christendom heeft de gezonde levensinstincten onderdrukt en bestempeld als zonde. Uit: De antichrist
Friedrich Nietzsche
De antichrist
Nietzsche betoogt in De antichrist dat het christendom onze natuurlijke drijfveren heeft verdrongen en gebrandmerkt als zondig.
Boek bekijken
€ 19,99
Nu besteld, vrijdag in huis
Friedrich Nietzsche Thomas Graftdijk
De genealogie van de moraal - Nietzsche-bibliotheek
In De genealogie van de moraal analyseert Nietzsche hoe instincten in de loop van de geschiedenis worden onderdrukt, omgeleid of gesublimeerd tot moraal.
Boek bekijken
€ 18,99
Nu besteld, vrijdag in huis

Instinct in de literatuur: mens versus dier

Ook in de fictie is instinct een terugkerend thema, vaak als tegenpool van beschaafd, aangeleerd gedrag. Wat gebeurt er als het instinct de overhand krijgt?

Paolo Cognetti
Beneden in het dal
In Beneden in het dal van Paolo Cognetti handelen de honden in het verhaal puur op instinct: paring, territorium en overleving bepalen hun gedrag zonder enige bewuste overweging.
Boek bekijken
€ 22,99
Nu besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden

Instinct vertrouwen op de werkvloer

Ten slotte is er een praktische invalshoek: hoe kunnen professionals en leiders hun instinct inzetten in plaats van te verdrinken in overmatige analyse?

Tim Grover Shari Lesser Wenk
Meedogenloos
In Meedogenloos benadrukt Tim Grover dat toppresteerders leren vertrouwen op hun instinct in plaats van te veel na te denken, waardoor ze intuïtief en snel kunnen handelen.
Boek bekijken
€ 24,99
Op voorraad | Voor 23:00 besteld, morgen in huis | Gratis verzonden
Jan van der Spoel
360 graden vertrouwen
Jan van der Spoel laat in 360 graden vertrouwen zien hoe instinctieve reacties, vaak onbewust, bepalen of we iemand vertrouwen, en hoe je die reacties leert herkennen en bijsturen.
Boek bekijken
€ 29,95
Nu besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden
De boekenkast van Roos Vonk, hoogleraar en columnist
Joep Schrijvers
In dit portret vertelt hoogleraar Roos Vonk dat ze zich zorgen maakt over ons instinctieve gedrag, dat in de huidige grootschalige samenleving juist averechts kan werken.

Tot slot

Of instinct nu wordt omarmd als kompas of juist gewantrouwd als bron van vertekening, één ding is duidelijk: het blijft een van de meest fundamentele krachten achter menselijk gedrag. De boeken en artikelen op deze pagina laten zien dat instinct zowel een zegen als een valkuil kan zijn, afhankelijk van hoe bewust we ermee omgaan. Wie leert onderscheiden wanneer instinct te vertrouwen is en wanneer niet, heeft een waardevol instrument in handen, voor zichzelf en voor het leiden van anderen.

Boeken over 'instinct' koop je bij Managementboek.nl

Producten over 'instinct'
Overzicht van alle trefwoorden - Overzicht van alle uitdagingen en oplossingen

De bestsellers

Gerelateerde trefwoorden

22-09-2026 20:37

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

    Personen

      Trefwoorden

        Artikelen