trefwoord

De natiestaat: een idee dat de wereld vormgaf

Weinig politieke constructies hebben de moderne geschiedenis zo diepgaand bepaald als de natiestaat. Het idee dat staatsgrenzen moeten samenvallen met culturele of etnische grenzen, dat een volk recht heeft op zelfbestuur binnen een eigen territorium — het klinkt bijna vanzelfsprekend. Toch is de natiestaat geen natuurverschijnsel, maar een historisch product van de negentiende eeuw, met een grillig verleden en een onzekere toekomst. Vandaag de dag staat het model onder druk: van boven door supranationale instellingen en globalisering, van onderen door regionale identiteiten en lokale gemeenschappen. Dit overzicht brengt de beste Nederlandstalige en internationale literatuur bij elkaar om de natiestaat te begrijpen — in al haar complexiteit.

Nationalisme en de oorsprong van de natiestaat

De natiestaat is onlosmakelijk verbonden met het nationalisme. Het nationalisme leverde de ideologische rechtvaardiging: de overtuiging dat elke natie haar eigen staat verdient en elke staat haar eigen natie moet vertegenwoordigen. Maar hoe is dat idee ontstaan, hoe heeft het zich verspreid, en welke spanningen brengt het mee? Joep Leerssen is in Europa dé specialist op dit terrein.

In de spotlight
Joep Leerssen
Nationalisme
In 'Nationalisme' analyseren Leerssen en Storm hoe het politieke ideaal van de natiestaat — de fusie van culturele gemeenschap en staatsgezag — tot stand kwam en welke spanningen dat tot op heden veroorzaakt. Een helder en grondig overzicht van een complex fenomeen. Boek bekijken
€ 15,–
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
JL
Over de auteur

Joep Leerssen

Joep Leerssen is hoogleraar Moderne Europese Letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam en een internationaal erkend autoriteit op het gebied van nationalisme, nationale stereotypen en de wisselwerking tussen literatuur en historisch bewustzijn. Meer over Joep Leerssen
Remieg Aerts
Denkend aan Nederland
€ 35,–
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden

Auteurs die schrijven over 'natiestaat'

De natiestaat onder druk van globalisering

Aan het einde van de twintigste eeuw leek de natiestaat op zijn retour. Globalisering, Europese integratie en internationale instellingen knabbelden aan haar soevereiniteit. Maar de verwachte afsluiting bleef uit. Integendeel: populistische bewegingen overal in de westerse wereld brachten de natiestaat juist terug in het centrum van de politiek. Wat betekent dat? Gaat het om nostalgie, of om een legitieme democratische reflex?

In de spotlight
David Djaïz
Slow democracy
Djaïz betoogt in 'Slow democracy' dat de natiestaat niet ouderwets is, maar juist herwaardering verdient als het democratische kader bij uitstek. Tegen de ongebreidelde globalisering stelt hij een soevereine democratie die haar eigen tempo bepaalt. Helder en urgent. Boek bekijken
€ 24,99
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
DD
Over de auteur

David Djaïz

David Djaïz (1990) is politicoloog en hoge ambtenaar bij de Franse inspectie van Financiën. Met 'Slow democracy' brak hij door als een van de scherpste Europese stemmen in het debat over globalisering, democratie en de hernieuwde rol van de natiestaat als democratisch instrument. Meer over David Djaïz
De les uit dit boek

De natiestaat is geen obstakel voor vooruitgang, maar een noodzakelijk democratisch kader: zonder soevereiniteit over economische en sociale keuzes verliest de meerderheid van de bevolking haar greep op het eigen lot.

Uit: Slow democracy

In de spotlight
Reinier van Lanschot
Wij zijn Europa
Van Lanschot betoogt in 'Wij zijn Europa' dat het verhaal van de natiestaat zijn houdbaarheidsdatum heeft bereikt. De grote uitdagingen van onze tijd — klimaat, migratie, veiligheid — overstijgen de nationale schaal. Een strijdschrift voor een nieuw Europees zelfbewustzijn. Boek bekijken
€ 24,99
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
RL
Over de auteur

Reinier van Lanschot

Reinier van Lanschot is medeoprichter van Volt Nederland en lijsttrekker voor de Europese Parlementsverkiezingen van 2024. Als overtuigd Europeeëst daagt hij het narratief van de natiestaat frontaal uit en pleit hij voor een gedeelde Europese politieke identiteit. Meer over Reinier van Lanschot

Democratische vernieuwing voorbij de natiestaat

Niet iedereen die de natiestaat bekritiseert, pleit voor een Europese superstaat. Bob de Wit zoekt het antwoord op een heel ander niveau: dat van de burger die lokaal handelt binnen een globale context. Zijn concept van de 'glokale burgergemeenschap' daagt zowel de natiestaat als de Europese bureaucratie uit.

In de spotlight
Bob de Wit
Society 4.0
In 'Society 4.0' stelt De Wit de natiestaat op als een van de acht grote vraagstukken van onze tijd. Hij analyseert hoe digitale technologie en globalisering de klassieke staatsvorm uithollen en pleit voor 'glokale' burgergemeenschappen als alternatief. Boek bekijken
€ 36,50
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Bob de Wit
Over de auteur

Bob de Wit

Bob de Wit is hoogleraar Strategisch Leiderschap aan Nyenrode Business Universiteit en oprichter van de Coöperatieve Vereniging Society 4.0. Hij onderzoekt de transformatie van samenlevingen onder invloed van digitalisering en stelt daarin het concept van de natiestaat radicaal ter discussie. Meer over Bob de Wit
interview · Bob de Wit
Bob de Wit: ‘Een systeem zonder feedback wordt altijd corrupt’
In dit interview betoogt Bob de Wit dat Den Haag 'uitgeregeerd' is en dat de macht terug moet naar de burger op regionaal niveau. Een provocerende visie die de natiestaat als bestuurslaag fundamenteel ter discussie stelt en zoekt naar democratische vernieuwing van onderaf. Artikel lezen

Nederland als natiestaat: zin en toekomst

Wat betekent het precies om Nederlander te zijn? En heeft Nederland als natiestaat nog een eigen rol te spelen in de geglobaliseerde wereld? Gabriël van den Brink stelt die vraag op een filosofisch verantwoorde manier, zonder in naïef nationalisme te vervallen.

In de spotlight
Gabriël van den Brink
Waartoe is Nederland op aarde?
Van den Brink onderzoekt in 'Waartoe is Nederland op aarde?' wat de relevantie is van Nederland als nationale staat in een geglobaliseerde wereld. Geen sentimenteel pleidooi, maar een serieuze filosofische en empirische verkenning van nationale identiteit en soevereiniteit. Boek bekijken
€ 39,90
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
GB
Over de auteur

Gabriël van den Brink

Gabriël van den Brink was hoogleraar maatschappelijke bestuurskunde aan Tilburg University en is nu hoogleraar wijsbegeerte aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij combineert empirisch onderzoek met filosofische reflectie op de grote vragen van het samenleven. Meer over Gabriël van den Brink

  • Recensie | Peter de Roode
    De integrale staat - Leidt tot nieuwe inzichten
    Het artikel over 'De integrale staat' van Paul Frissen relativeert de vanzelfsprekende positieve connotatie van 'integraliteit' als staatsprincipe. Een scherpe kanttekening bij de pretentie van de moderne staat om alles te kunnen omvatten en sturen — relevant voor wie nadenkt over de grenzen van de natiestaat.
    Verder lezen in het magazine

De culturele fundering van de natiestaat

De natiestaat is niet alleen een politieke, maar ook een culturele constructie. Ze veronderstelt een gedeelde taal, geschiedenis en identiteit — maar wat als die eenheid er nooit was, of inmiddels verloren is gegaan? Frans-Willem Korsten en Philip van Praag benaderen dit vraagstuk vanuit respectievelijk een cultureel-filosofisch en een politicologisch perspectief.

In de spotlight
Frans-Willem Korsten
Cultural Interactions: Conflict and Cooperation
Korsten analyseert in 'Cultural Interactions: Conflict and Cooperation' hoe culturele diversiteit en staatseenheid met elkaar botsen en soms samengaan. Een doorwrochte studie naar de culturele fundering van de natiestaat en de spanning die ontstaat wanneer die fundering barsten vertoont. Boek bekijken
€ 20,99
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
FK
Over de auteur

Frans-Willem Korsten

Frans-Willem Korsten bekleedt de leerstoel 'Literatuur en Samenleving' aan de Erasmus School of Philosophy en is verbonden aan het Leiden University Centre for the Arts in Society. Hij analyseert de relatie tussen cultuur, macht en politieke organisatie. Meer over Frans-Willem Korsten
Philip van Praag
Politicologie en de veranderende politiek
€ 30,99
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden

Waarom we Europeaan zijn: de natiestaat in een breder kader

De Europese identiteit en de nationale identiteit sluiten elkaar niet per se uit. Waarom we Europeaan zijn van Thomas Huttinga laat zien hoe het ontstaan van natiestaten in de negentiende eeuw tegelijkertijd het fundament legde voor een gedeeld Europees bewustzijn. Twee processen die gelijktijdig verliepen en elkaar wederzijds versterkten.

Thomas Huttinga
Waarom we Europeaan zijn
Huttinga beschrijft hoe de vorming van natiestaten in de negentiende eeuw leidde tot het ontstaan van nationaal bewustzijn, maar ook tot de grondslagen van een Europese identiteit. Een verfrissend perspectief dat nationale en Europese identiteit niet als tegenpolen ziet. Boek bekijken
€ 17,99
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis

Het verval van de natiestaat als historische waarschuwing

De natiestaat heeft niet alleen een glorieuze, maar ook een duistere geschiedenis. Hannah Arendt wees er al in de jaren vijftig op dat het verval van de nationale staat als beschermend kader — wanneer grote groepen mensen buiten haar bescherming vallen — een voedingsbodem vormt voor totalitaire systemen. Die analyse heeft niets aan scherpte verloren.

Het verval van de nationale staat en het einde van de rechten van de mens zijn één en hetzelfde geweest.

Uit: Totalitarisme
Hannah Arendt
Totalitarisme
In 'Totalitarisme' analyseert Hannah Arendt hoe het verval van de nationale staat als politieke en juridische beschermstructuur de weg vrijmaakte voor totalitaire bewegingen. Een klassiek werk dat laat zien wat er op het spel staat als de natiestaat haar burgers niet langer kan beschermen. Boek bekijken
€ 29,90
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
De les uit dit boek

De natiestaat is niet slechts een politiek construct, maar een beschermend kader voor burgerrechten. Wanneer grote groepen mensen buiten de nationale bescherming vallen — als staatlozen of minderheden — ontstaat een gevaarlijk vacuüm dat totalitaire ideologieën kan opvullen.

Uit: Totalitarisme

Conclusie: de natiestaat blijft een brandend vraagstuk

De natiestaat is noch achterhaald, noch onaantastbaar. Ze is een historisch bepaalde politieke vorm die in elke generatie opnieuw ter discussie staat en opnieuw verdedigd of bekritiseerd moet worden. De boeken en auteurs op deze pagina laten zien hoe breed en hoe diep dat debat loopt: van de historische wortels van het nationalisme tot de filosofische vraag naar de zin van nationale soevereiniteit, van de democratische potentie van de natiestaat tot haar gevaarlijke keerzijden. Wie de natiestaat wil begrijpen, heeft geen simpele antwoorden nodig — maar goede vragen, en de moed om ze serieus te nemen.

Boeken over 'natiestaat' koop je bij Managementboek.nl

Producten over 'natiestaat'

De bestsellers

  1. 1 Society 4.0
    Society 4.0
    € 36,50
  2. 2 De integrale staat
    De integrale staat
    € 29,90
  3. 3 Onbegrepen overheid
    Onbegrepen overheid
    € 25,90
  4. 4 Totalitarisme
    Totalitarisme
    € 29,90
  5. 5 Nationalisme
    Nationalisme
    € 15,–

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Producten

    Auteurs

      Trefwoorden

        Artikelen