Onzichtbaarheid: over wie en wat buiten beeld blijft

Onzichtbaarheid is meer dan een gevoel. Het is een maatschappelijk mechanisme dat bepaalt wie gehoord wordt en wie niet, wiens problemen op de politieke agenda komen en wiens ervaringen genegeerd blijven. Van fabrieksarbeiders zonder ramen tot dakloze gezinnen, van medewerkers die zich niet gezien voelen tot vluchtelingen aan de rand van Europa: onzichtbaarheid raakt individuen én groepen. Op deze pagina verkennen we het thema vanuit verschillende invalshoeken: sociaal, psychologisch en literair.

Onzichtbaarheid als maatschappelijk probleem

Sommige groepen blijven structureel buiten beeld, met verstrekkende gevolgen voor beleid en erkenning. Twee actuele boeken laten zien hoe dit werkt: in de Nederlandse wooncrisis en aan de grenzen van Europa.

Spotlight: Cody Hochstenbach

Als stadsgeograaf aan de Universiteit van Amsterdam onderzoekt Cody Hochstenbach al jaren de Nederlandse woningmarkt. Zijn persoonlijke ervaring met een dreigende dakloosheid in zijn jeugd geeft zijn werk urgentie en scherpte.

Cody Hochstenbach

In schaamte kun je niet wonen

In In schaamte kun je niet wonen laat Hochstenbach zien dat de wooncrisis ook een onzichtbaarheidscrisis is: de meest kwetsbare huurders en daklozen blijven systematisch buiten het publieke debat.
Boek bekijken

€ 15,-

Levertijd ongeveer 14 werkdagen

Safae El Khannoussi

Oroppa

Oroppa van Safae El Khannoussi belicht de kant van Europa die voor de meeste mensen onzichtbaar blijft: de grensgebieden waar migranten leven in een schemergebied tussen aanwezigheid en verdwijning.
Boek bekijken

€ 27,99

Nu besteld, dinsdag in huis | Gratis verzonden

Spotlight: Safae El Khannoussi

Safae El Khannoussi schrijft niet alleen fictie, maar werkt ook aan een proefschrift over gevangenissen in de Maghreb. Die achtergrond geeft haar blik op onzichtbare levens extra gewicht.

Onzichtbaarheid op de werkvloer

Ook binnen organisaties speelt onzichtbaarheid een grote rol. Werknemers die zich niet gezien voelen, raken sneller gedemotiveerd of belanden in een burn-out. Tegelijk kan onzichtbaarheid ook een vorm van vrijheid zijn, zoals blijkt uit werk over fabrieksarbeid.

Jennifer Breheny Wallace

Jij doet ertoe

Jij doet ertoe van Jennifer Breheny Wallace beschrijft hoe het gevoel onzichtbaar te zijn - je inspanningen niet opgemerkt te zien - een belangrijke oorzaak is van burn-out en verlies van motivatie.
Boek bekijken

€ 22,99

Op voorraad | Voor 21:00 besteld, morgen in huis | Gratis verzonden

Nadia de Vries

Overgave op commando

In Overgave op commando beschrijft Nadia de Vries fabrieksarbeiders en orderpickers die werken 'zonder ramen'. Onzichtbaarheid is hier zowel bevrijding als vloek.
Boek bekijken

€ 22,99

Nu besteld, dinsdag in huis | Gratis verzonden

Dear loud people we've got this

Stefanie Van Moen

Dit artikel over Dear loud people we've got this laat zien dat zichtbaarheid niet hetzelfde hoeft te zijn als luidruchtigheid: ook stille professionals kunnen invloed hebben.

Artikel lezen

Liesbeth Tettero: ‘Voor zichtbaarheid heb je een gezond ego nodig’

Liesbeth Tettero

Liesbeth Tettero bespreekt hoe vrouwen vaak aan de zijlijn blijven staan en hoe een gezond ego nodig is om uit die onzichtbaarheid te stappen.

Artikel lezen

De psychologie van het niet-zien

Onzichtbaarheid werkt niet alleen van buitenaf, maar ook van binnenuit: onze eigen waarneming is beperkt en gekleurd. Diverse psychologische boeken laten zien hoe ons ego en onbewuste bepalen wat we wel en niet opmerken.

Zien wat anderen niet zien

Nico Jong

Nico Jong bespreekt hoe Max Bazerman in Zien wat anderen niet zien laat zien dat we essentiële feiten structureel over het hoofd zien als we te sterk focussen.

Artikel lezen

Mijn ego heeft altijd gelijk - ‘Boeiend betoog in een prima boek’

Elly Stroo Cloeck

Elly Stroo Cloeck recenseert Mijn ego heeft altijd gelijk van Roos Vonk, over hoe ons ego onbewust bepaalt wat we zien - van onszelf, van anderen en van de wereld.

Artikel lezen

Het slimme onbewuste

Wouter Jacobs

Wouter Jacobs bespreekt Het slimme onbewuste van Ap Dijksterhuis, dat laat zien hoe veel van onze waarneming en besluitvorming zich onzichtbaar, in het onbewuste, afspeelt.

Artikel lezen

Onzichtbaarheid in verhalen

Ook in fictie is onzichtbaarheid een terugkerend motief, waarbij het letterlijk niet-gezien-worden vaak staat voor gevoelens van isolatie en eenzaamheid.

Pieter Koolwijk

Missie afbreken

In Missie afbreken van Pieter Koolwijk is Gozert onzichtbaar voor iedereen behalve voor Ties - een letterlijke onzichtbaarheid die het gevoel van isolatie in het verhaal versterkt.
Boek bekijken

€ 16,99

Nu besteld, dinsdag in huis

De stille epidemie - Herken onzichtbare eenzaamheid

Sandra Kamp brengt in De stille epidemie de verborgen impact van onzichtbare eenzaamheid in kaart, aan de hand van 24 persoonlijke portretten.

Artikel lezen

Overgave op commando Onzichtbaarheid op de werkvloer kan zowel bescherming bieden als vervreemding veroorzaken. Herken het verschil, en zorg dat mensen die onopgemerkt hard werken alsnog gezien worden.

"De wooncrisis is niet alleen een tekort aan stenen, maar ook een tekort aan aandacht voor wie het hardst geraakt wordt." Uit: In schaamte kun je niet wonen

Tot slot

Onzichtbaarheid kent vele gezichten: van de dakloze die geen stem krijgt in het beleidsdebat, tot de medewerker die zich niet gezien voelt door zijn leidinggevende, tot de blinde vlekken in onze eigen waarneming. Wat deze boeken en artikelen gemeen hebben, is de oproep om beter te kijken - naar anderen, naar onszelf en naar de structuren die bepalen wie zichtbaar mag zijn. Wie leert zien wat eerder onopgemerkt bleef, opent de deur naar meer begrip, betere besluiten en een rechtvaardigere samenleving.