trefwoord
Opgavegericht werken - Een nieuwe kijk op maatschappelijke vraagstukken
Bij opgavegericht werken redeneren professionals vanuit maatschappelijke opgaven in plaats van taken of procedures. Het is een werkwijze waarbij verschillende partijen vanuit een gedeelde ambitie samenwerken aan complexe, maatschappelijke vraagstukken. Deze benadering vormt een belangrijk alternatief voor het traditionele opdrachtgestuurd werken en wint snel terrein bij overheden, maatschappelijke organisaties en in het bedrijfsleven.
Wat is opgavegericht werken?
Bij opgavegericht werken staat het maatschappelijke vraagstuk centraal en niet de eigen organisatie of taak. Kenmerkend is dat de afweging centraal komt te staan in plaats van regels en routines. Het gaat om een afweging van beleidsdoelen, vak-expertise, omstandigheden van de specifieke situatie, en de belangen en mogelijkheden van betrokken partijen. Deze afweging moet uiteindelijk leiden tot een concrete oplossing met toegevoegde waarde voor 'het groter goed'.
Diele Biemold
De verschuiving naar opgavegericht werken
De toenemende complexiteit van maatschappelijke vraagstukken maakt dat traditionele, hiërarchische en sectoraal ingerichte organisaties niet meer effectief zijn. Vraagstukken rond klimaatverandering, energietransitie, zorg of wonen overstijgen de grenzen van afdelingen, organisaties en sectoren. Opgavegericht werken biedt een alternatief waarbij verschillende partijen, zowel publiek als privaat, samenwerken vanuit een gedeelde opgave.
Manon Ruijters
Het gaat om de versmelting van individuele kwaliteiten, de uitdaging die de opgave biedt en de verbinding met iets wat groter is dan jij; we noemen dat 'een groter goed'. Zo ontwikkel je collectieve intelligentie, wat een belangrijke voorwaarde is om toe te kunnen groeien naar een lerende organisatie.
Uit: Opgavegericht teamleren
Van opdrachtgestuurd naar opgavegericht werken
Bij traditioneel opdrachtgestuurd werken geeft een opdrachtgever een specifieke opdracht aan een uitvoerder die deze binnen bepaalde kaders moet uitvoeren. Bij opgavegericht werken daarentegen is er meer sprake van 'wederkerig opdrachtgeverschap': alle betrokkenen verkennen samen wat de opgave precies inhoudt en hoe deze het beste kan worden aangepakt. Dit vraagt om een andere houding, andere vaardigheden en een andere vorm van leiderschap.
-
Manon Ruijters: ‘Zoek naar de balans tussen leren en realiseren’Verder lezen in het magazineIn dit interview benadrukt Manon Ruijters het belang van de balans tussen leren en realiseren bij opgavegericht werken. Ze stelt dat het vinden van de juiste balans tussen deze twee aspecten cruciaal is. Hoewel het uiteindelijk gaat om realisatie, is het leren - zowel individueel, als team en als organisatie - net zo belangrijk voor het ontwikkelen van collectieve intelligentie.
Netwerken en samenwerking bij opgavegericht werken
Opgavegericht werken vraagt om nieuwe vormen van samenwerking, waarbij partijen over de grenzen van hun eigen organisatie heen kijken. Netwerken en samenwerkingsverbanden vormen hierbij de basis, met als bindmiddel de gezamenlijke opgave waaraan wordt gewerkt.
Hans Licht
Edwin Kaats
Uitdagingen bij opgavegericht werken
De overstap naar opgavegericht werken gaat niet zonder uitdagingen. Het vraagt om een andere mindset, nieuwe vaardigheden en een organisatiecultuur die ruimte biedt voor experiment, leren en samenwerking over grenzen heen. Ook kan er spanning ontstaan tussen de regels en procedures van de 'systeemwereld' en de flexibiliteit die nodig is in de 'leefwereld' waar opgaven zich manifesteren.
-
De omgevingswet vraagt om een tweebenige overheidVerder lezen in het magazineDit artikel bespreekt het concept van de 'tweebenige overheid', die nodig is voor opgavegericht werken zoals bij de implementatie van de Omgevingswet. Ambtenaren moeten met één been binnen de eigen organisatie staan (met oog voor regels en procedures) en met het andere been in het netwerk van partijen en personen (met oog voor samenwerking en flexibiliteit). Deze balans is essentieel voor effectief opgavegericht werken.
Een belangrijke les uit het werk van Ruijters is dat bij opgavegericht teamleren het niet alleen gaat om een methodiek, maar ook om een houding. Teams moeten leren om samen te werken aan een opgave waarbij professionele ontwikkeling hand in hand gaat met het leveren van maatschappelijke waarde. Dit vraagt om het vermogen om samen te leren, te reflecteren en bij te sturen.
Uit: Opgavegericht teamlerenLeiderschap bij opgavegericht werken
Opgavegericht werken vraagt om een andere vorm van leiderschap dan traditioneel hiërarchisch management. Leiders moeten ruimte kunnen geven aan professionals om vanuit hun expertise bij te dragen aan de opgave, terwijl ze tegelijkertijd zorgen voor richting en samenhang. Het gaat om verbindend leiderschap dat kan omgaan met complexiteit en onzekerheid.
-
Eric Spaans: ‘Duurzame veranderingen door productieve ontmoetingen’Verder lezen in het magazineEric Spaans legt in dit interview uit waarom traditioneel leiderschap niet werkt bij complexe vraagstukken. Bij maatschappelijke of organisatorische vraagstukken zijn vele partijen betrokken met eigen belangen, die onderling afhankelijk zijn. Een hiërarchische leider die knopen doorhakt leidt zelden tot duurzame oplossingen. In plaats daarvan is een leider nodig die samen met belanghebbenden de 'common ground' kan ontdekken.
Een waardevolle les uit 'De jacht op publieke waarde' is dat opgavegericht werken vraagt om leiders die zich niet alleen richten op het bereiken van resultaten, maar ook op het creëren van publieke waarde. Dit betekent dat ze voorbij de grenzen van hun eigen organisatie moeten denken en werken, en moeten durven experimenteren met nieuwe vormen van samenwerking en organisatie.
Uit: De jacht op publieke waardeDe toekomst van opgavegericht werken
Opgavegericht werken is geen hype maar een fundamentele verschuiving in hoe we met complexe maatschappelijke vraagstukken omgaan. Naarmate vraagstukken complexer worden en meer en meer grenzen overschrijden, zal de behoefte aan deze manier van werken alleen maar toenemen. Organisaties die hierin vooroplopen zullen effectiever zijn in het creëren van maatschappelijke waarde.
-
Dynamisch organiseren - Stop met reorganiseren, het gaat vanzelf!Verder lezen in het magazineDit artikel over dynamisch organiseren sluit nauw aan bij opgavegericht werken. Beide benaderingen gaan uit van de gedachte dat traditionele, hiërarchische organisatiestructuren te star zijn om effectief te reageren op veranderende klantvragen en maatschappelijke behoeften. In plaats daarvan is een meer flexibele aanpak nodig, waarbij samenwerking wordt georganiseerd vanuit competenties, vaardigheden en persoonlijkheden van mensen.
Conclusie: Opgavegericht werken als sleutel tot maatschappelijke impact
Opgavegericht werken biedt een krachtig alternatief voor traditionele manieren van werken in een wereld die steeds complexer wordt. Door het maatschappelijke vraagstuk centraal te stellen in plaats van de eigen organisatie of taak, kunnen professionals effectiever bijdragen aan oplossingen die daadwerkelijk waarde toevoegen. Dit vraagt om nieuwe vormen van samenwerking, leiderschap en organisatie, maar de potentiële impact maakt deze transitie de moeite waard. Organisaties die opgavegericht werken omarmen, zullen beter in staat zijn om hun maatschappelijke rol te vervullen en bij te dragen aan duurzame oplossingen voor de grote vraagstukken van onze tijd.
