Polycrisis: wanneer crises elkaar versterken

Klimaatverandering, geopolitieke spanningen, economische onzekerheid en technologische ontwrichting: ze doen zich niet na elkaar voor, maar tegelijk. Wetenschappers en managementdenkers noemen dit fenomeen een polycrisis: een situatie waarin meerdere crises elkaar overlappen, versterken en versnellen, waardoor het geheel groter en onvoorspelbaarder is dan de som der delen. Voor bestuurders, managers en burgers roept dit een lastige vraag op: hoe blijf je overeind, en hoe stuur je bij, als de grond zelf voortdurend beweegt? Op deze pagina belichten we boeken en artikelen die deze polycrisis analyseren en er handvatten voor bieden.

De term ontleed: waar komt polycrisis vandaan?

Het begrip polycrisis is niet nieuw, maar wint sterk aan populariteit sinds filosoof Edgar Morin het gebruikte om te duiden dat afzonderlijke crises niet los van elkaar te begrijpen zijn. Onno Aerden bouwt hierop voort in zijn boek over de waarde van 'goed genoeg'.

De perfecte storm: Rotmans over gestapelde crises

Niemand in Nederland heeft de term polycrisis zo nadrukkelijk op de kaart gezet als hoogleraar transitiekunde Jan Rotmans. Hij ziet de huidige tijd niet als tijdelijke ontregeling, maar als een fundamentele kanteling van een oud naar een nieuw tijdperk.

De mens in de machinemaatschappij

Waar Rotmans vooral het systeemniveau beschrijft, zoekt Bas Snippert naar wat de polycrisis betekent voor het individu. Hij combineert een wetenschappelijke achtergrond met toegepaste filosofie om te laten zien hoe mensen onder aanhoudende druk toch overeind kunnen blijven.

Systemen herzien: van klimaat tot cybercriminaliteit

De polycrisis speelt zich niet in één domein af. Anu Manickam en Karel van Berkel laten zien hoe klimaatverandering, pandemieën, voedselzekerheid en cybercriminaliteit elkaar wederzijds versterken, waardoor oude systeemoplossingen tekortschieten.

Wat betekent dit voor organisaties?

Ook buiten de wetenschappelijke literatuur wordt de polycrisis besproken als praktische uitdaging voor bedrijven en bestuurders. Recente artikelen op Managementboek.nl laten zien hoe uiteenlopend de reacties op deze onzekere tijd zijn.

Bedrijven als onderdeel van de oplossing

Niet iedereen beschouwt de polycrisis als louter bedreiging. Sommige auteurs zien er ook een aansporing in voor ondernemers om verantwoordelijkheid te nemen.

Conclusie: geen enkelvoudige oplossing

De polycrisis laat zich niet oplossen met één maatregel of één inzicht. De boeken en artikelen op deze pagina benaderen het probleem vanuit verschillende invalshoeken: systeemtheorie, persoonlijk leiderschap, organisatieontwikkeling en ondernemerschap. Wat ze gemeen hebben, is de erkenning dat oude denkkaders tekortschieten. Wie de polycrisis wil begrijpen, doet er goed aan zowel naar het grote geheel als naar het eigen handelen te kijken – want beide niveaus zijn met elkaar verweven, precies zoals de crises dat zelf zijn.