trefwoord
Rechtstreekse werking
Het beginsel van rechtstreekse werking behoort tot de kern van het Europees recht. Het houdt in dat bepalingen van Unierecht onder bepaalde voorwaarden rechten en plichten creëren voor burgers, zonder dat nationale wetgeving daarvoor nodig is. Particulieren kunnen zich dan rechtstreeks op deze bepalingen beroepen bij de nationale rechter. Op deze pagina brengen we de belangrijkste boeken en artikelen samen die dit beginsel toelichten, van de theoretische grondslagen tot de praktische toepassing in de Nederlandse rechtsorde.
De grondslagen van het beginsel
Rechtstreekse werking is niet in de Europese verdragen zelf vastgelegd, maar is door het Hof van Justitie ontwikkeld in de jurisprudentie, te beginnen met het beroemde arrest Van Gend & Loos. Sindsdien is een uitgebreide leer ontstaan over de voorwaarden waaronder verdragsbepalingen, verordeningen en richtlijnen rechtstreekse werking kunnen hebben, en over het onderscheid tussen verticale werking (tegenover de overheid) en horizontale werking (tussen particulieren onderling).
Boek bekijken
Boek bekijken
Auteurs die schrijven over 'rechtstreekse werking'
Doorwerking in de Nederlandse rechtsorde
Voor de Nederlandse jurist is vooral van belang hoe het beginsel van rechtstreekse werking uitwerkt binnen de eigen rechtsorde. Nederlandse rechters passen Unierecht dagelijks toe, en de verhouding tussen nationale wetgeving en rechtstreeks werkend EU-recht vraagt om precieze kennis van de voorwaarden en grenzen van dit beginsel.
Boek bekijken
Internationaal perspectief
Rechtstreekse werking beperkt zich niet tot het EU-recht alleen. Ook bij andere internationale verdragen speelt de vraag of en wanneer particulieren zich rechtstreeks op verdragsbepalingen kunnen beroepen. Dit maakt het beginsel relevant ver buiten de grenzen van het Unierecht.
Boek bekijken
Spotlight: Robert Schütze
Boek bekijken
Rechtstreekse werking betekent dat het Unierecht als het ware door de muren van de nationale rechtsorde heen breekt, zonder dat daarvoor een nationale wetgever aan te pas hoeft te komen. Uit: Recht door de wolken
Boek bekijken
Unierecht in de Nederlandse rechtsorde Wie als jurist met Unierecht werkt, doet er goed aan steeds te toetsen of een bepaling voldoende duidelijk, nauwkeurig en onvoorwaardelijk is geformuleerd: dat zijn de klassieke voorwaarden waaronder het Hof van Justitie rechtstreekse werking aanneemt.
Tot besluit
Rechtstreekse werking vormt een van de pijlers waarop de effectiviteit van het Unierecht rust. Zonder dit beginsel zou EU-recht grotendeels afhankelijk blijven van de bereidheid van lidstaten om regels correct om te zetten. Dankzij de leer van rechtstreekse werking kunnen burgers zelf de naleving van Europees recht afdwingen bij de nationale rechter. De hier besproken boeken en artikelen bieden samen een compleet beeld van dit beginsel: van de theoretische grondslagen tot de toepassing in uiteenlopende rechtsgebieden, en van het EU-recht tot internationale verdragen in bredere zin.