Subsidiariteit

Subsidiariteit is een beginsel dat bepaalt dat besluitvorming zo dicht mogelijk bij de burger moet plaatsvinden. Een hoger bestuursniveau - zoals de Europese Unie - mag alleen optreden wanneer een lager niveau, zoals een lidstaat, regio of gemeente, er zelf onvoldoende in slaagt een probleem op te lossen. Het beginsel speelt een centrale rol in het Europees recht, maar duikt ook op in uiteenlopende rechtsgebieden: van staatsrecht tot strafprocesrecht en zelfs het burgerlijk recht. Op deze pagina brengen we de belangrijkste boeken en inzichten over subsidiariteit samen.

Subsidiariteit in het Europees recht

Nergens is subsidiariteit zo nauwkeurig uitgewerkt als binnen de Europese Unie. Het beginsel moet voorkomen dat Brussel zich bezighoudt met zaken die lidstaten net zo goed, of beter, zelf kunnen regelen. Toch blijft de praktische toepassing omstreden: wie bepaalt wanneer nationaal optreden werkelijk tekortschiet?

Spotlight: Katarzyna Granat

Katarzyna Granat, als onderzoeker verbonden aan Durham University Law School, behoort tot de meest gezaghebbende stemmen over subsidiariteit binnen het EU-recht. Haar werk combineert juridische precisie met een scherp oog voor de politieke dimensie van het beginsel.

Katarzyna Granat

The Principle of Subsidiarity and its Enforcement in the EU Legal Order

In The Principle of Subsidiarity and its Enforcement in the EU Legal Order analyseert Katarzyna Granat grondig hoe subsidiariteit juridisch gehandhaafd wordt binnen de EU-rechtsorde - een standaardwerk voor wie het beginsel tot op de bodem wil begrijpen.
Boek bekijken

€ 157,41

Levertijd ongeveer 11 werkdagen | Gratis verzonden

Robert Schütze

European Union Law

Robert Schütze plaatst in European Union Law subsidiariteit in de bredere context van het EU-recht, als mechanisme dat de bevoegdheden van lidstaten beschermt tegen ongewenste Europese bemoeienis.
Boek bekijken

59,79

14,95

Nu besteld, dinsdag in huis

Nationale parlementen als bewaker van subsidiariteit

Om te voorkomen dat subsidiariteit een dode letter blijft, kregen nationale parlementen een instrument in handen: de gelekaartprocedure. Daarmee kunnen zij gezamenlijk aangeven dat een Europees wetsvoorstel beter op nationaal niveau geregeld kan worden.

Sofie Wolf

Nationale parlementen in de Europese Unie

Nationale parlementen in de Europese Unie van Sofie Wolf gaat gedetailleerd in op de subsidiariteitstoets en de gelekaartprocedure, en laat zien hoe parlementen dit instrument in de praktijk gebruiken.
Boek bekijken

€ 62,50

Nu besteld, woensdag in huis | Gratis verzonden

Spotlight: Lisanne Henneveld

Lisanne Henneveld raakte tijdens haar studie Europees recht gegrepen door de discussie over subsidiariteit en proportionaliteit in het Nederlandse parlement. Die interesse vormde de basis voor haar promotieonderzoek naar een Europese Unie die beter aansluit bij de burger.

Lisanne Henneveld

Naar een Europese Unie die beter bij de burger past

In Naar een Europese Unie die beter bij de burger past onderzoekt Lisanne Henneveld hoe versterking van het subsidiariteitsbeginsel kan bijdragen aan betere en meer gedragen Europese regelgeving.
Boek bekijken

€ 89,-

Nu besteld, woensdag in huis | Gratis verzonden

Subsidiariteit is niet alleen een juridisch beginsel, maar vooral een politiek instrument om de legitimiteit van Europese besluitvorming te bewaken. Uit: Nationale parlementen in de Europese Unie

Subsidiariteit in het Nederlandse staats- en bestuursrecht

Ook buiten Brussel is subsidiariteit een belangrijk ordeningsprincipe. Binnen het Nederlandse staatsrecht wordt het beginsel gebruikt om de verhouding tussen rijk, provincie en gemeente te structureren, en om te bepalen wanneer centrale regelgeving noodzakelijk is.

Hansko Broeksteeg Teunis van Kooten

Staatsrecht tussen eenheid en pluriformiteit

Staatsrecht tussen eenheid en pluriformiteit van Hansko Broeksteeg en Teunis van Kooten analyseert in het slothoofdstuk subsidiariteit als mogelijk ordeningsprincipe voor actuele staatsrechtelijke vraagstukken.
Boek bekijken

€ 25,-

Nu besteld, woensdag in huis | Gratis verzonden

Bas Tadema

Flexibiliteit in de Omgevingswet als opgave voor het constitutioneel organisatierecht

Flexibiliteit in de Omgevingswet als opgave voor het constitutioneel organisatierecht van Bas Tadema onderzoekt de nieuwe subsidiariteitsregeling uit artikel 2.3 van de Omgevingswet, inclusief de ruime uitzonderingsgronden die deze kent.
Boek bekijken

€ 79,-

Nu besteld, woensdag in huis | Gratis verzonden

Politiek is niet voor bange mensen

Mark Hooftman

Dit artikel over Politiek is niet voor bange mensen bespreekt een pleidooi voor decentralisatie van de overheid - een thema dat nauw aansluit bij de gedachte achter subsidiariteit: beslissingen dichter bij de burger brengen.

Artikel lezen

Guido Bergervoet

Borgtocht

In Borgtocht van Guido Bergervoet blijkt subsidiariteit een kernkenmerk: de borg kan pas worden aangesproken nadat de hoofdschuldenaar zelf tekort is geschoten. Hoofdstuk 4 behandelt dit uitgebreid.
Boek bekijken

€ 166,-

Op voorraad | Nu besteld, dinsdag in huis | Gratis verzonden

Karel van Horssen

Bevoegdheden met betrekking tot voorwerpen en gegevens

Bevoegdheden met betrekking tot voorwerpen en gegevens van Karel van Horssen laat zien hoe subsidiariteit, samen met proportionaliteit, als norm fungeert bij de uitoefening van opsporingsbevoegdheden in het nieuwe wetboek van strafvordering.
Boek bekijken

€ 29,95

Op voorraad | Nu besteld, dinsdag in huis | Gratis verzonden

Bevoegdheden met betrekking tot voorwerpen en gegevens Wie bevoegdheden toepast die inbreuk maken op grondrechten, moet altijd eerst nagaan of een minder ingrijpend middel hetzelfde doel kan bereiken - de kern van subsidiariteit in de praktijk.

Subsidiariteit in specifieke beleidsterreinen

Tot slot wordt het subsidiariteitsbeginsel ook ingezet als toetssteen voor specifiek EU-beleid, bijvoorbeeld op het gebied van jeugdjustitie en interne markt-regelgeving.

Spotlight: Jantien Leenknecht

Jantien Leenknecht promoveerde aan KU Leuven op onderzoek naar jeugdrecht en Europees strafprocesrecht. In haar werk onderzoekt zij kritisch of EU-optreden in jeugdjustitiezaken wel voldoet aan de subsidiariteitseis.

Jantien Leenknecht

EU youth justice

EU youth justice toetst of Europese regelgeving op het gebied van jeugdjustitie daadwerkelijk noodzakelijk is, of dat lidstaten dit zelf net zo goed hadden kunnen regelen.
Boek bekijken

€ 113,95

Levertijd ongeveer 6 werkdagen | Gratis verzonden

F.H. van der Burg W.J.M. Voermans

Unierecht in de Nederlandse rechtsorde

Unierecht in de Nederlandse rechtsorde van F.H. van der Burg en W.J.M. Voermans biedt een uitgebreide behandeling van subsidiariteit als beginsel voor de bevoegdheidsverdeling tussen EU en Nederland.
Boek bekijken

€ 86,-

Nu besteld, woensdag in huis | Gratis verzonden

Tot besluit

Of het nu gaat om Europese wetgeving, nationale staatsinrichting of de uitoefening van opsporingsbevoegdheden: subsidiariteit blijft een beginsel dat voortdurend om afweging vraagt. Wanneer is ingrijpen op een hoger niveau echt noodzakelijk, en wanneer kan het probleem net zo goed - of beter - dichter bij huis worden opgelost? De hierboven genoemde boeken bieden vanuit uiteenlopende invalshoeken een helder antwoord op die vraag, en laten zien dat subsidiariteit veel meer is dan een abstract juridisch beginsel: het raakt de kern van hoe wij macht en verantwoordelijkheid willen verdelen.