Memo Financiële planning 2016

Deel A. Inleiding financiële planning / 33

1 Afbakening financiële planning, financiële planner en de markt van vraag en aanbod / 35
1.1 Financiële planning / 35
1.1.1 Deelgebieden binnen de financiële planning / 38
1.1.2 Het consumptief besteedbaar inkomen / 40
1.2 De financiële planner / 42
1.2.1 De competenties van de financiële planner / 42
1.2.2 Organisaties op het gebied van financiële planning / 45
1.2.2.1 Vereniging FFP en Stichting Certificering FFP / 45
1.2.2.2 Vereniging Onafhankelijke Financiële Planners (VOFP) / 46
1.2.2.3 Stichting Certificering Erkend Hypothecair Planners (StCEHP) / 46
1.2.2.4 Stichting Financial Planning Standards Board Nederland (FPSB) / 46
1.2.2.5 De Stichting Erkend Hypotheekadviseur (SEH) / 47
1.2.3 Beroepsaansprakelijkheid / 47
1.2.3.1 Wet op het financieel toezicht (Wft) / 49
1.2.3.1.1 Inleiding / 49
1.2.3.1.2 Reikwijdte van de Wft / 50
1.2.3.1.3 Kwaliteitskenmerken voor de financieel dienstverlener / 51

Deel B. Levensverzekeringen en pensioenen / 57

1 Inleiding verzekeringen / 59
1.1 Kenmerken van verzekeringen / 59
1.2 Verzekeringsovereenkomst / 61
1.2.1 Algemeen / 61
1.2.2 Aanvang/duur/einde verzekering / 61
1.2.2.1 Aanvang verzekering / 61
1.2.2.2 De duur van de verzekering / 62
1.2.2.3 Het einde van de verzekering / 62
1.2.3 Polis / 63
1.2.3.1 Algemeen / 63
1.2.3.2 Polisvoorwaarden / 64
1.3 Niet nakomen mededelingsplicht, onjuiste opgave / 65
1.3.1 Vernietigbaarheid / 65
1.3.2 Kennisvereiste / 65
1.3.3 Relevantievereiste / 65
1.3.4 Kenbaarheidsvereiste / 65
1.3.5 Verschoonbaarheidsvereiste / 65
1.3.6 Beëindiging van de verzekering / 66
1.4 Levensverzekering / 66
1.4.1 Het begrip levensverzekering / 66
1.4.2 Rechten en plichten / 67
1.4.3 Resolutie gevolgen invoering Brede Herwaardering / 68

2 Levensverzekeringen in de inkomstenbelasting / 69
2.1 Levensverzekeringen en spaarproducten in box 1 / 69
2.1.1 Kapitaalverzekering eigen woning / 70
2.1.1.1 Voorwaarden kapitaalverzekering eigen woning / 70
2.1.1.2 Voordeel uit kapitaalverzekering eigen woning / 71
2.1.1.3 Fictieve uitkeringen / 74
2.1.1.4 Premies voor kapitaalverzekering eigen woning / 75
2.1.2 Banksparen – spaarrekening eigen woning en beleggingsrecht eigen woning / 75
2.1.2.1 Voorwaarden spaarrekening eigen woning/beleggingsrecht eigen woning / 76
2.1.2.2 Voordeel uit spaarrekening eigen woning/het beleggingsrecht eigen woning / 76
2.1.2.3 Fictieve opname / 78
2.2 Lijfrenteverzekering, lijfrentespaarrekening en lijfrentebeleggingsrecht, die dienen ter compensatie van een pensioentekort / 79
2.2.1 Lijfrente / 79
2.2.1.1 Lijfrenteverzekering / 79
2.2.1.2 Banksparen – periodieke uitkering op grond van een lijfrentespaarrekening/lijfrentebeleggingsrecht / 80
2.2.2 Jaarruimte / 82
2.2.3 Inhaal- of reserveringsruimte / 83
2.2.4 Omzetting oudedagsreserve in lijfrente / 84
2.2.5 Omzetting stakingswinst in lijfrente / 84
2.2.6 Overgangsrecht / 86
2.2.7 Saldolijfrenten / 86
2.2.8 Negatieve uitgaven voor inkomensvoorzieningen / 88
2.2.8.1 Overgangsrecht / 91
2.2.9 Emigratie / 92
2.3 De levensverzekering in box 3 / 93
2.3.1 De uitvaartverzekering en -spaarrekening / 93
2.3.2 De kapitaalverzekering onder het overgangsrecht / 93
2.3.2.1 Overgangsperiode / 93
2.3.2.2 Polissen waarop het overgangsrecht betrekking heeft / 94
2.3.3 Bepalingen Wet IB 1964 / 94
2.3.3.1 Uitkering hoger dan vrijstelling / 95
2.3.3.2 Vrijstellingen eenmalig, overdraagbaarheid en volgorde / 95
2.3.3.3 Saldomethode / 96
2.3.3.4 Wat verstaat de wet onder kapitaaluitkering? / 96
2.3.3.5 Premies en uitkeringen niet in geld / 97
2.3.3.6 Kapitaalverzekering bij eigen bv / 97
2.3.3.7 Handelingen met kapitaalverzekeringen / 97
2.3.3.8 Pré Brede Herwaarderingspolissen / 99
2.3.3.8.1 Hoofdregel / 99
2.3.3.8.2 Saldomethode / 99
2.3.3.8.3 Uitzonderingen / 100
2.3.3.8.4 Bij wie belast? / 101
2.3.3.8.5 Diverse handelingen met betrekking tot een polis van levensverzekering / 101
2.3.3.8.6 Toescheiding kapitaalverzekering met lijfrenteclausule bij verdeling gemeenschap of afkoop alimentatie / 102
2.3.4 De kapitaalverzekering onder het overgangsrecht (vervolg) / 102
2.3.4.1 Kapitaalverzekeringen die zijn afgesloten voor 14-9-1999 / 102
2.3.4.2 Kapitaalverzekeringen die zijn afgesloten na 1-1-1992 / 105
2.3.4.3 Kapitaalverzekeringen die zijn afgesloten tussen 14-9-1999 en 31-12-2000 / 105
2.3.4.4 Kapitaalverzekeringen die niet onder het overgangsrecht vallen / 106
2.4 Diverse onderwerpen lijfrenten en kapitaalverzekeringen / 106
2.4.1 Opgave levensverzekeraars / 106
2.4.1.1 Doorlopende opgaveplicht / 106
2.5 Voorzieningen bij ziekte of ongeval / 107
2.5.1 Keuze belaste of onbelaste uitkering / 107
2.5.2 Koopsom voor arbeidsongeschiktheidsverzekering / 108
2.5.3 Verpanding arbeidsongeschiktheidsverzekering / 108
2.6 Nettolijfrenteverzekering en nettopensioenregeling / 108

3 Levensverzekeringen in overige wetten / 110
3.1 Successiewet / 110
3.1.1 Kapitaaluitkeringen ten gevolge van overlijden / 110
3.1.1.1 Premiesplitsingsbesluit / 111
3.1.1.2 Hoogte belaste verkrijging / 120
3.1.2 Lijfrente-uitkeringen ten gevolge van overlijden / 120
3.1.3 Lijfrente-uitkeringen bij leven aan derde / 120
3.1.4 Aftrek wegens belastinglatentie / 120
3.1.5 Opgaveplicht / 121
3.2 Sociale zekerheid / 122
3.2.1 AOW/Anw/AKW/Wlz/AWBZ / 122
3.2.2 WW/ZW/WAO/WIA / 122
3.2.3 TW/IOAW/IOAZ / 122

4 Inleiding pensioenen / 124
4.1 Algemeen / 124
4.2 Pensioen van de zelfstandige ondernemer / 125
4.3 Pensioen van de werknemer / 125
4.4 Pensioenwet (PW) / 125
4.4.1 Doelstelling / 126
4.4.2 Werkingssfeer / 126
4.4.3 Pensioenen in de zin van de PW / 126
4.4.4 Onderbrengingsplicht werkgever / 127
4.4.5 Verschillen tussen B- en C-polissen / 128
4.4.6 Betaling van de pensioenpremie / 129
4.4.7 Deeltijdwerkers / 129
4.4.8 Afkoop / 129
4.4.9 Beëindiging/wijziging dienstverband / 130
4.4.10 Partnerpensioen bij scheiding / 130
4.4.11 Waardeoverdracht / 131
4.4.12 Doorbeleggen na pensioengerechtigde leeftijd / 132
4.5 Wet verevening pensioenrechten bij scheiding / 133
4.5.1 Algemeen / 133
4.5.2 Belangrijkste bepalingen / 134
4.5.2.1 Algemene bepalingen/definities / 134
4.5.2.2 Recht op pensioenverevening, recht op uitbetaling / 134
4.5.2.3 Vaststelling deel uit te betalen pensioen / 135
4.5.2.4 Afwijkingen op standaardvereveningsberekening / 135

5 De zelfstandige ondernemer en zijn pensioen / 137
5.1 Inkomstenbelasting / 137
5.1.1 Vrijstellingen / 137
5.1.2 Lijfrenteaftrek vijfde tranche vervangen door omzetting stakingswinst in lijfrente / 137
5.1.3 Omzetting art. 19 IB-stamrecht in lijfrente nieuwe stijl / 139
5.1.4 Oudedagsreserve / 139
5.1.4.1 Deelnemer aan de oudedagsreserve / 139
5.1.4.2 Toevoegingen oudedagsreserve / 139
5.1.4.3 Hoogte en maatstaf van de oudedagsreserve / 140
5.1.4.4 Afneming oudedagsreserve / 140
5.1.4.5 Meewerkende echtgenoot en deelgenootschap man/vrouw / 141
5.1.4.6 Voorwaarden stamrecht / 141
5.1.4.7 Oudedagsreserve en levensverzekering / 142
5.2 Successiewet / 142
5.2.1 Vrijstellingen / 142
5.2.2 Latente belastingclaim oudedagsreserve / 143
5.2.3 Waardebepaling pensioenrecht / 143
5.2.4 Opgaveplicht / 143
5.3 Sociale zekerheid / 143
5.3.1 Algemeen / 143
5.3.2 AOW / 143
5.3.2.1 Wijziging AOW-ingangsdatum / 144
5.3.3 Anw / 145
5.3.4 AKW / 145
5.3.5 WAZ / 145
5.3.6 Premieheffing volksverzekeringen / 146
5.3.7 WWB/Participatiewet / 146
5.3.8 WW/ZW/WIA / 146
5.3.9 TW / 146
5.3.10 IOAZ / 147

6 De werknemer en zijn pensioen / 148
6.1 Wet fiscale behandeling van pensioenen / 148
6.2 Hoofdvormen van pensioenregelingen / 149
6.2.1 Beschikbarepremieregeling / 149
6.2.2 Middelloonregeling / 153
6.2.3 Eindloonregeling / 153
6.2.4 Streefregeling / 154
6.2.5 Inbouw AOW (franchise) / 155
6.3 De fiscale omschrijving van pensioen / 158
6.4 Analyse van de pensioenregeling als omschreven in art. 18 Wet LB 1964 / 159
6.4.1 Pensioenregeling / 159
6.4.2 Nagenoeg uitsluitend / 160
6.4.3 Werknemers / 160
6.4.4 Arbeidsongeschiktheid / 160
6.4.5 Ouderdom / 161
6.4.6 (Pleeg)kinderen / 163
6.4.7 Pensioen / 163
6.4.8 Salaris-/diensttijdnorm / 163
6.4.9 Pensioengrondslag / 164
6.4.10 Partnerpensioen / 164
6.4.11 Overbruggingspensioen / 164
6.4.12 Deelnemingsjarenpensioen / 164
6.4.13 Inkoop diensttijd / 165
6.4.14 VUT-regelingen / 165
6.4.15 Levensloopregeling / 166
6.4.15.1 Werknemers die op 31-12-2011 niet deelnamen aan de levensloopregeling / 167
6.4.15.2 Werknemers die op 31-12-2011 een levenslooptegoed hadden van minder dan € 3000 / 167
6.4.15.3 Werknemers die op 31-12-2011 een levenslooptegoed hadden van € 3000 of meer / 167
6.4.16 Rechtszekerheid / 168
6.4.17 Deeltijdwerk en demotie / 168
6.4.18 Uitruil van pensioen / 168
6.4.19 Toetsing volgens 100%-grens / 170
6.4.20 Snelslijtende beroepen / 170
6.4.21 Bovenmatigheid / 170
6.4.22 Uitvoerders van pensioenregelingen / 170
6.4.23 Sancties / 171
6.5 Dekking Anw-hiaat in pensioenregelingen / 172
6.6 Pensioenopbouw over een periodieke salarisvervangende uitkering / 173
6.7 Pensioenregeling directeur-grootaandeelhouder / 174
6.7.1 Wet VAP en Wet verlaging maximumopbouw- en premiepercentages pensioen en maximering pensioengevend inkomen / 176
6.8 Aanwijzing buitenlandse pensioenregeling / 176
6.9 Pensioen in de inkomstenbelasting / 177
6.10 Pensioen in de Successiewet / 177
6.11 Pensioen in de winstsfeer (inkomsten- en vennootschapsbelasting) / 179
6.11.1 Pensioentoezegging aan werknemers en de financiering / 179
6.11.2 Fiscale aspecten van de financieringslast van een pensioentoezegging / 179
6.11.3 Fiscale gevolgen van backservice / 180
6.11.4 Verbod op financieringsachterstand / 180
6.12 Pensioenverplichtingen in eigen beheer / 181
6.12.1 Algemeen / 181
6.12.2 Omslagstelsel / 181
6.12.3 Rentedekkingsstelsel / 181
6.12.4 Kapitaaldekkingsstelsel / 181
6.12.5 Stelselwijziging / 182
6.12.6 Dekkingspolis / 182
6.12.7 Eigen beheer en echtscheiding / 182
6.12.8 Pensioenlichamen / 183
6.12.9 Pensioenvoorziening voor niet-toegezegd pensioen / 183
6.12.10 Toekomst eigen beheer / 183
6.13 De pensioenuitkering en de sociale zekerheid / 184
6.13.1 Pensionering voor 67 jaar / 184
6.13.1.1 AOW/Anw / 184
6.13.1.2 AKW / 185
6.13.1.3 Premieheffing volksverzekeringen / 185
6.13.1.4 WWB/Participatiewet / 185
6.13.1.5 ZW/WW/WIA/WAO / 185
6.13.1.6 TW/IOAW/IOAZ / 186
6.13.2 Pensionering op pensioenleeftijd van AOW / 187
6.13.2.1 ZW, WIA, WAO, WW, Anw, IOAW, IOAZ en TW / 187
6.14 Ontslag / 187
6.14.1 Ontslagvergoeding / 187
6.14.2 Wet werk en zekerheid / 187
6.14.3 Belastingheffing over de ontslaguitkering / 188
6.14.3.1 De ontslaguitkering in de Wet Loonbelasting tot 2014 / 188
6.14.3.2 De ontslaguitkering in de Wet Loonbelasting vanaf 2014 / 189
6.14.3.3 Overgangsrecht / 189
6.14.4 Excessieve vertrekvergoeding / 190
6.14.5 VUT-vervangende uitkering / 190
6.14.6 Aanwendingsmogelijkheden van de ontslaguitkering / 191
6.14.7 De stamrecht-bv / 191

Deel C. Sparen en beleggen / 193

1 Inleiding / 195

2 NYSE Euronext Amsterdam / 196
2.1 NYSE Euronext Amsterdam Stock Market / 196

3 Wetgeving / 198
3.1 Toezichthouders / 198
3.1.1 Functioneel toezicht / 198
3.1.2 Strafrechtelijk toezicht / 200
3.1.3 Beroepsmogelijkheden tegen sancties van toezichthouders / 201
3.1.4 Stichting Dutch Securities Institute / 201
3.1.5 Klachteninstituut Financiële Dienstverlening / 202
3.1.6 De Wet op het financieel toezicht (Wft) / 202
3.2 Zorgplicht / 203
3.2.1 Informatieverschaffing / 204
3.2.2 Klantprofiel / 205
3.2.3 Klachtenregeling / 207
3.2.4 Checklist voor goede zorgplicht / 207
3.3 De Autoriteit Financiële Markten / 207
3.3.1 Toezicht op de markt / 208
3.4 De MiFID-richtlijn inzake beleggingen / 211
3.5 De Financiële Bijsluiter / 212
3.5.1 Wat houdt het product in? / 213
3.5.2 Wat zijn de risico’s? / 213
3.5.3 Wat zijn de kosten? / 214
3.5.4 Wat kan het product opbrengen? / 215
3.5.5 Wat gebeurt er bij eerder beëindigen? / 216
3.6 Essentiële Beleggersinformatie / 216
3.7 Depositogarantiestelsel / 217
3.7.1 Voor welke banken geldt de depositogarantieregeling? / 218

4 Financiële instellingen / 220
4.1 De diensten van financiële instellingen / 220
4.1.1 Reductie in transactiekosten bij diversificatie / 220
4.1.2 Looptijdintermediatie / 220
4.1.3 Reductie in contractkosten / 220
4.1.4 Informatieproductie / 221
4.2 Typen financiële instellingen / 221
4.2.1 Adviseurs / 221
4.2.1.1 Beleggingsadviseurs / 221
4.2.1.2 Vermogensbeheerders / 221
4.2.1.3 Effectenbemiddelaars / 221
4.2.1.4 Commissionairs / 221
4.2.2 Banken / 222
4.2.2.1 Commerciële banken / 222
4.2.2.2 Spaarbanken / 222
4.2.3 Institutionele beleggers / 222
4.2.3.1 Beleggingsinstellingen / 222
4.2.3.2 Pensioenfondsen / 222
4.2.3.3 Verzekeringsmaatschappijen / 222

5 Rendement en risico / 223
5.1 Rendement / 223
5.2 Risico / 223
5.2.1 Koopkrachtrisico / 223
5.2.2 Renterisico / 223
5.2.3 Valutarisico / 224
5.2.4 Beursrisico / 224
5.2.5 Debiteurenrisico / 224
5.2.6 Liquiditeitsrisico / 224

6 Spaarvormen / 225
6.1 Spaarrekeningen / 225
6.2 Termijndeposito’s / 225
6.3 Kasbiljetten en spaarbrieven / 226
6.4 Valutarekeningen / 226
6.5 Vaste of variabele rente / 226

7 Obligaties / 227
7.1 De prijs van een obligatie / 227
7.1.1 Nettokoers / 227
7.1.2 Opgelopen rente / 228
7.2 De looptijd van een obligatie / 228
7.3 De aflossing van een obligatie / 228
7.3.1 Bulletleningen / 228
7.3.2 Vervroegde aflossing door debiteur (callable) / 229
7.3.3 Vervroegde aflossing door belegger (putable) / 229
7.3.4 Verlengbare obligatie (extendible) / 229
7.4 Het rendement van een obligatie / 229
7.4.1 Het couponrendement / 230
7.4.2 Het effectief rendement / 230
7.5 De yieldcurve / 231
7.5.1 Het verloop van de yieldcurve / 232
7.6 Risico van obligaties / 234
7.6.1 Inleiding / 234
7.7 Duration / 235
7.7.1 Inleiding / 235
7.7.2 Berekening / 236
7.7.3 Verband tussen duration en looptijd / 237
7.7.4 Modified duration / 238
7.8 Het debiteurenrisico / 239
7.8.1 Algemeen / 239
7.8.2 Ratings / 239
7.8.3 Garanties / 240
7.9 Varianten op de gewone obligatie / 241
7.9.1 Optieobligaties / 241
7.9.2 Winstdelende obligaties / 241
7.9.3 Inkomstenobligaties / 242
7.9.4 Achtergestelde obligaties / 242
7.9.5 Deep-discount-obligaties / 242
7.9.6 Nulprocentobligaties / 242
7.9.7 Geïndexeerde obligaties (floating rate notes) / 243
7.9.8 Goud- en aandelenindexobligaties / 243
7.9.9 Reset notes / 243
7.9.10 Pandbrieven / 243
7.9.11 Converteerbare obligaties / 243
7.9.12 Strips / 244

8 Aandelen / 245
8.1 Zeggenschap bij aandelen / 245
8.2 Rendement op aandelen / 246
8.3 Risico van aandelen / 247
8.4 Varianten op het gewone aandeel / 247
8.4.1 Certificaten van aandelen / 247
8.4.2 Preferente aandelen / 248
8.4.3 Prioriteitsaandelen / 248

9 Beleggingsfondsen / 249
9.1 Beleggingsfondsen in aandelen / 249
9.1.1 Wereldwijde fondsen / 250
9.1.2 Regiofondsen / 250
9.1.3 Landenfondsen / 250
9.1.4 Bedrijfstakfondsen / 250
9.1.5 Themafondsen / 250
9.1.6 Indexfondsen / 250
9.1.6.1 Trackers / 251
9.1.7 Clickfondsen / 252
9.2 Beleggingsfondsen in obligaties / 252
9.3 Groene beleggingen / 253
9.4 Mixfondsen / 253
9.5 Hedgefunds / 253
9.6 Open-end en closed-end beleggingsfondsen / 254
9.6.1 Open-end beleggingsfonds / 254
9.6.2 Closed-end beleggingsfonds / 254
9.6.3 Semi-open-end beleggingsfondsen / 254
9.7 De vrijgestelde beleggingsinstelling / 255
9.8 Beleggingsbeleid / 256

10 Derivaten / 257
10.1 Opties / 257
10.1.1 Calloptie / 257
10.1.2 Putoptie / 259
10.1.3 Prijsvorming van opties / 260
10.1.3.1 Intrinsieke waarde / 260
10.1.3.2 Tijds- en verwachtingswaarde / 260
10.1.4 Optiestrategieën / 262
10.1.4.1 Callopties of putopties / 262
10.1.4.2 Combinaties van callopties of putopties op dezelfde onderliggende waarde / 263
10.1.4.3 Combinaties van callopties en putopties op dezelfde onderliggende waarde / 263
10.1.5 Marginverplichting bij opties / 263
10.2 Financial futures / 264
10.2.1 Prijsvorming van financial futures / 266
10.2.2 Futuresstrategieën / 266
10.3 Waardevolle stoffelijke zaken / 267
10.3.1 Vastgoed / 267
10.3.2 Edele metalen / 267
10.3.3 Kunstvoorwerpen / 268
10.3.4 Commodities / 268

11 Fundamentele en technische analyse / 269
11.1 De fundamentele analyse / 269
11.1.1 Liquiditeitsratio’s / 269
11.1.2 Solvabiliteitsratio’s / 269
11.1.3 Rentabiliteitsratio’s / 269
11.1.4 Koersratio’s / 270
11.2 De technische analyse / 270
11.2.1 Trendlijnen en trendkanalen / 270
11.2.1.1 Trendlijnen / 271
11.2.1.2 Trendkanalen / 271
11.2.2 Voortschrijdend gemiddelde / 271
11.2.3 Koerspatronen / 272
11.2.3.1 Hoofd- en schouderformaties / 273
11.2.3.2 Driehoeksformaties / 274

12 De portefeuilletheorie / 275
12.1 Rendement / 275
12.2 Risico / 275
12.3 De combinatie van rendement en risico / 275
12.4 De efficiënte grenslijn / 276
12.5 De bèta / 277

13 Vermogensallocatie / 278
13.1 Beleggingshorizon van een belegger / 278
13.1.1 Lange beleggingshorizon / 278
13.1.2 Korte beleggingshorizon / 278
13.2 De inkomstenpositie van de belegger / 279
13.3 De vermogenspositie van de belegger / 279
13.4 De fiscale positie van de belegger / 279
13.5 Risicoprofiel van de belegger / 279
13.5.1 De toelaatbare risicograad / 279
13.5.2 De risicoperceptie / 280
13.6 De kennis en ervaring van de belegger / 280
13.7 Situatieverandering / 280
13.8 Portefeuillesamenstelling / 281
13.8.1 Top-downbenadering / 281
13.8.1.1 Spreiding over beleggingscategorieën / 281
13.8.1.2 Spreiding over geografische regio’s / 281
13.8.1.3 Spreiding over bedrijfstakken / 281
13.8.1.4 Spreiding over individuele ondernemingen / 282
13.8.2 Bottom-upbenadering / 282

Deel D. Financieringen / 283

1 Hypothecaire kredietverlening / 285
1.1 Hypotheekvormen / 285
1.1.1 Lineaire hypotheek / 285
1.1.2 Annuïteitenhypotheek / 285
1.1.2.1 Gelijkblijvende annuïteiten / 285
1.1.2.2 Groei-annuïteiten / 286
1.1.3 Levenhypotheek (hypotheek met gemengde verzekering) / 286
1.1.4 Spaarhypotheek / 286
1.1.5 Aflossingsvrije hypotheek / 287

2 De Nationale Hypotheek Garantie (NHG) / 288

3 Starterslening / 292

4 Zakelijke kredietverlening / 294
4.1 Financiële kengetallen / 294
4.1.1 Liquiditeitskengetallen / 294
4.1.1.1 Liquiditeit / 294
4.1.1.2 Current ratio / 294
4.1.1.3 Quick ratio / 294
4.1.1.4 Nettowerkkapitaal / 294
4.1.1.5 Netto cashflow (operationele activiteiten) / 294
4.1.2 Solvabiliteitskengetallen / 295
4.1.2.1 Solvabiliteit / 295
4.1.2.2 Vermogensverhoudingen / 295
4.1.2.3 Debt ratio / 296
4.1.2.4 Interest coverage / 296
4.1.2.5 Cashflow/interest / 296
4.1.2.6 Cashflow coverage / 296
4.1.2.7 Omzetsnelheid eigen vermogen / 296
4.1.3 Winstkengetallen / 296
4.1.3.1 Rentabiliteit totale vermogen / 296
4.1.3.2 Rentabiliteit eigen vermogen / 297
4.1.3.3 Brutowinstmarge / 297
4.1.4 Activiteitskengetallen / 297
4.1.4.1 Omlooptijd voorraden / 297
4.1.4.2 Omzetsnelheid voorraden / 297
4.1.4.3 Omlooptijd debiteuren / 297
4.1.4.4 Omzetsnelheid debiteuren / 298
4.1.4.5 Omlooptijd crediteuren / 298
4.1.4.6 Omzetsnelheid crediteuren / 298
4.1.4.7 Omzetsnelheid totaal vermogen / 298
4.1.4.8 Werkkapitaal / 298
4.2 Kredieten midden- en kleinbedrijf / 299
4.2.1 Borgstelling MKB-kredieten / 299
4.2.1.1 Begrippen / 299
4.2.1.2 Borgstellingsovereenkomst / 301
4.2.1.3 Omvang borgstelling / 301
4.2.1.4 Voorwaarden borgstelling / 303
4.2.1.5 Verplichtingen van de bank / 305
4.3 Start-, vestigings- en continuïteitssubsidies / 305
4.3.1 Investeringen door startende ondernemers / 305
4.3.1.1 Doel / 305
4.3.1.2 Doelgroep / 305
4.3.1.3 Willekeurige afschrijving / 305
4.3.1.4 Aanmelding/accountantsverklaring / 306
4.3.2 Bijstandverlening zelfstandigen / 306
4.3.2.1 Doel / 306
4.3.2.2 Gerechtigden / 306
4.3.2.3 Bijstand in het bedrijfskapitaal / 306
4.3.2.4 Bijstand in de noodzakelijke bestaanskosten (algemene bijstand) / 307
4.3.2.5 Aanvraag / 307

5 Rentetarieven / 308
5.1 Rentetarieven geldmarkt / 308
5.2 Rentetarieven kapitaalmarkt en aandelenbeursindices / 308

6 Vreemde valuta / 310
6.1 Omrekeningskoersen vreemde valuta / 310
6.2 Kruistabel EMU-valuta’s / 311

Deel E. Belastingen / 313

1 Fiscale informatie- en inzageverplichtingen / 315
1.1 Algemeen / 315
1.2 De informatieplicht over de eigen belastingplicht / 315
1.2.1 Het vragen om informatie / 315
1.2.1.1 De potentiële fiscale relevantie / 316
1.2.1.2 De wijze van informatieverstrekking / 316
1.2.1.3 De geheimhoudingsplicht / 316
1.2.1.4 Fiscus mag inlichtingen inwinnen via civiele dwangsom / 317
1.3 De inzageplicht voor de eigen belastingplicht / 317
1.3.1 Het vragen om boeken, bescheiden en andere gegevensdragers / 317
1.3.2 De fiscaal relevante boeken, bescheiden en andere gegevensdragers / 318
1.3.3 De wijze van verstrekking/de geheimhoudingsplicht / 319
1.3.4 De kopieën, leesbare afdrukken of uittreksels / 319
1.3.5 De bewaarplicht en conversie / 319
1.3.6 Rechtsbescherming bij controlehandelingen / 321
1.3.7 Overmacht / 321
1.4 De informatieplicht met het oog op de belastingheffing (bij derden) / 321
1.4.1 De subjecten / 321
1.4.2 Informatieverstrekking aan de Belastingdienst bij eigenwoningschuld / 322
1.4.3 De omvang van de verplichting / 323
1.4.4 Voorschrift informatie fiscus-banken / 324
1.5 De sancties / 325

2 Inkomstenbelasting / 329
2.1 Inleiding / 329
2.2 Algemeen / 329
2.2.1 Opbouw en structuur Wet IB 2001 / 329
2.2.2 Raamwerk / 332
2.2.2.1 Belastingplichtigen / 332
2.2.2.2 Boxenstructuur / 332
2.2.2.3 Heffing inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen / 333
2.2.2.3.1 Gewone aanslag/conserverende aanslag / 338
2.2.2.3.2 Verliesverrekening tussen de boxen / 340
2.2.2.4 Toerekeningsregels / 341
2.2.2.4.1 Rangorderegeling / 341
2.2.2.4.2 Partners / 343
2.2.2.4.3 Afgezonderd particulier vermogen / 346
2.2.2.4.4 Minderjarige kinderen / 347
2.2.3 Verzamelinkomen / 348
2.3 Box 1 – inkomen uit werk en woning / 348
2.3.1 Belastbaar inkomen uit werk en woning (box 1) / 348
2.3.2 Belastbare winst uit onderneming / 349
2.3.2.1 Opbouw en systematiek van de winstsfeer / 350
2.3.2.1.1 Inleiding / 350
2.3.2.2 Ondernemer / 350
2.3.2.2.1 Inleiding / 350
2.3.2.2.2 Feitelijk ondernemerschap / 351
2.3.2.2.3 Rechtstreeks voor ondernemingsverbintenissen verbonden / 352
2.3.2.2.4 Medegerechtigden/winstgerechtigden / 353
2.3.2.3 Begrip urencriterium/verlaagd urencriterium / 356
2.3.2.4 Winst uit onderneming / 357
2.3.2.5 Goed koopmansgebruik / 357
2.3.2.6 Vrijgestelde winst / 359
2.3.2.7 Aftrekbeperkingen kosten van winst / 360
2.3.2.8 Van winst aftrekbare kosten woon-werkverkeer / 363
2.3.2.9 Bijtelling winst voor privégebruik woning / 363
2.3.2.10 Bijtelling winst voor privégebruik auto / 364
2.3.2.11 Tonnageregeling zeescheepvaart / 365
2.3.2.12 Waardering pensioenverplichtingen / 366
2.3.2.13 Afschrijving bedrijfsmiddelen / 366
2.3.2.13.1 Wetswijzigingen sinds 1-1-2007 / 366
2.3.2.14 Willekeurige afschrijving / 368
2.3.2.15 Investeringsaftrek / 368
2.3.2.16 Research en Development Aftrek (RDA) (t/m 2015) / 373
2.3.2.17 Fiscale reserves / 374
2.3.2.17.1 Egalisatiereserve / 374
2.3.2.17.2 Herinvesteringsreserve / 374
2.3.2.18 Terugkeerreserve / 375
2.3.2.19 Oudedagsreserve / 376
2.3.2.20 Aandelenfusie / 376
2.3.2.21 Juridische splitsing en juridische fusie / 377
2.3.2.22 Staking/doorschuiving/overbrenging naar buitenland/eindafrekening/geruisloze omzetting / 378
2.3.2.22.1 Doorschuiving of staking van de onderneming door overlijden van de ondernemer / 378
2.3.2.22.2 Doorschuiving of staking van de onderneming door ontbinding huwelijksgemeenschap / 379
2.3.2.22.3 Doorschuiving naar ondernemers en werknemers / 379
2.3.2.22.4 Overbrenging vermogensbestanddelen naar het buitenland / 380
2.3.2.22.5 Eindafrekening / 381
2.3.2.22.6 Omzetting in een nv of bv / 381
2.3.2.22.7 Geruisloze terugkeer / 381
2.3.2.23 Ondernemersaftrek / 381
2.3.2.23.1 Zelfstandigenaftrek / 382
2.3.2.23.2 S&O-aftrek / 383
2.3.2.23.3 Meewerkaftrek / 384
2.3.2.23.4 Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid / 384
2.3.2.23.5 Stakingsaftrek / 385
2.3.2.24 MKB-winstvrijstelling / 385
2.3.3 De werknemer in de loon- en inkomstenbelasting / 385
2.3.3.1 Dienstbetrekking / 385
2.3.3.2 Belastbaar loon / 386
2.3.3.2.1 Tot 1-1-2011 bestaande regeling en werkkostenregeling / 386
2.3.3.2.2 Loon / 386
2.3.3.3 Vrijgesteld loon / 387
2.3.3.4 Werknemersaftrek / 389
2.3.3.4.1 Reisaftrek / 389
2.3.3.5 De werkkostenregeling / 391
2.3.3.5.1 Algemeen / 391
2.3.3.5.2 Werkplekgerelateerde voorzieningen / 393
2.3.3.5.3 Gerichte vrijstellingen / 396
2.3.3.5.4 Waarde van verstrekkingen / 397
2.3.3.5.5 Overige aspecten / 398
2.3.4 Belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden / 399
2.3.5 Belastbare periodieke uitkeringen en verstrekkingen / 406
2.3.6 Belastbare inkomsten uit eigen woning / 409
2.3.6.1 Eigen woning / 409
2.3.6.1.1 Voordelen uit eigen woning / 411
2.3.6.2 Voordeel uit kapitaalverzekering eigen woning, spaarrekening eigen woning en beleggingsrecht eigen woning / 412
2.3.6.3 Aftrekbare kosten eigen woning / 412
2.3.6.3.1 Renteaftrek vanaf 2014 verder beperkt / 414
2.3.6.3.2 Renteaftrek vanaf 1-1-2013 / 415
2.3.6.3.3 Vooruitbetaalde rente/kosten / 422
2.3.6.4 De aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld / 422
2.3.6.5 Overgangsrecht kapitaalverzekeringen / 423
2.3.7 Uitgaven voor inkomensvoorzieningen / 424
2.3.8 Gereserveerd / 424
2.3.9 Negatieve uitgaven voor inkomensvoorzieningen / 424
2.3.10 Negatieve persoonsgebonden aftrek / 425
2.3.11 Waardering niet in geld genoten inkomen / 425
2.3.12 Tijdstip genieten/tijdstip aftrek / 425
2.3.13 Verrekening verlies uit werk en woning / 426
2.3.14 Middeling inkomen uit werk en woning / 427
2.3.15 Zekerheid omtrent de aard van de voordelen uit een arbeidsrelatie / 428
2.4 Box 2 – inkomen uit aanmerkelijk belang / 430
2.4.1 Belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang / 430
2.4.2 Gelijkstellingen / 430
2.4.3 Begrip aanmerkelijk belang / 431
2.4.4 Reguliere voordelen uit aanmerkelijk belang / 433
2.4.4.1 Reguliere voordelen / 433
2.4.4.2 Forfaitair rendement van een buitenlandse beleggingsvennootschap en van een vrijgestelde beleggingsinstelling / 433
2.4.4.3 Kosten van reguliere voordelen / 434
2.4.5 Vervreemdingsvoordelen uit aanmerkelijk belang/doorschuiving / 435
2.4.6 Overdrachtsprijs en verkrijgingsprijs aanmerkelijk belang / 438
2.4.7 Tijdstip genieten/tijdstip aftrek inkomen uit aanmerkelijk belang / 440
2.4.8 Verrekening verlies uit aanmerkelijk belang / 441
2.5 Box 3 – inkomen uit sparen en beleggen / 442
2.5.1 Belastbaar inkomen uit sparen en beleggen / 442
2.5.1.1 Vermogensrendementsheffing / 443
2.5.1.1.1 Vermogensrendementsheffing en partners / 445
2.5.2 Rendementsgrondslag / 445
2.5.2.1 Bezittingen / 445
2.5.2.2 Schulden / 447
2.5.3 Vrijgestelde bezittingen en schulden / 448
2.5.4 Waardering van de bezittingen en schulden / 451
2.5.5 Overgangsrecht / 455
2.5.5.1 Overgangsrecht voor uitgestelde termijnen / 455
2.6 Persoonsgebonden aftrek / 456
2.6.1 Algemeen / 456
2.6.2 Uitgaven voor onderhoudsverplichtingen / 457
2.6.3 Verliezen op beleggingen in durfkapitaal / 458
2.6.4 Uitgaven voor specifieke zorgkosten / 459
2.6.5 Weekenduitgaven voor gehandicapten / 464
2.6.6 Scholingsuitgaven / 464
2.6.7 Uitgaven voor monumentenpanden / 465
2.6.8 Aftrekbare giften / 466
2.7 Algemene bepalingen binnenlandse en buitenlandse belastingplicht / 468
2.7.1 Belastbaar inkomen uit werk en woning in Nederland (box 1) / 469
2.7.2 Belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang in een in Nederland gevestigde vennootschap (box 2) / 472
2.7.3 Belastbaar inkomen uit sparen en beleggen in Nederland (box 3) / 473
2.8 Heffingskorting / 474
2.8.1 Standaardheffingskorting / 477
2.8.2 Algemene heffingskorting / 480
2.8.3 Arbeidskorting / 480
2.8.4 Werkbonus / 481
2.8.5 Inkomensafhankelijke combinatiekorting / 481
2.8.6 Jonggehandicaptenkorting / 482
2.8.7 Ouderenkorting / 482
2.8.7.1 Alleenstaande-ouderenkorting / 482
2.8.8 Levensloopverlofkorting / 482
2.8.9 Korting voor groene beleggingen / 483
2.8.10 Tijdelijke heffingskorting voor vroeggepensioneerden (t/m 2015) / 483
2.8.11 Toepassing heffingskortingen / 483
2.9 Wijze van heffing / 484
2.9.1 Voorheffingen / 484
2.9.2 Wel of geen aanslag / 485

3 Vennootschapsbelasting / 486
3.1 Tarieven / 486

4 Dividendbelasting / 488
4.1 Gerechtigden / 488
4.2 Opbrengst / 488
4.3 Vrijstellingen / 489
4.4 Tarief / 489
4.5 Overig / 490

5 Successiewet / 491
5.1 Inleiding / 491
5.2 Formele belastingschuld / 491
5.3 Fictiebepalingen / 492
5.4 Kinderen / 492
5.5 Partnerbegrip / 493
5.6 Materiële belastingschuld / 493
5.7 Waardebepaling / 494
5.7.1 Waarderingsregels / 495
5.8 Tarief en vrijstellingen / 497
5.8.1 Vrijstellingen erfbelasting / 498
5.8.2 Vrijstellingen schenkbelasting / 498
5.8.3 Tarief schenk- en erfbelasting / 500
5.8.4 Tariefgroepen / 500
5.8.5 Tabel gemiddelde resterende levensduur / 501

6 Belastingen van rechtsverkeer / 503
6.1 Overdrachtsbelasting / 503
6.1.1 Algemeen / 503
6.1.2 Vrijstellingen / 503
6.1.3 Tarief / 505
6.1.4 Economische eigendom / 505
6.1.5 Gevolgen overdracht economische eigendom aan juridische eigenaar / 505
6.1.6 Erfpachtstructuren in de overdrachtsbelasting / 506
6.2 Assurantiebelasting / 506

7 Verhuurderheffing / 508

Deel F. Juridische aspecten / 511

1 Familierecht / 513
1.1 Huwelijk / 513
1.1.1 Vereisten tot aangaan van een huwelijk / 513
1.1.2 Nietigverklaring van het huwelijk / 513
1.1.3 Einde huwelijk / 514
1.2 Geregistreerd partnerschap / 514
1.3 Huwelijksvermogensrecht / 515
1.3.1 Rechten en verplichtingen van echtgenoten / 515
1.3.2 Gemeenschap van goederen / 516
1.3.3 Huwelijkse voorwaarden / 518

2 Echtscheidingsrecht / 520
2.1 Algemeen / 520
2.2 Echtscheiding op verzoek / 520
2.3 Alimentatie / 521
2.3.1 Algemeen / 521
2.3.2 Indexering / 522
2.4 Ouderschapsplan / 523
2.5 Scheiding van tafel en bed / 523
2.6 Verdeling huwelijksgemeenschap / 523

3 Erfrecht / 525
3.1 Algemeen / 525
3.2 Erfrecht bij versterf / 526
3.2.1 Algemeen / 526
3.2.2 Stiefouderlijk gevaar / 527
3.2.3 Schulden van de nalatenschap / 528
3.3 Testamentair erfrecht / 529
3.4 Onbeheerde nalatenschap / 529
3.5 Legitieme portie / 530
3.6 Executeur / 531
3.7 Boedelverdeling / 532
3.8 De gift en de schenking / 533
3.8.1 Vormvereisten / 533
3.8.2 Schenking met behoud van zeggenschap / 534
3.8.2.1 Herroepelijke schenking / 534
3.8.2.2 Papieren schenking / 535

4 Levenstestament / 536

5 Ondernemingsvormen / 537
5.1 Algemeen / 537
5.1.1 Rechtsvormen / 537
5.1.2 Begrippen onderneming/bedrijf / 537
5.1.3 Boekhoudingsplicht / 538
5.1.4 Omzetting van ondernemingsvorm / 538
5.1.5 Ontbindingsprocedure lege rechtspersonen / 538
5.2 Eenmanszaak / 539
5.2.1 Rechtskarakter / 539
5.2.2 Oprichting / 539
5.2.3 Aansprakelijkheid/huwelijk / 539
5.2.4 Verkoop eenmanszaak / 540
5.2.5 Sociale verzekeringen / 540
5.2.6 Eenmanszaak en erfrecht / 540
5.3 Maatschap / 541
5.3.1 Rechtskarakter / 541
5.3.2 Oprichting / 541
5.3.3 Vertegenwoordiging/aansprakelijkheid / 541
5.3.4 Maatschap en huwelijk / 542
5.3.5 Fiscale aspecten / 542
5.3.6 Beëindiging en ontbinding maatschap / 542
5.4 Vennootschap onder firma / 542
5.4.1 Inleiding / 542
5.4.2 Rechtskarakter / 543
5.4.3 Oprichting / 543
5.4.4 Vertegenwoordiging/aansprakelijkheid / 543
5.4.5 Voortzettings- en vermogensbedingen / 544
5.4.6 Vof en huwelijk / 544
5.4.7 Fiscale aspecten / 544
5.4.8 Beëindiging en ontbinding van Vof / 544
5.5 Commanditaire vennootschap / 544
5.5.1 Rechtskarakter / 544
5.5.2 Oprichting / 545
5.5.3 Vertegenwoordiging/aansprakelijkheid / 545
5.5.4 Fiscale aspecten / 545
5.5.5 Beëindiging en ontbinding van cv / 546
5.6 Gereserveerd / 546
5.7 Vereniging / 546
5.7.1 Rechtskarakter / 546
5.7.2 Oprichting / 546
5.7.3 Aansprakelijkheid / 546
5.7.4 Organisatorische opbouw van vereniging / 546
5.7.5 Jaarverslaggeving / 547
5.7.6 Fiscale aspecten / 547
5.7.7 Beëindiging en ontbinding van vereniging / 547
5.8 Coöperatie / 547
5.8.1 Rechtskarakter / 547
5.8.2 Oprichting / 547
5.9 Onderlinge waarborgmaatschappij / 548
5.9.1 Rechtskarakter / 548
5.9.2 Oprichting / 548
5.10 Stichting / 548
5.10.1 Rechtskarakter / 548
5.10.2 Oprichting / 548
5.10.3 Aansprakelijkheid / 548
5.10.4 Organisatorische opbouw / 548
5.10.5 Fiscale aspecten / 548
5.10.6 Beëindiging en ontbinding van stichting / 549
5.11 Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid / 549
5.11.1 Rechtskarakter / 549
5.11.2 Oprichting / 550
5.11.3 Aansprakelijkheid / 551
5.11.3.1 Oprichter / 551
5.11.3.2 Aandeelhouder / 551
5.11.3.3 Bestuurder / 551
5.11.4 (Dividend)uitkering / 553
5.12 Naamloze vennootschap / 553
5.13 Eenpersoonsvennootschappen / 554

6 Surseance van betaling / 555
6.1 Algemeen / 555
6.2 Aanvraag / 555
6.3 Verloop / 555
6.4 Akkoord / 556
6.5 Einde surseance van betaling / 556

7 Faillissement / 557
7.1 Algemeen / 557
7.1.1 Gefailleerden / 557
7.1.1.1 Vof / 557
7.1.1.2 Commanditaire vennootschap / 557
7.1.1.3 Maatschap / 558
7.1.1.4 Rechtspersoon / 558
7.1.1.5 Nalatenschap / 558
7.2 Aanvraag / 558
7.3 Gevolgen van faillietverklaring / 559
7.3.1 Algemeen / 559
7.3.2 Wederkerige overeenkomsten / 559
7.4 Bestuur van failliete boedel / 560
7.4.1 Rechter-commissaris / 560
7.4.2 Curator / 560
7.4.3 Commissie uit schuldeisers / 560
7.4.4 Vergadering van schuldeisers / 560
7.5 Faillissement en huwelijksvermogensrecht / 560
7.6 Positie van diverse schuldeisers / 561
7.6.1 Algemeen / 561
7.6.2 Boedelschuldeisers / 561
7.6.3 Separatisten / 561
7.6.4 Bevoorrechte schuldeisers / 561
7.6.5 Feitelijke preferente schuldeisers / 562
7.6.6 Concurrente schuldeisers / 562
7.6.7 Afkoelingsperiode / 562
7.6.8 Bodem(voor)recht Belastingdienst / 562
7.7 Verificatie van vorderingsrechten / 564
7.8 Aanbieding van akkoord / 564
7.9 Vereffening / 565
7.9.1 Algemeen / 565
7.9.2 Overneming onderneming / 566
7.10 Wet schuldsanering natuurlijke personen / 566

8 Externe verslaggeving / 567
8.1 Algemene voorschriften / 567
8.1.1 Verslaggeving / 567
8.1.2 Toepassingsgebied / 567
8.1.3 Openbaarmaking / 568
8.1.4 Ondernemingen waarvoor de openbaarmaking niet geldt / 568
8.1.5 Normen / 569
8.2 Balans / 570
8.3 Winst- en verliesrekening / 572

Deel G. Sociale zekerheid / 575

1 Algemeen / 577
1.1 Inleiding / 577
1.2 Premie-inkomen, premiepercentages, premiebedragen / 579
1.3 Percentages premie volksverzekeringen/belasting / 580

2 Algemene ouderdomswet (AOW) / 581
2.1 Kring van verzekerden / 581
2.2 Recht op uitkering / 581
2.3 Hoogte van de uitkering / 582
2.4 Geplande wijziging AOW-leeftijd / 587
2.4.1 Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd / 587
2.4.2 Bruggen slaan: nieuwe AOW-plannen / 588
2.5 AOW-ingangsdatum / 588

3 Algemene nabestaandenwet (Anw) / 589
3.1 Kring van gerechtigden voor de Anw en voorwaarden voor de uitkering / 589
3.2 De hoogte van de uitkering / 590
3.3 Toepassing van de inkomenstoets / 592
3.4 De kostendelersnorm en tweewoningenregel / 592

4 Ziektewet (ZW) / 594
4.1 Kring van verzekerden / 594
4.2 Uitkeringsvoorwaarden / 595
4.2.1 Werken na de AOW-gerechtigde leeftijd / 597
4.3 Hoogte en duur ziekengeld / 599
4.4 Premie en uitkeringsloon / 599
4.4.1 Premieberekening middelgrote- en grote ondernemingen / 600
4.4.2 Uitkeringsloon / 603
4.5 Zwangerschaps- en bevallingsverlof / 603
4.5.1 Wijzigingen in zwangerschaps- en bevallingsverlof / 604
4.6 Poortwachter / 604
4.7 Wijziging Ziektewet i.v.m. weekendwerk / 605
4.8 Wet wijziging verrekening inkomsten met ziekengeld / 605
4.9 De Wet beperking ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters (Wet BeZaVa) / 606

5 Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) / 607
5.1 Personenkring / 607
5.2 Uitkeringsvoorwaarden / 607
5.3 Hoogte uitkering / 607
5.4 Duur uitkering / 608
5.5 Premie / 609
5.6 Premiekorting WAO/WIA/WW / 609
5.7 WAO is WIA geworden / 612
5.8 Uniformering wachttijd WAO / 612

6 Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) / 614
6.1 Algemeen / 614
6.2 Eigen risico dragen voor de WIA / 618
6.3 Premies voor de WIA / 619
6.4 Wijziging van de WGA-financiering / 619
6.4.1 Berekening WGA-gedifferentieerde premie / 620

7 Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong 2015) / 622
7.1 Wajong / 622
7.2 Personenkring / 622
7.3 Wet Wajong 2010-2015 / 622
7.4 Wajong 2015 / 623
7.4.1 Uitkeringsvoorwaarden / 624
7.4.2 Herkeuring / 624
7.4.3 Uitkeringsgrondslag / 624
7.5 Aanvullende tegemoetkoming / 625
7.6 Quotumregeling Participatiewet / 625

8 Werkloosheidswet (WW) / 626
8.1 Kring van gerechtigden en voorwaarden om in aanmerking te komen voor een uitkering / 626
8.2 De duur en hoogte van de WW-uitkering / 628
8.2.1 De WW vanaf 1-10-2006 / 628
8.2.1.1 Inkomensvoorziening oudere werklozen / 632
8.2.2 Doorbetaling WW bij ziekte / 633
8.2.3 Premie/premieloon marktsector ‘bedrag’ / 633
8.3 Herleving van de uitkering / 634
8.4 Premievrije pensioenopbouw tijdens WW / 634

9 Zorgverzekeringswet (Zvw) / 636
9.1 Algemeen / 636
9.2 Verzekeringsplicht / 636
9.3 Acceptatieplicht / 636
9.4 Basispakket / 636
9.5 Aanvullende verzekering / 637
9.6 Keuzemogelijkheden / 637
9.7 Nominale premie / 637
9.8 Inkomensafhankelijke bijdrage / 638
9.9 Zorgtoeslag / 638
9.10 Eigen risico / 639
9.11 Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) (tot 1-1-2014) / 639
9.12 Opsporing onverzekerden / 640
9.13 Wet Structurele maatregelen wanbetalers zorgverzekering / 641

Lijst van afkortingen / 643
Trefwoordenregister / 647