Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Wij wijzen u graag op het volgende
Door drukte rondom de feestdagen zijn de levertijden van PostNL aangepast en kan uw pakket vertraging oplopen
LvG - 'Een verrijking'
2 juni 2020 | Patrick Davidson

Alweer een boek over de visie van Louis van Gaal? Dat was eerlijk gezegd wel de eerste gedachte die door mijn hoofd ging toen ik over dit boek las. In 2009 verscheen er immers een lijvig tweeluik waarin visie en biografie van de succesvolle voetbalcoach uitvoerig werd besproken.

Sindsdien verschenen er meerdere boeken over de coach. Toch vind ik dit nieuwe boek interessant. Doordat anderen nu aan het woord komen over de werkwijze van Van Gaal. En doordat de eigenwijze succescoach openhartig deelt hoe hij door de jaren heen zijn visie heeft aangepast.

Een vriend leerde me ooit dat de lekkerste wijn de fles is, die als eerste leeg is. Zo heb ik ook een simpele manier om te checken of ik een boek de moeite waard vind: ik blader na het lezen door het boek om te zien hoeveel gele markeringen en opmerkingen ik tijdens het lezen heb aangebracht. Wat dat betreft scoort LvG, de trainer en de totale mens goed. Ik heb me vermaakt en volop zitten markeren.
Het boek bevat een serie interviews met mensen die met Van Gaal hebben gewerkt en sluit af met een hoofdstuk waarin auteur Robert Heukels de essentie weergeeft van zijn vele gesprekken met Van Gaal.
De meeste interviews leveren sappige anekdotes op over werken met Van Gaal maar dat laat ik hier even voor het is. Tegenstanders van Van Gaal en zijn aanpak komen ook aan het woord maar verder is het woord vooral aan medestanders. Soms is dat best ongemakkelijk lezen.
Wat het boek voor mij vooral interessant maakt is wanneer Jos van Dijk en Max Reckers, mensen uit het begeleidingsteam van Van Gaal, vertellen hoe zij in de praktijk aan de slag zijn gegaan met bekende concepten als deliberate practice (beter worden door heel gericht te oefenen) of een nieuwe variant van Maslow’s leerfasen (van onbewust onbekwaam tot onbewust bekwaam) ontwikkelden. Dat maakt dit boek interessant voor coaches en coachend leidinggevenden.

Het gaat vooral om presteren

Wat mij altijd al aansprak in Van Gaal was de combinatie van visie én keer op keer succes. Door de jaren heen heeft de visie van Van Gaal zich uiteraard doorontwikkeld. Het vorige boek, uit 2009 begon Van Gaal nog met een pleidooi dat goed spel voor hem belangrijker was dan winnen. In dit nieuwe boek komt de oud-coach van Ajax, Barcelona, Bayern Munchen, AZ en het Nederlands Elftal daar op terug:
'Door de jaren heen heb ik geleerd: je moet toch vooral presteren. Dan moet je niet alleen naar je eigen kwaliteiten kijken, maar ook met respect naar die van je tegenstander. Dat het doel de middelen heiligt, heb ik dus steeds meer omarmd.' Zo klinkt het nu in het afsluitende hoofdstuk. Het verrassende succes met het Nederlands Elftal op het WK van 2014 is een mooi voorbeeld van een team dat boven zichzelf uitsteeg. En in LvG lees je hoe Van Gaal dit voor elkaar kreeg.

Coachen is teamwork geworden
Van Gaal legt uit dat coachen in de huidige tijd lastiger is, onder meer doordat de samenleving individualistischer is geworden. Zo lezen we: 'Hoe verder ik in mijn carrière kwam, hoe meer energie het vak me kostte. Ik moest steeds dieper gaan in de geest c.q. het brein van het individu om ze dienstbaar te krijgen voor het team. De maatschappelijke ontwikkeling gaat tegen teamsport in. Dat is het moeilijke….Twintig jaar geleden kon ik va bovenaf iets zeggen als coach en dan deed vijftig procent van mijn spelers gewoon wat ik vroeg. Dat zouden ze nu niet zomaar meer accepteren. Nu is beïnvloeding van onderaf nodig om het te doen maar omdat je het individueler moet insteken, kost het de coach meer energie.'
Van Gaals continue zoektocht naar verbetering ('topsport wordt op details beslist') leidde ertoe dat hij door de jaren heen zijn supportstaf uitbreidde en zich aanpaste aan nieuwe generaties. Sinds zijn succesperiode bij AZ (kampioen van Nederland in 2009) werkte Van Gaal met onder meer een psycholoog (focus op je sterktes), een videoanalist (dan zie je letterlijk waar de kansen liggen) en een inspanningsfysioloog (om overtraining te voorkomen en om de energie tijdens een wedstrijd goed te verdelen). Werkte hij in 2005 nog met een staf van vijf mensen, in dit boek zegt Van Gaal dat hij eindigde met een staf van …. 80 mensen. Door de jaren heen werd Van Gaal dus de coach van de coaches.

Meer coach dan trainer

In het slotinterview stelt Van Gaal meer coach dan trainer te zijn. 'Trainen vind ik een klein deeltje van dat proces. Ik stuur mijn staf aan en ik heb ook deficiënties, zo noem ik dat als ik iets minder goed kan. Die tekorten laat ik aanvullen door anderen.'
Al is de verheerlijking door voormalige spelers en oud-collega’s soms wat ongemakkelijk, ik heb me vermaakt met dit boek en vind het een verrijking ten opzichte van het tweeluik uit 2009.
Sluiten we deze boekbespreking ter lering ende vermaak af met vijf principes en vijf uitspraken die ik tijdens het lezen van het boek noteerde in de kaft. Dit is voor mij de essentie van het boek.

Vijf principes van Louis van Gaal
- Het team is belangrijker dan het individu.
- Als coach ga je uit van de totale mens en kijk je naar talent, gerichtheden en karakter van de speler. Zodat je de speler versneld begrijpt en gericht kan helpen om beter te worden.
- Presteren is maakbaar (via deliberate practice en een supportteam met specialisten).
- Het brein is het sterkste onderdeel van het lichaam want het zet alles in gang.
- Spelers leren voor 75 procent door te kijken. Daarom brengt de ene specialist cruciale momenten in beeld. Zodat er gericht met hulp van een andere specialist kan worden geoefend op vaardigheden en momenten die het verschil kunnen maken.

Vijf uitspraken uit het boek
- “Ik ben het antigif voor de maatschappij”
- “De weg is mooier dan de bestemming. Je bent er nooit.”
- “Welke coach gaat naar de universiteit om te bewijzen dat hij in de praktijk al zo vooruitloopt? Het gekke was dat ik in 99.99% gelijk kreeg”.
- “Mijn ideeën waren nooit op los zand gebaseerd. Dankzij Max (Reckers) had ik altijd bewijs in handen.”
- “De enige club die écht heel erg in mijn geest werkt is AZ. De opleiding daar is helemaal Louis van Gaal. Ik heb het niet zelf opgezet, maar het is gedaan door mensen die of in mijn visie geloven of in hun eigen visie die grotendeels overeenkomt met die van mij. AZ is om die reden mijn favoriete club merk ik.”

Patrick Davidson publiceerde dit najaar het boek ‘Werkvuur: hoe energieke mensen & teams positieve impact maken', samen met Hans van der Loo. In dat boek, gebaseerd op meerjarig onderzoek, aangevuld met interviews in binnen- en buitenland, beschrijft het duo hoe de toekomst van werk eruit kan zien. En welke krachten hierachter zitten. Patrick is een veelgevraagd spreker en dagvoorzitter en is ook te boeken via Managementboek. Momenteel werken Davidson en Van der Loo aan een boek over energiegerichte coaching.

LvG: ‘Geloof in je eigen visie’
26 mei 2020 | Henk Jan Kamsteeg

Hij is een van de grootste trainers die Nederland kent. Met diverse clubs behaalde hij succes na succes. Er moest dus wel een biografie over Louis van Gaal verschijnen. Maar eigenlijk vraagt LvG - De trainer en de totale mens nu al om een vervolg. Want wie Van Gaal echt is, krijgen we nog maar deels te zien.

Eerlijk is eerlijk: ik ben een fanatieke PSV-supporter. En dus tegen alles wat maar naar Ajax ruikt. Louis van Gaal? Ik hoor hem nog na de zoveelste prijs van Ajax vanaf het podium op het Museumplein schreeuwen dat zij de beste zijn. Van Gaal staat bij mij dus per definitie op een 0-1 achterstand. Al was ik wel erg benieuwd naar zijn laatste biografie. Want mijn fascinatie voor leiderschap wint het toch van mijn afkeer van Ajax. En hoe je het ook wendt of keert, Van Gaal heeft bewezen een leider te zijn. Met gebreken uiteraard.

Van Gaal is voor journalisten vaak de gebeten hond. Zijn relatie met de Nederlandse media is – uitzonderingen daargelaten – ronduit beroerd te noemen. En ja, deels ligt dit aan de coach zelf. Al gaan veel journalisten ook niet vrijuit. De verstoorde relatie tussen de twee is denk ik vooral te wijten aan het feit dat beiden stronteigenwijs zijn. En ik kan dit zeggen, omdat ikzelf een journalistieke achtergrond heb en weet hoe eigenzinnig mijn collega’s kunnen zijn. We denken – net als Van Gaal – de waarheid in pacht te hebben. En ja, dit botst.

Afijn. Zo neutraal mogelijk dook ik in LvG - De trainer en de totale mens. Ajacied of niet, Van Gaal hielp Oranje met een matige selectie toch naar de halve finale van het WK in Brazilië. Dit tegen alle verwachtingen in. Een bijzondere prestatie die mij nieuwsgierig maakt: wie is deze man? Of: wie is de totale mens achter Van Gaal? Antwoord op deze graag krijg ik bij het lezen van dit boek helaas niet. De biografie loopt langs het indrukwekkende curriculum vitae van de coach en laat met name bewonderaars van de trainer aan het woord. Maar een beter beeld van wie de man achter de successen echt is, weet ik na bijna 300 pagina’s nog steeds niet. Zijn visie op voetbal wordt helder, zijn kijk op het leven niet. Terwijl ik juist daar oprecht benieuwd naar was.

Opvallend is dat we moeten zoeken naar wie de auteur van dit boek is. Op de cover staat het niet. In de inleiding ook niet. Op de allerlaatste pagina dan eindelijk het verlossende antwoord: Robert Heukels, die Van Gaal voor De Nieuwe Revu en Sportweek jaren volgde. Het pleit voor de auteur dat hij zichzelf wegcijfert door niet prominent op de cover te staan. Dit boek moet over Van Gaal gaan en niet over hem. Maar verwarrend is het wel, omdat Heukels wel in de ik-vorm schrijft, zonder zichzelf te introduceren.

Nu had ik sowieso moeite het verhaal te volgen. De schrijfstijl van Heukels is moeilijk bij te benen. Zo gebruikt hij zinnen waar bijna meer komma’s dan woorden in staan. Ook maakt hij zich schuldig aan de zogenoemde ‘vloek van kennis’. Met andere woorden: Heukels weet blijkbaar zoveel over Van Gaal dat hij ervan uitgaat dat de lezer dit ook weet. Hij neemt niet de moeite ons bij de hand te nemen, waardoor ik het spoor soms bijster was.

Goed, de leiderschapslessen dan. Wat kunnen wij op het gebied van leiderschap leren van de man die meer prijzen won dan ik in mijn woonkamer kwijt kan. Belangrijkste les is misschien wel dat je als leidinggevende moet geloven in je visie. Van Gaal wist al die jaren als trainer heel goed wat hij wilde en liet zich door niets en niemand van de wijs brengen. Dit kan misschien arrogant overkomen, maar kan ook worden gezien als een gezonde manier van zeker zijn van jezelf. Van Gaal geeft zelf aan altijd open te hebben gestaan voor de mening van anderen. Zo vertelde hij aan een groep ondernemers het volgende: ‘Ik heb natuurlijk niet de wijsheid in pacht. Ik luister naar specialisten. Luistert u ook naar uw werknemers? Want zij zijn de specialisten. Die helpen om uw product te verzorgen.’ Van Gaal stelt dat hij zich altijd laat adviseren door zijn specialisten, ‘en bijna altijd volg ik hun advies op’. Maar, zo voegt hij daar aan toe, ‘ik beslis’. En dit is precies waarom hij de eindverantwoordelijke is waarop hij uiteindelijk beoordeeld wordt.

LvG geeft, zoals gezegd, niet de inkijk in de persoon Van Gaal die ik gehoopt had. Wel heeft het boek mij nieuwsgieriger gemaakt naar wie hij echt is. Ongetwijfeld valt er nog erg veel van hem te leren. Op het gebied van leiderschap, maar ook als het gaat om omgaan met successen, teleurstellingen, tegenstand en adoratie. Wellicht iets voor een nieuwe biografie. Maar dan liefst geschreven door iemands als Michel van Egmond, die eerder biografieën schreef over onder andere Wim Kieft en René van der Gijp. Biografieën die wel goed leesbaar zijn voor leken zoals ik.

(Henk Jan Kamsteeg (1976) is gehuwd en vader van drie dochters. Henk Jan Kamsteeg heeft zijn eigen trainingsbureau Proistamenos. Hij geeft workshops en lezingen over (zelf)leiderschap en storytelling. Hij schreef onder andere de boeken Dienend leiderschap, De kracht van het compliment, en Spreken met passie.)

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden