trefwoord
Agency: het vermogen om zelf te handelen
Het woord agency duikt op in uiteenlopende vakgebieden en betekent telkens iets net anders. In de sociale wetenschappen verwijst het naar het vermogen van mensen om zelfstandig te oordelen en te handelen, ook binnen beperkende omstandigheden. In de zakenwereld staat agency juist voor een dienstverlenend bureau, en in het bestuursrecht duidt het op een zelfstandig opererend overheidsorgaan. Op deze pagina belichten we al deze betekenissen aan de hand van boeken en artikelen die het begrip vanuit verschillende invalshoeken benaderen.
Agency in opvoeding en samenleving
In de pedagogiek en sociologie wordt agency gezien als een sleutelbegrip voor persoonlijke ontwikkeling en democratisch burgerschap. Wie agency ontwikkelt, leert zelfstandig te oordelen en verantwoordelijkheid te nemen voor eigen keuzes.
Micha de Winter
-
De menselijke conditieVerder lezen in het magazineHannah Arendt onderscheidde in haar hoofdwerk 'De menselijke conditie' arbeiden, werken en handelen. Dit onderscheid vormt een filosofische basis onder het latere denken over agency en menselijk handelingsvermogen.
Handelingsvermogen binnen beperkende omstandigheden
Agency gaat niet alleen over vrije keuze, maar juist ook over de ruimte die mensen hebben binnen structuren die hen beperken. Dit thema komt terug in historisch en criminologisch onderzoek.
In Verdwaalde verantwoordelijkheid onderscheidt Bas Kerssies participerende en navigerende agency: het verschil tussen actief meedoen en strategisch je weg zoeken binnen een systeem. Beide vormen zijn nodig om verantwoordelijkheid goed te beleggen.
Uit: Verdwaalde verantwoordelijkheidAgency en aandacht in de digitale wereld
Een actuele toepassing van het begrip vinden we in onderzoek naar aandacht en concentratie. Digitale afleiding vraagt om bewuste agency: het vermogen om zelf grip te houden op wat onze aandacht opeist.
Agency als organisatievorm
Naast het psychologische begrip kent agency ook een bestuurlijke betekenis: een agentschap is een uitvoerende overheidsorganisatie die op afstand van een ministerie functioneert, met eigen verantwoordelijkheden en risico's.
Agency als bureau en juridisch begrip
In de commerciële en juridische wereld heeft agency weer een heel andere lading: het duidt op een dienstverlenend bureau of op een juridische vertegenwoordigingsrelatie in internationale handel.
Serkan Gozmen
Eigenaarschap en verantwoordelijkheid nemen
Agency raakt ten slotte ook aan actuele thema's als eigenaarschap en accountability binnen organisaties: hoe geef je mensen de ruimte en de verantwoordelijkheid om zelf te handelen?
-
Wie zorgt dat het goed komt? - 'Praktische tips en inzichten'Verder lezen in het magazineDit artikel bespreekt hoe je eigenaarschap in een organisatie kunt stimuleren, en wat er gebeurt als dat verdwijnt. Een praktische vertaling van het agency-begrip naar de werkvloer.
-
Marco Scheele: ‘Accountable leiderschap is een jazzy manier van leven’Verder lezen in het magazineMarco Scheele beschrijft accountable leiderschap als tegenhanger van slachtoffergedrag. Het gaat om het nemen van eigen regie, een directe toepassing van agency in leiderschapsgedrag.
We moeten agency ontwikkelen om weer controle te krijgen over onze aandacht, in plaats van dat de digitale wereld die van ons overneemt.
Uit: Aandacht
Tot slot
Of het nu gaat om een kind dat leert zelfstandig te oordelen, een vrouw die honderd jaar geleden een beroep koos binnen beperkende omstandigheden, een ondernemer die een bureau opbouwt, of een overheidsorganisatie die op afstand functioneert: agency draait steeds om dezelfde kernvraag. Hoeveel ruimte heeft iemand om zelf te handelen, en hoe benut je die ruimte verstandig? De boeken en artikelen op deze pagina bieden vanuit uiteenlopende disciplines aanknopingspunten om die vraag te beantwoorden.
