Eigendomsrecht

Eigendomsrecht vormt de kern van het Nederlandse vermogensrecht. Het Burgerlijk Wetboek omschrijft eigendom als 'het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben'. Wie eigenaar is, mag in beginsel vrijelijk over zijn zaak beschikken, haar gebruiken en de vruchten ervan genieten. Toch is dat recht nooit onbeperkt: buren, overheid, medebewoners en zelfs de energietransitie stellen grenzen aan wat een eigenaar mag. Op deze pagina brengen we de belangrijkste boeken en artikelen samen die dit fascinerende leerstuk vanuit uiteenlopende invalshoeken belichten.

De grondslagen van het eigendomsrecht

Wie zich in eigendomsrecht wil verdiepen, begint doorgaans bij de klassieke handboeken over het goederenrecht. Deze werken leggen uit wat eigendom precies inhoudt, hoe het wordt verkregen en welke bevoegdheden en beperkingen eraan verbonden zijn.

Eigendom in historisch en rechtsvergelijkend perspectief

Het huidige eigendomsbegrip is niet uit de lucht komen vallen. Romeinsrechtelijke wortels en internationale rechtsvergelijking helpen te begrijpen waarom eigendom is vormgegeven zoals het nu is.

Verkrijging, overdracht en verlies van eigendom

Eigendom staat niet stil. Zaken wisselen van eigenaar door koop, verjaring, natrekking of erfopvolging. Diverse gespecialiseerde werken gaan in op deze verkrijgingswijzen.

Beperkingen op het eigendomsrecht

Hoe absoluut ook, eigendom kent grenzen. Burenrecht, appartementsrecht en onteigening laten zien dat het belang van de eigenaar moet worden afgewogen tegen dat van anderen en de samenleving als geheel.

Eigendom van onroerend goed en appartementsrecht

Bij vastgoed krijgt eigendomsrecht een extra dimensie: registratie, mede-eigendom en splitsing in appartementsrechten vragen om specifieke regelingen.

Eigendom in een veranderende samenleving

Nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen, van de energietransitie tot digitalisering, dagen het klassieke eigendomsbegrip uit. Ook macht en marktwerking blijken nauw verweven met de manier waarop eigendom is georganiseerd.

Conclusie

Eigendomsrecht is verre van een statisch, uitgekristalliseerd leerstuk. Het vormt weliswaar al eeuwenlang de ruggengraat van ons vermogensrecht, maar wordt voortdurend opnieuw doordacht: van Romeinsrechtelijke wortels tot de vraag wie eigenaar is van een zonnepaneel op een gehuurd dak. De hierboven besproken boeken laten zien dat eigendom zowel een technisch-juridisch als een maatschappelijk vraagstuk is, waarin de belangen van de eigenaar steeds opnieuw worden afgewogen tegen die van buren, huurders, overheid en samenleving. Wie deze werken raadpleegt, doorgrondt niet alleen de wettelijke regeling, maar ook de fundamentele keuzes die daaraan ten grondslag liggen.