trefwoord

Scaffolding: leren met de juiste steun op het juiste moment

Scaffolding is één van de meest krachtige begrippen in de onderwijskunde. Het idee is eenvoudig maar veelzeggend: geef leerlingen tijdelijke ondersteuning bij taken die ze nog niet zelfstandig aankunnen, en bouw die steun geleidelijk af naarmate ze vaardiger worden. Net als steigers bij een gebouw: onmisbaar tijdens de bouw, overbodig zodra het werk af is.

Het concept gaat terug op het werk van de Russische psycholoog Lev Vygotsky en zijn idee van de 'zone van naaste ontwikkeling': het gebied tussen wat een leerling al kan en wat hij of zij met begeleiding kan bereiken. Scaffolding is de brug die dat gat overbrugt. Op deze pagina vind je de belangrijkste boeken en inzichten over scaffolding, van taalonderwijs tot organisatieleren.

De theoretische basis van scaffolding

Wie scaffolding serieus wil begrijpen, kan niet om het Handboek taalgericht vakonderwijs heen. Theun Meestringa en zijn co-auteur werken scaffolding uit als een theoretische én praktische pijler voor taalgerichte didactiek. Ze laten zien hoe gerichte ondersteuning niet betekent dat je het werk overneemt, maar dat je leerlingen in staat stelt om zelfstandig verder te groeien.

In de spotlight
Maaike Hajer Theun Meestringa
Handboek taalgericht vakonderwijs
Het standaardwerk over taalgericht vakonderwijs in Nederland. Scaffolding wordt hier uitvoerig behandeld als theoretische basis voor het bieden van taalsteun: gericht, tijdelijk en afgestemd op het niveau van de leerling. Boek bekijken
€ 34,95
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
TM
Over de auteur

Theun Meestringa

Theun Meestringa is verbonden aan SLO, het nationaal expertisecentrum voor leerplanontwikkeling. Hij is een van de toonaangevende stemmen in Nederland op het gebied van taalgericht vakonderwijs en de toepassing van scaffolding in de onderwijspraktijk. Meer over Theun Meestringa

Scaffolding verwijst naar het tijdelijk bieden van gerichte ondersteuning zodat leerlingen taken kunnen uitvoeren die ze zelfstandig nog niet aankunnen — en die steun geleidelijk los te laten naarmate ze groeien.

Uit: Handboek taalgericht vakonderwijs

Auteurs die schrijven over 'scaffolding'

Scaffolding in taalonderwijs en meertalige contexten

In taalonderwijs is scaffolding bijzonder relevant: leerlingen moeten tegelijkertijd nieuwe inhoud en een nieuwe taal verwerken. Zowel in CLIL-onderwijs (waarbij vakken in een vreemde taal worden gegeven) als in rijke taalomgevingen is het bieden van de juiste steun essentieel. Twee boeken lichten verschillende kanten van dit vraagstuk toe.

Fred Genesee Else Hamayan
CLIL in Context Practical Guidance for Educators
Een praktische gids voor CLIL-onderwijs, waarbij scaffolding-strategieën centraal staan als middel om vakinhoud toegankelijk te maken voor leerlingen die de instructietaal nog niet volledig beheersen. Boek bekijken
€ 62,07
Levertijd ongeveer 9 werkdagen
Gratis verzonden
Erna van Koeven Anneke Smits
Rijke taal
Anneke Smits en Erna van Koeven beschrijven scaffolding als didactisch principe voor taal- en leesonderwijs: hoe bied je net genoeg steun zodat leerlingen zichzelf kunnen overtreffen zonder dat je het voor hen doet? Boek bekijken
€ 45,25
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden

Differentiëren en de zone van naaste ontwikkeling

Scaffolding is onlosmakelijk verbonden met differentiatie: je biedt niet iedereen dezelfde steun, maar stemt die af op de individuele zone van naaste ontwikkeling. Dat vraagt van leraren dat ze goed kunnen inschatten waar een leerling staat en welke volgende stap haalbaar is met de juiste ondersteuning.

Aafke Bouwman Boudewijn Hogeboom Els Loman
Differentiëren is te leren!
Bouwman, Hogeboom en Loman beschrijven hoe differentiatie en scaffolding hand in hand gaan: door steun te bieden in de zone van naaste ontwikkeling help je leerlingen verder dan ze zelfstandig zouden komen. Boek bekijken
€ 33,50
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden

Scaffolding als ontwerprincipe voor complexe leeromgevingen

In het hoger en beroepsonderwijs wordt scaffolding ook ingezet als ontwerpstrategie. Het 4C/ID-model van Jeroen van Merrienboer bouwt ondersteuning systematisch af naarmate de lerende meer ervaring opdoet. Daarmee wordt scaffolding geen losse ingreep, maar een structureel onderdeel van het leerontwerp.

In de spotlight
Jimmy Frerejean Drs. Iwan Wopereis Bert Hoogveld Ameike Janssen Jeroen van Merrienboer
Innovatief onderwijs ontwerpen - 3e editie
In dit standaardwerk over onderwijsontwerp wordt scaffolding uitgewerkt als graduele afbouw van ondersteuning. Naarmate de lerende vaardiger wordt, neemt de begeleiding af — een kernprincipe van het 4C/ID-model. Boek bekijken
€ 57,96
Op voorraad
Voor 21:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
JM
Over de auteur

Jeroen van Merrienboer

Jeroen van Merrienboer is hoogleraar aan de Universiteit Maastricht en internationaal erkend expert op het gebied van instructieontwerp. Zijn 4C/ID-model maakt scaffolding tot een systematisch ontwerpprincipe voor complexe leertaken in onder meer de gezondheidszorg en het beroepsonderwijs. Meer over Jeroen van Merrienboer
De les uit dit boek

Ontwerp ondersteuning altijd als tijdelijk: begin met veel begeleiding bij complexe taken en bouw die systematisch af. Wie scaffolding van tevoren inbouwt in het leerontwerp, voorkomt dat leerlingen te lang afhankelijk blijven van hulp.

Uit: Innovatief onderwijs ontwerpen - 3e editie

Verborgen potentieel en de rol van ondersteuning

Scaffolding is niet alleen een didactisch concept — het is ook een manier van kijken naar mensen. Wie gelooft dat potentieel zich kan ontwikkelen met de juiste steun, denkt anders over leren dan wie talent beschouwt als een gegeven. Adam Grant werkt dit idee uit in zijn boek Hidden Potential, waarin hij scaffolding introduceert als een methode om mensen te helpen groeien door ze eerst te ondersteunen en vervolgens los te laten.

Coregulatie: scaffolding als gedeelde verantwoordelijkheid

Scaffolding hoeft niet altijd van de leraar te komen. In Dat doe je toch niet alleen?! betogen Barend Last en Derk Bransen dat leren een sociale activiteit is waarbij coregulatie — het gezamenlijk reguleren van leerprocessen — een sleutelrol speelt. Scaffolding wordt hier breder opgevat: ook medeleerlingen en de leeromgeving zelf kunnen ondersteuning bieden.

In de spotlight
Barend Last Derk Bransen
Dat doe je toch niet alleen?!
Last en Bransen beschrijven hoe coregulatie en scaffolding samengaan: effectieve ondersteuning is niet eenzijdig, maar ontstaat in de wisselwerking tussen leraar, leerling en leeromgeving. Een frisse kijk op hoe leren werkelijk werkt. Boek bekijken
€ 39,95
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Barend Last
Over de auteur

Barend Last

Barend Last is onderwijsmaker, spreker en auteur met een achtergrond als leerkracht. Hij houdt zich bezig met de vraag hoe leeromgevingen zo ontworpen kunnen worden dat leerlingen niet alleen van de leraar maar ook van elkaar leren — een perspectief dat scaffolding verruimt tot een collectief proces. Meer over Barend Last

Scaffolding in het jonge kind en de vroege praktijk

Ook in het basisonderwijs en de vroege kindertijd is scaffolding een leidend principe. Twee boeken laten zien hoe professionals kinderen op precies de juiste manier kunnen ondersteunen: door te observeren, vragen te stellen en net genoeg hulp te bieden om het kind verder te helpen — niet meer en niet minder.

C.E. Oenema-Mostert Harry Janssens Woltjer Van de Kraats-Hop
Stapsgewijs onderwijs: het kind centraal!
Dit boek beschrijft stapsgewijs hoe kinderen optimaal ondersteund kunnen worden in hun ontwikkeling. Scaffolding is hier geen techniek maar een houding: aansluiten bij wat het kind al kan en voorzichtig verder leiden naar nieuwe mogelijkheden. Boek bekijken
€ 47,95
Nu besteld, zaterdag in huis
Gratis verzonden
Vea Vecchi Marina Castagnetti
Schoen en Meter
Geïnspireerd door de Reggio Emilia-aanpak toont dit boek hoe professionals door observeren en gerichte vragen te stellen precies genoeg steun bieden om het leerproces te voeden zonder het over te nemen — scaffolding in zijn meest subtiele vorm. Boek bekijken
€ 19,90
Op voorraad
Voor 23:00 besteld, morgen in huis
Past door de brievenbus

Scaffolding als rode draad door goed onderwijs

Of het nu gaat om een kleuter die leert lezen, een student die een complexe vaardigheid oefent of een professional die een nieuwe rol op zich neemt: scaffolding is altijd aanwezig wanneer leren op zijn best is. Het is geen trucje maar een manier van denken over ondersteuning — tijdelijk, doelgericht en afgestemd op wie er voor je staat.

De boeken en inzichten op deze pagina laten samen zien hoe breed scaffolding toepasbaar is: van taaldidactiek tot instructieontwerp, van vroegschools onderwijs tot organisatieleren. Wat ze gemeenschappelijk hebben: de overtuiging dat ieder mens verder kan komen met de juiste steun op het juiste moment.

Boeken over 'scaffolding' koop je bij Managementboek.nl

Producten over 'scaffolding'

De bestsellers

  1. 1 Handboek taalgericht vakonderwijs
  2. 2 Rijke taal
    Rijke taal
    € 45,25
  3. 3 Evidence-based trainen
  4. 4 Dat doe je toch niet alleen?!
  5. 5 In de leerstand
    In de leerstand
    € 37,95

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Producten

    Auteurs

      Trefwoorden

        Artikelen