trefwoord
Splitsing: juridische, fiscale en notariële aspecten
Splitsing is een ingrijpend herstructureringsinstrument waarmee een rechtspersoon wordt opgedeeld in twee of meer zelfstandige entiteiten. Het vermogen — inclusief rechten en verplichtingen — wordt daarbij verdeeld over de verkrijgende rechtspersonen. De wet onderscheidt twee hoofdvormen: de zuivere splitsing, waarbij de splitsende rechtspersoon ophoudt te bestaan, en de afsplitsing, waarbij de splitsende rechtspersoon blijft voortbestaan maar een deel van zijn vermogen overdraagt. Splitsing speelt een rol in uiteenlopende rechtsdomeinen: van het vennootschapsrecht en het notarieel recht tot het fiscaal recht en het goederenrecht bij appartementen en erfpacht.
-
Organisaties ontwarrenVerder lezen in het magazineBert-Jan van der Mieden bespreekt hoe organisaties juridisch en structureel kunnen worden ontward — een thema dat nauw aansluit bij de praktijk van splitsing en herstructurering.
Splitsing in het ondernemingsrecht
In het ondernemingsrecht is splitsing geregeld in Boek 2 BW en vormt het spiegelbeeld van de fusie. Waar fusie entiteiten samenvoegt, trekt splitsing ze uiteen. De procedure kent verplichte stappen: een splitsingsvoorstel, een toelichting van het bestuur, een accountantsverklaring en een besluit van de algemene vergadering. Leon Verstappen, Wilbert Kolkman en Wouter Burgerhart geven in het Handboek Ondernemingsrecht 2021-2022 een systematisch overzicht van deze procedure en de relevante jurisprudentie.
Leon Verstappen
-
Rein Heddema: ‘Een reorganisatie lost niks op’Verder lezen in het magazineRein Heddema laat zien dat herstructurering — waaronder splitsing — pas slaagt als de menselijke kant niet wordt vergeten. Een kritische noot bij uitsluitend juridisch-technische benaderingen van organisatieverandering.
Splitsing in de standaardwerken
Wie splitsing wil doorgronden vanuit de grondslagen van het rechtspersonenrecht, doet er goed aan de klassieke handboeken te raadplegen. In zowel de Asser-serie als in de leerboeken over de rechtspersoon neemt splitsing een eigen, uitgewerkt hoofdstuk in. Maarten Kroeze behandelt in de Asser-bewerking de juridische structuur en gevolgen van splitsing systematisch, ook in samenhang met andere herstructureringsvormen.
Maarten Kroeze
Splitsing van de BV en de NV
Splitsing is een procedure die zowel de besloten vennootschap als de naamloze vennootschap raakt. Het tegenovergestelde van fusie heeft eigen specifieke regels die nauw samenhangen met de inrichting van de vennootschap. Jaap Winter, Jan Berend Wezeman, Jean Schoonbrood en Peter van Schilfgaarde bespreken in Van de BV en de NV de vormen en modaliteiten van splitsing uitgebreid in het hoofdstuk over herstructurering.
-
Gijsbert Koren: ‘Ontneem de aandeelhouder het stemrecht’Verder lezen in het magazineGijsbert Koren en Nina de Korte plaatsen aandeelhouderszeggenschap in een breder perspectief — relevant bij splitsingen waarbij de zeggenschapsverhoudingen ingrijpend wijzigen.
Notarieel perspectief op splitsing
De notaris speelt bij splitsingen een centrale rol: de splitsingsakte is een notariële akte en de notaris bewaakt de naleving van de wettelijke vereisten. Zowel nationaal als grensoverschrijdend vergt splitsing specifieke kennis van notarieel recht. Birgit Snijder-Kuipers en Günther Rensen behandelen in het Handboek notarieel ondernemingsrecht splitsing in nationaal en grensoverschrijdend perspectief, met bijzondere aandacht voor de vermogensoverdracht en de bescherming van schuldeisers en aandeelhouders.
Birgit Snijder-Kuipers
-
Opvolging en overdracht van familiebedrijvenVerder lezen in het magazineBerrie Abelen bespreekt overdracht van familiebedrijven — een context waarin afsplitsing van bedrijfsonderdelen regelmatig een rol speelt als voorbereidend instrument voor opvolging.
Fiscale gevolgen van splitsing
Een splitsing heeft doorgaans vergaande fiscale gevolgen, in het bijzonder voor de verliesverrekening in de vennootschapsbelasting. Zowel de splitsende als de verkrijgende rechtspersoon kunnen worden geconfronteerd met beperkingen in de verrekening van verliezen uit het verleden. De wetgever heeft specifieke anti-misbruikbepalingen ingevoerd om te voorkomen dat splitsingen primair fiscaal gemotiveerd zijn. E.J.W. Heithuis en zijn medeauteurs gaan in Verliesverrekening in de vennootschapsbelasting diep in op deze problematiek.
E.J.W. Heithuis
Een splitsing die primair is ingegeven door fiscale motieven — zoals het verplaatsen van verliezen naar een winstgevende entiteit — stuit op wettelijke anti-misbruikbepalingen. De zakelijke overwegingen moeten altijd overtuigend aantoonbaar zijn.
Uit: Verliesverrekening in de vennootschapsbelastingSplitsing in het appartementsrecht en het goederenrecht
Naast de vennootschappelijke splitsing kent het recht ook de splitsing in appartementsrechten: het notariële proces waarbij een gebouw wordt opgedeeld in zelfstandige registergoederen. Door deze vorm van splitsing ontstaan appartementsrechten die afzonderlijk kunnen worden overgedragen of bezwaard. Ook bij erfpacht kent het goederenrecht vormen van (verticale) splitsing. Hendrik Ploeger promoveerde op horizontale splitsing van eigendom en is een erkend specialist op dit terrein.
-
Brechtje Kessener: ‘Organisatieontwerp kan nooit alleen naar binnen kijken’Verder lezen in het magazineBrechtje Kessener laat zien hoe structuur en architectuur van organisaties spanning opleveren — een perspectief dat ook bij splitsingen relevant is, waar de verdeling van activiteiten over entiteiten zorgvuldig moet worden doordacht.
Conclusie
Splitsing is een veelzijdig rechtsinstrument dat in uiteenlopende rechtsdomeinen opduikt: van vennootschapsrecht en notarieel recht tot fiscaal recht en goederenrecht. Of het nu gaat om het herstructureren van een concern, het overdragen van een bedrijfsonderdeel, het opdelen van een gebouw in appartementen of het splitsen van erfpachtrechten — steeds vraagt splitsing om specifieke juridische en fiscale kennis. De werken op deze pagina bieden samen een compleet beeld van de stand van het recht en de praktijk rondom splitsing in Nederland.
