Eric Bakker is vice-president van de Rechtbank Rotterdam en thans werkzaam in de strafsector.

Meer over de auteurs

Bestseller

Eric Bakker, H.J.C. van Marle e.a.

De psychiatrie in het Nederlandse recht

Paperback Nederlands 2024 9e druk 9789013175547

€ 50,50

In winkelwagen

Nu besteld, vrijdag in huis

Gratis verzonden

Samenvatting

De psychiatrie in het Nederlandse recht vormt al bijna veertig jaar het standaardwerk op het grensvlak tussen recht en psychiatrie. In de rechtspraak wordt veelvuldig een beroep gedaan op de deskundigheid van gedragsdeskundigen zoals psychiaters en psychologen. Voor een goede communicatie tussen juristen en gedragsdeskundigen is kennis van elkaars vakgebied essentieel. Met deze negende editie beschikt de lezer over de actuele stand van zaken in relevante wetgeving, diagnostiek en behandeling.

Psychiaters en psychologen zijn niet alleen betrokken bij de strafrechtstoepassing, maar ook in het burgerlijk recht en het jeugdrecht wordt gebruikgemaakt van hun specifieke expertise. Zo zijn ze betrokken bij de vraag naar de mate van toerekeningsvatbaarheid, de inschatting van gevaarlijkheid en de vraag naar de noodzaak van een terbeschikkingstelling, de onvrijwillige opname in een psychiatrisch ziekenhuis en de wilsonbekwaamheid. Aan de andere kant is het ook voor juristen op dit vlak essentieel om te inzicht te hebben in de mogelijkheden en beperkingen van de forensische gedragskunde, evenals het geldende wettelijk kader.

Uiteraard bevat deze negende editie de laatste wetgeving die van belang is voor de forensische psychiatrie. Zo wordt uitgebreid stilgestaan bij diverse recent ingevoerde wetten, waarmee inmiddels in de praktijk en de rechtspraak de nodige ervaring is opgedaan die in deze nieuwe editie zijn verwerkt. Ook zijn de veranderingen als gevolg van de begin 2024 verschenen nieuwe Richtlijn van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP), Psychiatrisch onderzoek en rapportage in strafzaken, toegelicht en becommentarieerd in verschillende hoofdstukken. Daarnaast maakt de lezer kennis met actueel beleid en nieuwe inzichten op het gebied van diagnostiek, behandeling en risicotaxatie.

Wanneer mogelijk worden thema’s zowel vanuit een juridische als een gedragsdeskundige invalshoek belicht. Hiermee wordt De psychiatrie in het Nederlandse recht veel gebruikt als studieboek voor de opleiding van gedragsdeskundigen en juridische studenten van zowel HBO- als universitair onderwijs. Daarnaast doet de publicatie uitstekend dienst als handboek voor de praktijk van de forensische psychiatrie en psychologie, maar is ook goed bruikbaar voor de geïnteresseerde leek.

Wetgeving psychiatrie & recht:
- Wet Forensische Zorg (WFZ)
- Wet Zorg en Dwang (WZD)
- Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), welke samen met de WZD de wet BOPZ vervangt

Trefwoorden

Specificaties

ISBN13:9789013175547

Taal:Nederlands

Bindwijze:paperback

Aantal pagina's:380

Uitgever:Wolters Kluwer

Druk:9

Verschijningsdatum:22-8-2024

Hoofdrubriek:Juridisch

Jongbloed:Wetgeving [w.o. BIG; BOPZ (psychiatrische patient)]

Lezersrecensies

Wees de eerste die een lezersrecensie schrijft!

Schrijf een recensie

Uw waardering

?

Log in om uw waardering te geven

Klik om uw waardering te geven

Over Eric Bakker

Eric Bakker is vice-president van de Rechtbank Rotterdam en thans werkzaam in de strafsector. Daarnaast is hij lid van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, sectie TBS. Hij publiceert op het gebied van de forensische psychiatrie en het penitentiair recht.

Andere boeken door Eric Bakker

Meer over Eric Bakker

Over H.J.C. van Marle

Prof.dr. H.J.C. van Marle is hoogleraar forensische psychiatrie aan het Erasmus Medisch Centrum en aan de faculteit Rechtsgeleerdheid van de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Tevens is hij wetenschappelijk adviseur van het Expertisecentrum Forensische Psychiatrie (EFP) in Utrecht. Hij werkt verder als behandelend psychiater op de forensische polikliniek Het Dok te Rotterdam.

Andere boeken door H.J.C. van Marle

Meer over H.J.C. van Marle

Inhoudsopgave

Lijst van afkortingen / XVII

DEEL 1 INLEIDENDE BESCHOUWINGEN / 1

Hoofdstuk 1 Inleiding / 3
F.A.M. Bakker
1.1 Forensische psychiatrie / 3
1.2 De forensische psychiatrie als afzonderlijk vak / 3
1.3 Uitbreiding beschikbare juridische kaders / 5
1.4 Kwaliteitsbewaking / 9

Hoofdstuk 2 Historische reflecties over psychiatrie en recht / 13
F.A.M.M. Koenraadt
2.1 Van de verlichting naar de negentiende eeuw / 13
2.2 Recht en psychiatrie in de negentiende eeuw / 15
2.3 De berechting van jeugdigen rond 1900 / 18
2.4 Voorlopers van de tbs en de forensische psychiatrie – 1795- 1928 / 19
2.5 De ontwikkeling van de tbs en de forensische psychiatrie in de periode 1928-1988 / 21
2.6 Sinds 1988 / 23
2.7 Tot slot / 25

DEEL 2 PSYCHIATRIE EN BURGERLIJK RECHT / 29

Hoofdstuk 3 Psychiatrie en burgerlijk recht: beschermingsmaatregelen voor meerderjarige wilsonbekwamen / 31
K. Blankman
3.1 Inleiding / 31
3.2 Handelingsonbekwaamheid, onbevoegdheid en wilsonbekwaamheid / 32
3.3 Vertegenwoordiging op basis van volmacht, zaakwaarneming en de WGBO / 34
3.4 Curatele / 36
3.4.1 Algemeen / 36
3.4.2 Vertegenwoordiging door de curator / 37
3.5 Beschermingsbewind / 38
3.5.1 Beschermingsbewind of curatele / 39
3.6 Mentorschap / 40
3.6.1 Instelling van een mentorschap / 40
3.6.2 Benoeming van een mentor / 41
3.6.3 Taak van de mentor, einde ervan en toezicht erop / 41
3.7 De WGBO / 42
3.7.1 Algemeen / 42
3.7.2 Toestemming, informed consent, bescherming van privacy en het dossier / 44
3.8 De Wzd, de curator en mentor in de Wzd en lijnen naar de Wvggz / 46
3.8.1 Wzd en Wvggz vervangen de Wet Bopz / 46
3.8.2 Wzd / 48
3.8.3 Lijnen naar de Wvggz / 48

Hoofdstuk 4 De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg / 51
R.B.M. Keurentjes
4.1 Inleiding / 51
4.2 Algemene uitgangspunten / 52
4.3 De zorgmachtiging / 54
4.3.1 Het verzoek / 54
4.3.2 Voorwaarden zorgmachtiging / 58
4.3.3 De medische verklaring / 61
4.3.4 Zorgplan en zorgkaart / 62
4.3.5 Zelfbindingsverklaring / 62
4.3.6 De zitting / 62
4.3.7 Verplichte zorg / 65
4.3.8 Wijziging verplichte zorg / 68
4.3.9 Beëindiging en onderbreking zorgmachtiging / 69
4.4 De crisismaatregel / 69

4.5 Voortzetting crisismaatregel / 72
4.6 Het klachtrecht en schadevergoeding / 74
4.6.1 De klachtencommissie / 74
4.6.2 Procedure bij de rechter / 75
4.6.3 Schadevergoeding / 75
4.7 Personen met een strafrechtelijke titel / 76
4.8 Varia / 76
4.8.1 Vertrouwenspersonen / 76
4.8.2 Informatievoorziening / 77
4.8.3 Toezicht en handhaving / 77

DEEL 3 PSYCHIATRIE, STRAF(PROCES)RECHT EN PENITENTIAIR RECHT / 79

Hoofdstuk 5 Toerekeningsvatbaarheid / 81
A.W.M. Mooij
5.1 Inleiding / 81
5.2 Wilsvrijheid / 82
5.3 Strafrechtelijke specificatie / 86
5.4 Discussie / 89
5.5 Het beoordelingskader in de praktijk / 91
5.6 De toerekeningsvatbaarheid en het advies / 101
5.7 Individualiserende benadering / 103

Hoofdstuk 6 Het psychologisch onderzoek pro Justitia / 109
W.F. van Kordelaar
6.0 Inleiding / 109
6.1 De ontwikkeling van psychologische rapportage in het strafrecht / 109
6.1.1 De komst van de psycholoog / 109
6.1.2 Getallen en verhoudingen / 110
6.1.3 Wetenschappelijke ontwikkeling / 116
6.2 De context van het onderzoek / 117
6.2.1 De domeinen van het strafrecht en van de gezondheidszorg / 117
6.2.2 Domeinwisselingen / 118
6.2.3 De rol van het NIFP / 118
6.3 Het inschakelen van de deskundige / 119
6.3.1 Opdracht en vraagstelling / 119
6.3.2 De indicatiestelling van de pro Justitia-rapportage / 122
6.3.3 Indicaties voor psychologisch onderzoek / 125
6.4 Het psychologisch onderzoek / 125
6.4.1 Het onderzoeksschema van de psycholoog / 125
6.4.2 Objectiverend onderzoek / 126
6.4.3 Individualiserend onderzoek / 128
6.4.4 Onderzoeksschema / 129
6.4.5 Testpsychologisch onderzoek / 130
6.4.6 Voorspellen / 132
6.4.7 Adviseren en de Indicatiestelling Forensische Zorg / 132
6.5 Het rapportageformat / 133
6.6 Werken aan kwaliteit / 134
6.6.1 Systematische intercollegiale toetsing / 134
6.6.2 Opleiding, bij- en nascholing / 134
6.6.3 Deskundigenregister / 135

Hoofdstuk 7 Het strafrechtelijk psychiatrisch gedragskun digenonderzoek (‘pro Justitia’) / 139
H.J.C. van Marle, S.J. Roza
7.1 Inleiding / 139
7.2 Juridisch kader / 140
7.2.1 Relevante wetgeving / 140
7.2.2 Kwaliteitsbewaking / 142
7.2.3 De vraagstelling pro Justitia / 143
7.3 Methoden van onderzoek / 145
7.4 Werkwijze / 147
7.4.1 De relatie tot de onderzochte / 147
7.4.2 Het psychiatrisch onderzoek / 150
7.4.3 De klinische observatie / 151
7.5 Conclusie en advies / 152
7.5.1 Conclusie over de mate van toerekeningsvatbaarheid / 152
7.5.2 Advisering omtrent de delictgevaarlijkheid / 153
7.5.3 Advisering over de gewenste behandeling / 155
7.6 Specifieke problemen / 156
7.6.1 Het onderzoek bij verdachten met een andere culturele achtergrond / 156
7.6.2 De ontkennende verdachte / 157
7.6.3 De weigerende verdachte / 157
7.6.4 De verdachte die geheugenverlies rapporteert rondom het ten laste gelegde / 159
7.6.5 Delicten onder invloed van alcohol en/of drugs / 159

7.6.5 Schorsing van de vervolging / 160
Hoofdstuk 8 De Penitentiaire beginselenwet / 163
F.A.M. Bakker
8.1 Inleiding / 163
8.2 De differentiatie van de inrichtingen en de selectie van de gedetineerden / 164
8.2.1 Inleiding / 164
8.2.2 De differentiatie van de inrichtingen / 165
8.2.3 Intermezzo: de maatregel ISD / 166
8.2.4 Mannelijke en vrouwelijke gedetineerden / 168
8.2.5 De selectie van de gedetineerden / 168
8.3 De materiële rechten en de inbreuken daarop / 169
8.3.1 Beperking van de bewegingsvrijheid / 169
8.3.2 Onderzoek aan kleding en aan het lichaam / 170
8.3.3 Overige beperkingen / 170
8.3.4 Contacten met de buitenwereld / 171
8.3.5 Disciplinaire straffen / 171
8.3.6 Onderzoek in het lichaam en het dulden van een geneeskundige handeling / 172
8.4 Beklag en beroep / 174
8.4.1 Beklaggronden / 174
8.4.2 Het klaagschrift / 175
8.4.3 De beklagcommissie / 176
8.4.4 Bemiddeling / 176
8.4.5 Schorsing van de beslissing van de directeur / 177
8.4.6 De uitspraak / 177
8.4.7 Beroep / 178
8.4.8 Klachten over medisch handelen / 179

Hoofdstuk 9 Psychiatrische zorg in het gevangeniswezen / 181
J.B. Gorter
9.1 Inleiding / 181
9.2 Het werkveld van de forensisch psychiatrische zorg / 182
9.3 Psychiatrische patiënten in detentie / 183
9.4 Aansluiting tussen algemene en forensische psychiatrie / 186
9.5 Modernisering van de psychiatrische zorg in het gevangeniswezen / 187
9.6 Conclusie / 190

Hoofdstuk 10 Ambulante forensische behandeling / 195
J. Hendriks, L.M. Hoogsteder
10.1 Inleiding: het ontstaan van forensische poliklinieken / 195
10.2 Huidige wetgeving en kwaliteitskader / 197
10.3 Kenmerken van delicten en daders in de forensische poliklinieken / 198
10.4 Vrijwillige en onvrijwillige aanmelding / 200
10.5 Intakeprocedure en risicotaxatie / 201
10.6 Kenmerken van ambulante behandeling / 204
10.7 Ontwikkelingen in de behandeling / 205
10.8 Samenwerking met externen / 207
10.9 Veiligheid en beroepsgeheim / 208
10.10 Tot slot / 208

Hoofdstuk 11 De terbeschikkingstelling / 215
J.W. Fokkens
11.1 Inleiding / 215
11.2 Voorwaarden en vormvoorschriften / 217
11.2.1 Gedragskundige rapportage / 218
11.2.2 Terbeschikkingstelling met bevel tot verpleging / 220
11.2.3 Terbeschikkingstelling met voorwaarden / 221
11.2.4 Beëindiging terbeschikkingstelling / 223
11.3 De interne rechtspositie / 224
11.3.1 Verpleging en behandeling / 224
11.3.2 Middelen en maatregelen / 226
11.3.3 Dwangbehandeling / 227
11.3.4 Beklag en beroep / 228
11.4 De externe rechtspositie / 229

Hoofdstuk 12 De tenuitvoerlegging van de maatregel tbs / 233
B.C.M. Raes, M.J.F. van der Wolf
12.1 Inleiding / 233
12.2 De visie op de tenuitvoerlegging van de tbr/tbs / 234
12.3 Kenmerken van de tbr/tbs-populatie / 236
12.4 De jaren negentig en verder / 239
12.5 Behandeling in het kader van de terbeschikkingstelling / 244
12.6 Tot slot / 246

Hoofdstuk 13 Taxatie van de kans op delictrecidive in de forensische psychiatrie: methoden en instrumenten voor risicotaxatie / 249
E.F.J.M. Brand, J.L. van Emmerik
13.1 Inleiding / 249
13.2 Nauwkeurigheid van risicotaxatie: contingentietabellen / 251
13.3 De hoofdtypen van risicotaxatie en de belangrijkste risicofactoren / 255
13.3.1 Ongestructureerde klinische risicotaxatie / 255
13.3.2 Actuariële risicotaxatie / 256
13.3.3 Gestructureerde klinische taxatie (structured professional judgment) / 257
13.3.4 Neo-actuariële methoden / 257
13.3.5 Risicofactoren / 259
13.4 Instrumenten / 261
13.4.1 Actuariële instrumenten / 261
13.4.2 Gestructureerde klinische risicotaxatie-instrumenten / 262
13.4.2.1 Algemene gestructureerde klinische risicotaxatieinstrumenten / 262
13.4.2.2 Gestructureerde klinische taxatie-instrumenten bij seksueel delinquenten / 264
13.5 Nauwkeurigheid van risicotaxatie-instrumenten / 264
13.6 Aspecten die onlosmakelijk verbonden zijn met risicotaxatie / 269
13.6.1 Risicotaxatie en forensische diagnostiek / 269
13.6.2 Risicotaxatie en behandeladviezen / 269
13.6.3 Risicotaxatie en risicomanagement / 270
13.6.4 Risicotaxatie en risicocommunicatie / 271
13.7 Discussie / 272
13.7.1 Belang van gestructureerde risicotaxatie / 272
13.7.2 Stand van zaken / 273
13.7.3 Onwenselijke neveneffecten van risicotaxatie / 275
13.7.4 Tot besluit / 275

DEEL 4 PSYCHIATRIE EN JEUGDRECHT / 281

Hoofdstuk 14 Kinderrechten en jeugdrecht / 283
T. Liefaard, D.S. Verkroost
14.1 Inleiding / 283
14.2 Minderjarigen in de Jeugdwet / 285
14.2.1 Inleiding / 285
14.2.2 Jeugdhulpverlening / 286
14.2.3 Drang binnen de jeugdhulpverlening / 287
14.2.4 Een uithuisplaatsing in een accommodatie voor gesloten jeugdhulp / 288
14.3 Minderjarigen in het civiele recht / 291
14.3.1 Inleiding / 291
14.3.2 Gezag / 291
14.3.3 Handelingsbekwaamheid en processuele bekwaamheid / 293
14.3.4 Kinderbeschermingsmaatregelen / 296
14.4 De jeugdige in het strafrecht / 300
14.4.1 Inleiding / 300
14.4.2 Het jeugdstrafrecht / 301
14.4.3 Het jeugdstrafprocesrecht / 304
14.4.4 De (interne) rechtspositie van de jeugdige in een justitiële jeugdinrichting / 306
14.5 Actoren / 307
14.5.1 Inleiding / 307
14.5.2 Veilig Thuis / 307
14.5.3 Raad voor de Kinderbescherming / 308
14.5.4 Gecertificeerde instellingen / 309
14.5.4 Professionalisering en toezicht / 310
14.6 Slotopmerkingen / 310

Hoofdstuk 15 Kinder- en jeugdpsychiatrische aspecten in het Nederlandse recht / 313
K. van Lith, T.M. van der Pol
15.1 Inleiding / 313
15.1.1 Cijfers jeugdstrafrecht en jeugdbescherming / 315
15.2 Psychiatrische stoornissen, definities, epidemiologie en diagnostiek / 316
15.2.1 Prevalentie / 317
15.2.2 Enkele belangrijke groepen van kinder- en jeugdpsychiatrische stoornissen / 318
15.3 Screening en onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming / 322
15.4 Rapportage pro Justitia / 323
15.4.1 Vragen vanuit de rechtbank aan de rapporteur / 325
15.4.2 Het advies en het adviesgesprek / 327
15.4.3 Verlenging van de maatregel PIJ / 328
15.4.4 Jeugdstrafrecht en adolescentenstrafrecht (ASR) / 328
15.4.5 Speciale rapportages / 329
15.4.6 Weigering mee te werken aan rapportage / 329
15.4.7 Civielrechtelijke rapportage / 330
15.5 Voorzieningen voor jongeren / 331
15.5.1 Inleiding / 331
15.5.2 Civiele residentiële voorzieningen / 332
15.5.3 Justitiële residentiële voorzieningen / 333
15.5.4 Alternatieven voor residentiële voorzieningen / 334
15.5.5 Behandelmethodieken / 335
15.6 Wetenschappelijk onderzoek / 336
15.7 Opleiding en vakvereniging / 336
15.8 Tot besluit / 336

Over de auteurs / 341
Personenregister / 343
Zakenregister / 349

Uw winkelwagen

De psychiatrie in het Nederlandse recht

Samenvatting

Trefwoorden

Specificaties

Lezersrecensies

Over Eric Bakker

Andere boeken door Eric Bakker

Over H.J.C. van Marle

Andere boeken door H.J.C. van Marle

Inhoudsopgave

Anderen kochten ook

Managementboek Top 100

Rubrieken

Producten

Auteurs

Trefwoorden

Artikelen