Gemeenterecht
Gebonden Nederlands 2021 1e druk 9789013162486Samenvatting
Deze titel behandelt alle facetten van het gemeenterecht en geeft een volledig en up-to-date overzicht van alle belangrijke gemeenterechtelijke leerstukken. Dit maakt het handboek geschikt voor het onderwijs, de wetenschap en de rechtspraak. De uitgave neemt een unieke positie in; er is geen ander actueel handboek over gemeenterecht op de markt.
Het gemeenterecht is de laatste jaren belangrijker geworden. Als gevolg van de decentralisaties in het sociaal domein en (binnenkort) in het fysiek domein, behartigt de gemeente steeds meer belangen. Het is daarom belangrijk inzicht te hebben in de bevoegdheidsverdeling binnen gemeenten en in de verhouding van de gemeente tot andere overheden. Dit handboek geeft een actueel overzicht van dit rechtsgebied en is daarmee van belang voor zowel het hoger en wetenschappelijk onderwijs, de wetenschap als de rechtspraktijk.
Gemeenterecht Actueel
Sinds 2004/2005 is er geen alomvattend boek over gemeenterecht meer verschenen. Gemeenterecht geldt hierdoor als het enige en meest actuele handboek over dit onderwerp. Het handboek is opgedeeld in vijf delen:
- Deel I geeft de geschiedenis en de kernbegrippen van het gemeenterecht weer
- Deel II behandelt de ambten en hun bevoegdheden
- In deel III komt hun onderlinge verhouding aan bod
- Deel IV plaatst de gemeente in relatie tot andere overheden
- In deel V wordt kort het recht van aanverwante overheden toegelicht, namelijk van de provincie, de openbare lichamen van Caribisch Nederland en het waterschap
Dit handboek is geschikt voor gemeenterechtelijk onderwijs in het hoger beroeps- en wetenschappelijk onderwijs. De titel is daarnaast van grote waarde voor onder meer wetenschappers die onderzoek doen naar het gemeenterecht, evenals juristen die bij de decentrale overheden werken en voor medewerkers van griffies en rekenkamers.
Trefwoorden
Specificaties
Lezersrecensies
Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1
Een korte geschiedenis van de gemeente / 3
1.1 Gemeenten van 1798 tot 1848 / 3
1.2 De Grondwet-1848 en de gemeentewet-1851 / 6
1.3 De Grondwet-1983 / 8
1.4 De Gemeentewet-1992 / 10
1.5 De herziening van 2002 / 10
1.6 Centralisatie- en decentralisatietendensen / 11
1.7 De organisatie van het binnenlands bestuur / 17
HOOFDSTUK 2
Rechtsbronnen van het gemeenterecht / 23
2.1 Het geringe belang van het Europees Handvest inzake lokale autonomie / 23
2.2 De betekenis van de Grondwet voor de decentralisatie / 30
2.3 De Gemeentewet als structuurwet / 35
2.4 Wetten in formele zin / 40
2.5 Overige regelgeving / 41
2.6 Jurisprudentie / 41
HOOFDSTUK 3
Kernbegrippen van het gemeenterecht / 43
3.1 Decentralisatie en deconcentratie / 43
3.2 Territoriale en functionele decentralisatie / 44
3.3 De gemeentelijke huishouding / 45
3.4 Autonomie en medebewind / 48
3.5 Monisme en dualisme / 61
DEEL II / 69
HOOFDSTUK 4
De gemeenteraad / 71
A. Samenstelling, inrichting en werkwijze / 71
4.1 Samenstelling en verkiezingen van de raad / 71
4.2 Het raadslidmaatschap / 76
4.3 De raadsvergadering / 88
B. Bevoegdheden / 103
4.4 Verordenende bevoegdheid / 103
4.5 Bestuursbevoegdheid / 122
4.6 Delegatie / 124
HOOFDSTUK 5
Het college van burgemeester en wethouders / 127
A. Samenstelling, inrichting en werkwijze / 127
5.1 Samenstelling en collegiaal bestuur / 127
5.2 Benoeming en ontslag / 131
5.3 Het lidmaatschap van het college / 139
5.4 De collegevergadering / 144
B. Bevoegdheden / 149
5.5 Bestuursbevoegdheid / 150
5.6 Regelgevende bevoegdheid / 155
5.7 Bestuursdwang / 156
5.8 Delegatie en mandaat / 157
HOOFDSTUK 6
De burgemeester / 159
A. Benoeming en rechtspositie / 159
6.1 Benoeming en ontslag / 159
6.2 Rechtspositie / 173
B. Bevoegdheden / 178
6.3 Bestuursbevoegdheid / 178
6.5 Openbare orde / 183
6.6 Gemeentelijk noodrecht / 211
6.7 Overige bevoegdheden, in het bijzonder de hulpverlening / 219
6.8 Overige bevoegdheden / 222
6.9 Politie / 223
6.10 Bestuursdwang / 224
6.11 Delegatie en mandaat / 224
HOOFDSTUK 7
De commissies / 227
7.1 Raadscommissies / 227
7.2 Bestuurscommissies / 229
7.3 Andere commissies / 232
7.4 Binnengemeentelijke decentralisatie / 232
HOOFDSTUK 8
De rekenkamer / 235
8.1 Samenstelling en inrichting / 235
8.2 Bevoegdheden / 242
HOOFDSTUK 9
De ombudsman / 245
9.1 Instelling en organisatie / 245
9.2 Bevoegdheden / 248
HOOFDSTUK 10
De ambtelijke dienst / 251
10.1 De gemeentesecretaris / 251
10.2 Ambtenaren / 253
10.3 De griffier en de griffie / 256
10.4 Fractieondersteuning / 258
10.5 Zelfstandige bestuursorganen en gemeentelijke diensten / 259
DEEL III / 261
HOOFDSTUK 11
Politieke controle / 263
11.1 Informatie- en consultatieplichten / 263
11.2 Vragenrecht / 270
11.3 Interpellatie / 270
HOOFDSTUK 12
Het recht van onderzoek / 273
HOOFDSTUK 13
Politieke verantwoordelijkheid / 281
13.1 Het college van burgemeester en wethouders / 281
13.2 De burgemeester / 288
HOOFDSTUK 14
Ontslag wegens vertrouwensverlies of verstoorde verhoudingen / 291
14.1 Wethouders / 291
14.2 Burgemeester / 293
HOOFDSTUK 15
Begroting en rekening / 297
15.1 Begroting / 297
15.2 Jaarrekening / 310
15.3 Financiële administratie en controle / 317
DEEL IV / 323
HOOFDSTUK 16
Interbestuurlijke verhoudingen / 325
16.1 Wettelijke voorschriften / 325
16.2 Bestuursakkoorden / 328
16.3 Code interbestuurlijke verhoudingen / 330
16.4 Periodieke beschouwing / 331
HOOFDSTUK 17
Bestuurlijk toezicht / 333
17.1 Toezicht in de Grondwet en de wet / 333
17.2 Preventief toezicht: goedkeuring / 338
17.3 Repressief toezicht: spontane vernietiging / 342
HOOFDSTUK 18
Taakverwaarlozing / 357
18.1 Verwaarlozing van medebewindstaken / 357
18.2 Verwaarlozing van autonome taken / 366
18.3 Gemeenten met aanhoudende bestuurlijke problemen / 370
HOOFDSTUK 19
Bestuursgeschillen / 373
HOOFDSTUK 20
Financiën / 377
20.1 Financiële verhouding / 377
20.2 Algemene uitkering uit het gemeentefonds / 382
20.3 Specifieke uitkeringen / 385
20.4 Art. 12-gemeenten / 386
20.5 Gemeentelijke belastingen / 389
20.6 Financiering decentrale overheden / 400
20.7 Houdbare overheidsfinanciën / 401
HOOFDSTUK 21
Gemeentelijke samenwerking / 403
21.1 Grondwet en wet / 403
21.2 Algemene beginselen / 405
21.3 De regeling zonder meer / 409
21.4 Gemeenschappelijk orgaan, bedrijfsvoeringsorganisatie en centrumregeling / 409
21.5 Openbaar lichaam / 410
21.6 Verplichte samenwerking / 421
21.7 Kritiek op gemeentelijke samenwerking / 423
HOOFDSTUK 22
Gemeentelijke herindeling / 427
22.1 Grondwettelijke en wettelijke regeling / 427
22.2 Herindelingsbeleid / 428
22.3 Initiatief en procedure / 430
22.4 Toezicht en rechtsgevolgen / 431
22.5 Rechter en herindeling / 433
HOOFDSTUK 23
Gemeenten en de Europese Unie / 437
23.1 Gemeenten in de Europese rechtsorde / 437
23.2 Autonomie en medebewind / 439
23.3 Verwaarlozing van Unietaken / 442
23.4 Wet NErpe / 444
DEEL V / 449
HOOFDSTUK 24
De provincie / 451
24.1 Overeenkomsten en verschillen met de gemeente / 451
24.2 Leden van provinciale staten als kiezerscorps voor de Eerste Kamer / 455
24.3 De commissaris van de Koning als rijksheer / 457
24.4 De verhouding tot de waterschappen / 461
24.5 Kritiek op de provincie / 462
HOOFDSTUK 25
De openbare lichamen van Caribisch Nederland / 467
25.1 Ontstaan van de huidige regeling / 467
25.2 Overeenkomsten en geschillen met de gemeente / 469
25.3 De Rijksvertegenwoordiger / 474
25.4 De differentiatieclausule / 475
25.5 Verkiezingen voor de Eerste Kamer / 478
HOOFDSTUK 26
Het waterschap / 481
26.1 Grondwettelijke verankering / 481
26.2 Functioneel bestuur / 483
26.3 Monistisch bestuursmodel / 486
26.4 Verkiezingen voor het algemeen bestuur / 492
26.5 Financiën / 494
26.6 Provinciaal toezicht / 495
26.7 De verhouding tot gemeenten / 497
26.8 De toekomst van waterschappen / 497
TREFWOORDENREGISTER / 499
Rubrieken
- advisering
- algemeen management
- coaching en trainen
- communicatie en media
- economie
- financieel management
- inkoop en logistiek
- internet en social media
- it-management / ict
- juridisch
- leiderschap
- marketing
- mens en maatschappij
- non-profit
- ondernemen
- organisatiekunde
- personal finance
- personeelsmanagement
- persoonlijke effectiviteit
- projectmanagement
- psychologie
- reclame en verkoop
- strategisch management
- verandermanagement
- werk en loopbaan
