Minder verstorend veranderen

Ooit studeerde ik technische natuurkunde en bedrijfskunde. Mijn andere activiteiten in die tijd en de soms frustrerende ervaringen daarbij leidden tot interesse in de vraag ‘hoe werkt het eigenlijk?’ En ‘Wat maakt dat het zo werkt en niet anders?” Nu ben ik al bijna 50 jaar werkzaam als organisatieadviseur, maar die vraag houdt me nog steeds bezig. Mijn thema is sturing en beïnvloeding. Hoe speel je het spel met al die betrokkenen en belangen? Weer: hoe werkt het en hoe beïnvloed je het? Ook hoe vertaal je dat in organisatie?   Hoe dan ook begint dat altijd met kijken, heel precies (systemisch) kijken naar de interactie tussen betrokkenen, de dynamiek van het systeem. Hoe loopt het hier en wat maakt dat het zo loopt. Als je kunt zien hoe het systeem werkt en de logica daarvan begrijpt, dan kun je het beïnvloeden. Dat kan nogal eens door er bij aan te sluiten. Dan kun je de kracht er van gebruiken en hoef je er meestal niet tegenin te gaan. Vaak is  win/win mogelijk. Niet altijd, maar wel vaak. Maar in ieder geval kom je bij voorbeeld niet in die moeizame (cultuur)veranderingen terecht, in een strijd tegen in wezen niet te veranderen gedrag. Niet te veranderen qua aard, omdat het inherent is aan de organisatie. Omgaan met die onveranderbaarheid is een interessant thema. Ik ben dus een voorzichtige veranderaar. Meer gericht op goed functioneren van organisaties, op behoud van vruchtbare continuïteit, dan op veranderen. Dat is immers geen doel op zich en mag het ook niet worden. Voorzichtig veranderen, zo veel mogelijk aansluiten bij wat er is, maakt ook minder kapot en meer betrokkenheid mogelijk. Echt stevig ingrijpen hoort uiteraard ook bij veranderen, maar vaak hoeft het allemaal niet zo nadrukkelijk. Mijn ervaring ligt met name binnen het publieke domein en daar weer vooral bij overheid en onderwijs. Maar daarnaast  ook bij voorbeeld bij organisaties van professionals.