trefwoord
Actieonderzoek: onderzoek dat verandert wat het onderzoekt
Actieonderzoek is een houding en werkwijze waarbij praktijkgerichte actie en wetenschappelijk onderzoek hand in hand gaan. Anders dan bij klassiek onderzoek, waarbij de onderzoeker op afstand blijft, werkt de actieonderzoeker sámen met mensen uit de praktijk aan het oplossen van een vraagstuk. Onderzoek en verandering zijn daarbij geen gescheiden fasen, maar twee kanten van dezelfde medaille. Op deze pagina vindt u de belangrijkste boeken, auteurs en artikelen die deze methodiek vanuit verschillende invalshoeken belichten.
De basis: wat is actieonderzoek precies?
Wie zich voor het eerst in actieonderzoek verdiept, doet er goed aan te beginnen bij de grondbeginselen. Verschillende auteurs hebben geprobeerd deze methodiek toegankelijk te maken voor een breed publiek van onderzoekers, adviseurs en professionals.
-
Actieonderzoek doen - 'Biedt een uitstekende eerste stap'Verder lezen in het magazineDit artikel bespreekt 'Actieonderzoek doen' en legt in heldere taal uit hoe een externe professional samen met mensen uit de organisatie onderzoek doet om de praktijk te verbeteren.
Famke van Lieshout
Auteurs die schrijven over 'actieonderzoek'
Participatief actieonderzoek: betrokkenheid als uitgangspunt
Een belangrijke variant binnen het vakgebied is participatief actieonderzoek, waarbij de nadruk nog sterker ligt op gelijkwaardige samenwerking tussen onderzoeker en betrokkenen. Deze benadering wordt wereldwijd toegepast op uiteenlopende vraagstukken, van duurzaamheid tot zorg.
Madelon Eelderink
Actieonderzoek in organisatieverandering
Binnen het vakgebied organisatieverandering wordt actieonderzoek veel gebruikt als manier om tegelijk te leren, te veranderen en kennis te ontwikkelen. De onderzoeker staat dan niet buiten het proces, maar neemt er juist actief aan deel.
Jan Piet van Deene
-
De onderstroom boven - ‘Inspiratiebron voor het omgaan met veranderingen’Verder lezen in het magazineDeze recensie noemt het boek een inspiratiebron voor het omgaan met veranderingen en laat zien hoe actieonderzoek helpt om wat in de onderstroom leeft bespreekbaar te maken.
Actieonderzoek stelt je in staat tegelijkertijd te veranderen, te professionaliseren en kennis te ontwikkelen, zonder dat het een het ander in de weg hoeft te staan.
Uit: Plezier beleven aan taaie vraagstukken
Jaap Boonstra
-
Interveniëren en veranderenVerder lezen in het magazineDit artikel over 'Interveniëren en veranderen' laat zien hoe interventiemethoden, net als actieonderzoek, hun kracht ontlenen aan interactie tussen onderzoeker en praktijk.
Toepassingen in onderwijs en zorg
Actieonderzoek wordt niet alleen in organisatieadvies gebruikt, maar ook veelvuldig in onderwijs en zorg. Leraren en zorgprofessionals zetten de methode in om hun eigen handelen systematisch te onderzoeken en te verbeteren.
Actieonderzoek levert alleen bruikbare resultaten op wanneer betrokkenen uit de praktijk vanaf het begin volwaardig meedenken over de vraagstelling, in plaats van achteraf geraadpleegd te worden.
Uit: ActieonderzoekVerwante methoden en bredere context
Actieonderzoek staat niet op zichzelf. De methode heeft raakvlakken met andere waarderende en praktijkgerichte onderzoeksbenaderingen, en wordt ook toegepast binnen bredere theorieën over verandering en leiderschap.
-
De praktische waarde van onderzoek - 'Onderzoek is belangrijker dan ooit'Verder lezen in het magazineDit artikel benadrukt dat onderzoek, en daarmee ook actieonderzoek, in het huidige post-truth tijdperk belangrijker is dan ooit om feiten en praktijkkennis serieus te blijven nemen.
Conclusie
Of het nu gaat om organisatieverandering, onderwijs of zorg: actieonderzoek biedt een manier om onderzoek niet als doel op zich te zien, maar als instrument voor directe verbetering. De kracht van de methode zit in de samenwerking tussen onderzoeker en praktijk, waarbij kennis ontwikkelen en veranderen gelijktijdig plaatsvinden. De hierboven genoemde boeken en artikelen bieden samen een compleet beeld van de theorie, de toepassing en de praktijkervaringen met actieonderzoek, en vormen een stevige basis voor iedereen die zelf met deze aanpak aan de slag wil.