Best practices: bewezen werkwijzen of gevaarlijke gewoonten?

Best practices zijn werkwijzen die in de praktijk hun waarde hebben bewezen en die professionals als referentiepunt gebruiken om hun werk beter te doen. Ze vormen de ruggengraat van frameworks als ITIL, PRINCE2 en PMBOK, en zijn terug te vinden in vrijwel elk vakgebied — van IT-servicemanagement tot softwareontwikkeling, van projectmanagement tot corporate governance.

Maar wat precies maakt een werkwijze 'best'? En klopt het eigenlijk wel dat breed geaccepteerde methoden altijd de beste aanpak zijn? Dat zijn vragen die de literatuur op dit terrein op verschillende manieren beantwoordt. Sommige boeken bundelen bewezen kennis in toegankelijke gidsen; andere stellen het begrip zelf ter discussie.

Zijn best practices altijd zo goed als ze lijken?

Voordat je kritiekloos een gevestigde werkwijze overneemt, loont het om je af te vragen waarom die werkwijze eigenlijk bestaat — en of ze in jouw context echt effectief is. Freek Vermeulen schreef een provocerend boek dat precies deze vraag stelt.

IT-servicemanagement: ITIL als toonaangevend raamwerk

Op het gebied van IT-servicemanagement zijn best practices al decennia samengebracht in ITIL — het meest gebruikte framework voor IT-dienstverlening wereldwijd. ITIL biedt organisaties een gemeenschappelijke taal en een gestructureerde aanpak voor alles van incidentbeheer tot continue verbetering. De boeken van Jan van Bon zijn in Nederland de standaardwerken geworden voor wie ITIL wil begrijpen en toepassen.

Van pocketgids tot handboek: ITIL in de diepte

Wie verder wil gaan dan een introductie, vindt in de uitgebreidere ITIL-handboeken een vollediger beeld van hoe best practices voor IT-dienstverlening in de praktijk worden uitgewerkt. Het volgende werk geldt als een klassieker binnen het vakgebied.

Best practices in softwareontwikkeling: schrijven voor de lange termijn

In de wereld van softwareontwikkeling staat de term best practices voor iets heel concreets: specifieke technieken en patronen die zorgen voor betrouwbare, onderhoudbare en efficiënte code. Joshua Bloch, voormalig ingenieur bij Sun Microsystems en Google, is op dit terrein een autoriteit van formaat.

Projectmanagement: internationale standaarden als kompas

Op het gebied van projectmanagement zijn best practices vastgelegd in internationale standaarden zoals de PMBOK® Guide van het Project Management Institute en de ISO 21500-norm. Ze bieden projectmanagers wereldwijd een gemeenschappelijk referentiekader.

Best practices in bedrijfsvoering en governance

Buiten IT en projectmanagement spelen best practices een even grote rol in de bredere bedrijfsvoering. Of het nu gaat om het inrichten van modellen voor businessstrategie of het handelen van commissarissen — bewezen werkwijzen helpen professionals de juiste keuzes te maken.

Informatiemanagement en financiële functie: best practices voor de organisatie

Ook in informatiemanagement zijn de afgelopen decennia robuuste frameworks ontwikkeld die als best practice gelden. Het BiSL-framework is daarvan in Nederland een van de bekendste voorbeelden. Tegelijkertijd biedt de wereld van financiën steeds meer handvatten om de financiële functie op een hoger niveau te tillen.

Conclusie: best practices als vertrekpunt, niet als eindbestemming

Best practices bieden houvast — maar ze zijn geen garantie voor succes. De boeken op deze pagina laten zien hoe breed het begrip toepasbaar is: van ITIL-pocketgidsen tot een kritisch managementboek dat de hele notie ter discussie stelt. De gemeenschappelijke les is dat best practices altijd bewust moeten worden toegepast, afgestemd op de eigen context en regelmatig opnieuw geëvalueerd.

Of je nu een IT-servicemanager, projectleider, softwareontwikkelaar of bestuurder bent: kennis van de bewezen werkwijzen in jouw vakgebied is een solide vertrekpunt. Maar denken begint pas daar waar de handleiding ophoudt.