trefwoord

Paradigmashift: als een nieuwe werkelijkheid zich aandient

Het woord 'paradigmashift' klinkt abstract, maar het beschrijft iets zeer concreets: het moment waarop de vanzelfsprekende manier van kijken niet langer volstaat. De filosoof Thomas Kuhn introduceerde het begrip in 1962 in zijn werk The Structure of Scientific Revolutions. Sindsdien is het ver buiten de wetenschapsfilosofie doorgedrongen — naar management, zorg, organisatiekunde, economie en zelfs persoonlijke ontwikkeling.

Een paradigmashift is geen gewone verandering. Het gaat niet om een betere versie van het bestaande, maar om het loslaten van de basisaannames zelf. Wie oud denkt te kunnen verbeteren met meer van hetzelfde, zit nog gevangen in het oude paradigma. Echte omslag begint bij het herkennen van die gevangenis.

Op deze pagina verzamelen we de belangrijkste boeken en inzichten rond dit thema — van filosofische klassiekers tot concrete handboeken voor managers, zorgprofessionals en leiders.

Van Kuhn tot kanteling: de oorsprong van het begrip

De term paradigmashift werd in managementkringen groot door boeken die lieten zien hoe organisaties niet alleen anders moeten doen, maar fundamenteel anders moeten denken. Frederic Laloux schreef met Reinventing Organizations een van de invloedrijkste werken op dit gebied. Hij vergelijkt verschillende historische ontwikkelingsstadia van de mensheid — en de bijbehorende organisatievormen — en betoogt dat we nu opnieuw op een kantelpunt staan.

Frederic Laloux
Reinventing Organizations
Reinventing Organizations van Frederic Laloux is uitgegroeid tot een standaardwerk over organisatie-evolutie. Laloux laat zien hoe elk tijdperk zijn eigen paradigma kent, en hoe de overgang naar 'cyane' organisaties niet minder dan een paradigmashift vergt in hoe we over werk, leiderschap en zingeving denken. Boek bekijken
€ 27,84
Levertijd ongeveer 8 werkdagen
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

  • Recensie | Peter de Roode
    Risicoleiderschap
    In deze bespreking van 'Risicoleiderschap' van Martin van Staveren wordt helder uitgelegd waarom een paradigmaverschuiving nodig is: van risicomanagement naar risicoleiderschap. Een concreet voorbeeld van hoe een vakgebied zichzelf fundamenteel moet herdenken.
    Verder lezen in het magazine

Auteurs die schrijven over 'paradigmashift'

Systemen die kraken: pleidooi voor een nieuw denkkader

Wanneer het bestaande paradigma niet meer werkt, manifesteert zich dat doorgaans in groeiende problemen die met de vertrouwde middelen niet op te lossen zijn. Wim van Dinten en Walter Baets zijn twee auteurs die dit mechanisme indringend hebben beschreven. Beiden pleiten voor een breuk met het rationalistische, mechanistische worldview dat ons denken over organisaties en samenleving nog steeds domineert.

In de spotlight
Wim van Dinten
Los het nou gewoon op!?
In 'Los het nou gewoon op!?' betoogt Van Dinten dat we gevangen zitten in een rationalistisch paradigma dat problemen schept die het zelf niet kan oplossen. Hoofdstuk 11 heet niet voor niets 'De onontkoombare overgang op een nieuw paradigma' — de kern van het boek in één zin. Boek bekijken
€ 24,50
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Wim van Dinten
Over de auteur

Wim van Dinten

Wim van Dinten is wiskundige, hoogleraar Bedrijfskunde en voormalig strateeg bij de Rabobank. Hij heeft een scherp oog voor de manier waarop organisaties en samenlevingen gevangen zitten in denkpatronen die ze zelf niet zien. Zijn werk nodigt uit tot fundamentele herbezinning. Meer over Wim van Dinten
Walter Baets
Wie orde zaait zal chaos oogsten
15 beoordelingen
€ 29,90
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Maatschappij in beweging: de bredere omslag

Een paradigmashift speelt zich niet alleen af in de hoofden van individuen of binnen organisaties — het is ook een maatschappelijk fenomeen. De beweging van centraal geleide naar decentrale samenlevingen, van groei naar welzijn, van meten naar betekenis: het zijn tekenen van een bredere kanteling die meerdere auteurs onafhankelijk van elkaar beschrijven.

In de spotlight
Lenette Schuijt
Wat bezielt ons?
1 beoordeling
In 'Wat bezielt ons?' beschrijft Schuijt de botsing tussen het oude top-down paradigma en een nieuw, bottom-up georiënteerd denken. Ze laat zien hoe die botsing zichtbaar is in onderwijs, zorg, bedrijfsleven en politiek — en wat leiders kunnen doen om aan de goede kant van de transitie te staan. Boek bekijken
€ 49,95
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Lenette Schuijt
Over de auteur

Lenette Schuijt

Lenette Schuijt is adviseur, coach en auteur op het gebied van leiderschap en bezieling. Ze combineert maatschappelijke analyse met persoonlijke reflectie en volgt al jaren de botsing tussen oude en nieuwe paradigma's in publieke en private organisaties. Meer over Lenette Schuijt

  • Preview | Frank van den Ende
    Stop met innoveren - Start met duurzaam veranderen
    Frank van den Ende pleit in 'Stop met innoveren' voor een fundamentelere benadering van verandering. Innovatie als label is niet genoeg — echte vernieuwing vergt het versterken van de basis, wat begint bij een ander denkkader. Een preview die direct aansluit op wat een paradigmashift in de praktijk vraagt.
    Verder lezen in het magazine
Jan Rotmans
Verandering van tijdperk
2 beoordelingen
Jan Rotmans beschrijft in 'Verandering van tijdperk' hoe onze tijd niet alleen een tijdperk van verandering is, maar een verandering van tijdperk zelf. De paradigmaverschuiving in denken, besturen en organiseren maakt deel uit van een drievoudige transformatie die hij als transitieonderzoeker nauwkeurig analyseert. Boek bekijken
€ 24,95
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden

Thought leadership en organisatietransformatie

Wie een paradigmashift wil bewerkstelligen in een organisatie of sector, heeft meer nodig dan goede argumenten. Het vraagt om thought leadership: het vermogen om mensen mee te nemen in een fundamenteel ander denkkader. Zonder die verschuiving in het onderliggende wereldbeeld blijft verandering oppervlakkig. Met Thought leadership van Mignon van Halderen en Brandon Martens wordt dit mechanisme grondig onderzocht.

In de spotlight
Mignon van Halderen Brandon Martens
Thought leadership
8 beoordelingen
Van Halderen en Martens laten in 'Thought leadership' zien dat echte transformatie begint bij een paradigmashift in het denken — en dat thought leaders degenen zijn die deze verschuiving initiëren en begeleiden. Zonder een nieuwe manier van kijken, geen werkelijke vernieuwing. Boek bekijken
€ 33,99
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Mignon van Halderen
Over de auteur

Mignon van Halderen

Mignon van Halderen zette thought leadership in Nederland op de kaart via het lectoraat Thought Leadership bij Fontys Hogescholen en is inmiddels partner bij de Reputatiegroep. Zij verbindt het concept van paradigmashifts aan strategische communicatie en reputatiemanagement. Meer over Mignon van Halderen
De les uit dit boek

Kleine aanpassingen in beleid of communicatie veranderen niets fundamenteels. Wie echt wil transformeren, moet eerst de onderliggende aannames bevragen. Thought leaders herkennen verouderde paradigma's, benoemen ze expliciet en bieden een alternatief denkkader aan — pas dan volgt gedragsverandering.

Uit: Thought leadership
Leon Schaepkens
Goodbye Human Resources - Welcome Human Purpose
2 beoordelingen
'Goodbye Human Resources - Welcome Human Purpose' van Leon Schaepkens beschrijft de paradigmashift van de machineorganisatie naar de sociale organisatie. HR als kostenpost en controlemechanisme maakt plaats voor HP: menselijk doel als vertrekpunt van organiseren. Een boek dat de lezer dwingt zijn eigen aannames over werk te heroverwegen. Boek bekijken
€ 22,50
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Onderhandelen met een nieuwe kaart

Ook in vakgebieden als onderhandelen doen zich paradigmashifts voor. Wie onderhandelen nog steeds ziet als een nulsomspel — waarbij winst van de één verlies voor de ander betekent — werkt vanuit een verouderd model. Katia Tieleman en Laurence Dewaele pleiten in Negotiation Intelligence voor een kwantumsprong in hoe we onderhandelen conceptualiseren.

In de spotlight
Katia Tieleman Laurence Dewaele
Negotiation Intelligence
Tieleman en Dewaele betogen in 'Negotiation Intelligence' dat kleine aanpassingen in onderhandelingstechnieken niet volstaan. Nodig is een paradigmaverschuiving: weg van verouderde modellen, naar een nieuwe kaart voor de 21ste eeuw die complexiteit, emotie en onderlinge afhankelijkheid serieus neemt. Boek bekijken
€ 34,99
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Katia Tieleman
Over de auteur

Katia Tieleman

Prof. dr. Katia Tieleman is hoogleraar Onderhandelen en Conflictmanagement aan de Vlerick Business School en verbonden aan het Harvard Program on Negotiation. Zij brengt twintig jaar praktijkervaring als toponderhandelaar mee en staat bekend om haar vermogen om vastgeroeste denkpatronen te doorbreken. Meer over Katia Tieleman
Jean-Pierre Thomassen Eric de Haan
Excelleren in service
6 beoordelingen
€ 49,95
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden

Paradigmashifts in zorg en persoonlijke ontwikkeling

De behoefte aan een fundamenteel ander denkkader doet zich ook sterk voelen in de gezondheidszorg. Van ziekte naar welzijn, van controle naar eigen regie, van protocollen naar professioneel oordeel: de ouderenzorg staat voor ingrijpende paradigmaverschuivingen. Maar ook op individueel niveau begint elke echte gedragsverandering met een verschuiving in denken — iets wat Aart Eliens, Arjen Jeninga en Harry Woldendorp in de zorgsector concreet uitwerken, en Ine Bimbergen en Jaap van der Mei op persoonlijk vlak.

Aart Eliens Arjen Jeninga Harry Woldendorp
De ontwikkeling naar duurzame ouderenzorg
Eliens, Jeninga en Woldendorp beschrijven in 'De ontwikkeling naar duurzame ouderenzorg' zes essentiële paradigmaverschuivingen die nodig zijn: van ziekte naar welzijn, van controle naar eigen regie, van standaardisering naar maatwerk. Een helder en urgent boek voor iedereen die in of rond de ouderenzorg werkt. Boek bekijken
€ 24,95
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

  • Recensie | Elly Stroo Cloeck
    Framers - ‘Stof tot nadenken’
    'Framers' van Kenneth Cukier e.a. betoogt dat we frames nodig hebben om de wereld te begrijpen, maar dat steeds hetzelfde frame gebruiken ons beperkt. Een paradigmashift vereist een nieuw frame — en dit boek biedt concrete handvatten om dat bewust toe te passen.
    Verder lezen in het magazine
Jaap van der Mei Ine Bimbergen
Zelf zien dan geloven
1 beoordeling
Bimbergen en Van der Mei laten in 'Zelf zien dan geloven' zien dat fundamenteel ander gedrag begint bij fundamenteel ander denken. Het boek richt zich op het initiëren van individuele paradigmashifts en biedt concrete oefeningen om het eigen denkkader te onderzoeken en te verruimen. Boek bekijken
€ 22,50
Levertijd ongeveer 6 werkdagen
Gratis verzonden

Voor fundamenteel ander gedrag is fundamenteel ander denken nodig.

Ine Bimbergen & Jaap van der Mei · uit Zelf zien dan geloven

Diepgaande verandering begint van binnenuit

Een paradigmashift is uiteindelijk geen managementtool. Het is een persoonlijk en collectief proces van loslaten en opnieuw leren zien. Dat maakt het moeilijk, maar ook onvermijdelijk voor wie werkelijk wil veranderen. Robert Quinn beschreef dit al vroeg en diepgaand in zijn werk Diepgaande verandering.

Robert Quinn
Diepgaande verandering
25 beoordelingen
Robert Quinn betoogt in 'Diepgaande verandering' dat echte organisatieverandering begint bij de bereidheid van individuen om zichzelf fundamenteel te herdenken. Wie dat vermijdt, kiest voor langzame zelfverloochening. Een indringend boek dat persoonlijk leiderschap en paradigmashift onlosmakelijk verbindt. Boek bekijken
€ 42,95
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Conclusie: denken als uitgangspunt van verandering

Wie de literatuur over paradigmashifts overziet, valt één ding op: het gaat nooit alleen over ideeën. Het gaat over de moed om toe te geven dat het oude kader niet langer werkt, en de bereidheid om een nieuwe manier van kijken te omarmen — ook als die ongemakkelijk is.

Dat geldt voor managers die hun organisatie willen transformeren, voor zorgprofessionals die een nieuwe relatie met patiënten willen aangaan, voor onderhandelaars die vastlopen in verouderde modellen, en voor individuen die merken dat hun gewoonten hun groei blokkeren.

De boeken op deze pagina laten zien hoe breed het begrip paradigmashift toepasbaar is — en hoe diep het snijdt. Niet als modeterm, maar als nauwkeurige beschrijving van het moment waarop denken fundamenteel van richting verandert.

Boeken over 'paradigmashift' koop je bij Managementboek.nl

Producten over 'paradigmashift'

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Producten

    Auteurs

      Trefwoorden

        Artikelen