trefwoord
Wetenschapsfilosofie: kritisch nadenken over wetenschap
Wat maakt kennis wetenschappelijk? Hoe onderscheiden we een degelijke theorie van pseudowetenschap? En welke rol spelen paradigma's, aannames en methoden in het proces van kennisvorming? De wetenschapsfilosofie stelt deze fundamentele vragen en biedt handvatten om wetenschap zelf kritisch te doorgronden. Op deze pagina brengen we de belangrijkste boeken, auteurs en artikelen samen die dit vakgebied op toegankelijke en diepgaande wijze behandelen.
Klassiekers uit de wetenschapsfilosofie
Geen overzicht van wetenschapsfilosofie zonder de fundamentele werken die het vakgebied hebben gevormd. Deze boeken hebben decennialang invloed gehad op hoe we denken over wetenschappelijke vooruitgang en de grenzen van kennis.
Auteurs die schrijven over 'wetenschapsfilosofie'
Praktische toepassing: wetenschapsfilosofie als gereedschap
Wetenschapsfilosofie is niet alleen een academische aangelegenheid. De inzichten uit dit vakgebied blijken opvallend bruikbaar bij het analyseren van rechtszaken, bewijsvoering en alledaagse denkfouten.
Ton Derksen
-
Excelleren of creperenVerder lezen in het magazineWetenschapsfilosofie toegepast op reële casussen laat zien hoe kwetsbaar redeneringen kunnen zijn als kritische toetsing ontbreekt.
Coyan Tromp
Wetenschap en geloof: grenzen van kennis
Een terugkerend thema binnen de wetenschapsfilosofie is de verhouding tussen wetenschappelijke kennis en religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen. Wat kan wetenschap wél en niet verklaren?
Wetenschap veronderstelt dat wat zij voortbrengt van belang is om te weten. Daarin ligt haar voorveronderstelling die zij zelf niet meer kan bewijzen.
Uit: Wetenschap als beroep & Politiek als beroep
Max Weber
Kritisch denken en wetenschappelijke methode
Wetenschapsfilosofie helpt ook bij het scherpstellen van het eigen denken. Hoe voorkom je confirmatiebias? Wat maakt een redenering deugdelijk? Deze boeken bieden praktisch houvast.
Michael Vlerick
Falsificatie als denktechniek helpt om actief op zoek te gaan naar bewijs dat je eigen overtuiging weerlegt, in plaats van alleen bevestiging te zoeken.
Uit: Waarom ik altijd gelijk hebBruno Latour: wetenschap als sociale constructie
Een geheel eigen stroming binnen de wetenschapsfilosofie richt zich op de vraag hoe wetenschappelijke feiten daadwerkelijk tot stand komen, niet als objectieve waarheden maar als resultaat van sociale en technische processen.
Bruno Latour
-
Beroepsscepticus omarmt de geesteswetenschappenVerder lezen in het magazineZelfs uitgesproken scepticus Michael Shermer bleek uiteindelijk overtuigd van de wetenschappelijke waarde van de geesteswetenschappen, dankzij het werk van hoogleraar Rens Bod.
-
Grote vragen over het leven, universum en allesVerder lezen in het magazineEen breed perspectief op wetenschap, technologie en bewustzijn, waarin filosofie en systeemdenken worden gecombineerd tot een samenhangend beeld van mens en werkelijkheid.
Tot besluit
Wetenschapsfilosofie is meer dan een academische specialisatie: het is een manier van denken die iedereen kan toepassen die kritisch wil omgaan met kennis, bewijs en waarheid. Van Kuhns paradigmaverschuivingen tot Derksens juridische analyses, van Webers reflecties op de wetenschapper als beroep tot Latours kijk op wetenschap als sociaal proces — de boeken op deze pagina laten zien dat vragen stellen over wetenschap zelf de kern vormt van goed wetenschappelijk werk. Wie deze fundamenten begrijpt, leest en beoordeelt onderzoek met scherpere blik.
