‘Vroeger had je een dorp en je was bakker of smid. Je diende het dorp, want jij gaf brood en dat was ook je bestaansrecht. Alleen toen kwam de industriële revolutie, het kapitalisme. Toen ging het organisatiespel niet meer over het dienen van de mensheid, maar over winst maken en groeien.’
In podcast De Boekenpraktijk onderzoeken we wat er nodig is om dat te veranderen. Maar gaandeweg gaat het gesprek ook over de mens achter die menselijke revolutie. Want welk kompas gebruikt Rickli zelf?
Luister deze aflevering van de Boekenpraktijk op deze pagina of open de podcast in jouw favoriete podcastspeler, zoals Spotify, Apple Podcasts, Google Podcasts of YouTube.
Stap uit je bubbel
Eén vraag kan volgens Rickli genoeg zijn om een organisatie anders naar zichzelf te laten kijken. Hij vertelt over een bedrijf waar hij aanschoof in de boardroom: ‘Ik kijk naar buiten, ergens op de vierde of vijfde verdieping, en ik kijk letterlijk uit op een wijk met armoede. Dat bedrijf maakt miljoenen winst. Dus ik vraag aan die directeuren: voelt het voor jullie eigenlijk goed dat jullie miljoenen winst maken en uitkijken op een wijk met armoede? Ze kijken naar buiten. Ze hadden het eigenlijk nog nooit gezien. Een doodse stilte.’
De vraag bracht iets in beweging. Het bedrijf ging de wijk betrekken, haalde medewerkers uit de buurt en organiseerde opleidingsdagen en buurtbarbecues.
‘Je bent zo gezond als je ecosysteem. Je bent onderdeel van je omgeving. Dus hoe mooi zou het zijn als die wijk hier ook zou floreren samen met jullie?’ Stap uit je bubbel, noemt Rickli dat. Want uiteindelijk hebben organisaties de mens harder nodig dan andersom.
De drie V’s
Menselijker organiseren klinkt misschien als een morele keuze, maar Rickli benadrukt dat er ook een zakelijke kant aan zit. Die wordt zichtbaar in drie V’s: vinden, verzuim en verloop.
Rickli: ‘Het vinden van mensen is tegenwoordig lastig. Maar niet voor bedrijven met een menswaardig hart. Die hebben nog steeds veel meer sollicitanten dan vacatures. Ook het verzuim gaat enorm omlaag bij menswaardige bedrijven. En als je ziet wat het kost als iemand je organisatie uitgaat, vervanging et cetera, dan zit ook in verloop een enorme businesscase.’
Toch zit de essentie voor Rickli niet in cijfers. Het gaat er juist om op tijd werkelijk aandacht voor mensen te hebben: ‘Een collega zegt zijn baan op. Vaak ontstaat dan opeens een prachtig gesprek: extra salaris, ontwikkelmogelijkheden, alles kan. En dan zegt die collega: had je dit gesprek drie maanden geleden gevoerd, dan was ik niet gegaan.’
En de mens Sven?
Maar wie de mens centraal stelt, ontkomt niet aan de vraag wat hem zelf drijft. Wanneer Rickli vertelt over gezonde lunches, ontwikkelbudgetten en andere mensgerichte voorzieningen binnen zijn eigen organisatie, onderbreekt Willem van Leeuwen hem. Dat is de buitenkant. Wat is zijn eigen verlangen? En waar zit zijn angst? Rickli: ‘Mijn allerbelangrijkste verlangen zou een wereld zijn waarin mensen zich echt goed voelen. Kwaliteit van leven is voor iedereen het allerbelangrijkste. Vaak beseffen we dat pas als de eindigheid van ons leven in beeld komt.’
Zijn angst ligt aan de andere kant daarvan: ‘Dat ik uiteindelijk op mijn sterfbed lig en denk: daar heb ik echt mijn tijd vergooid. Dat ik met de verkeerde organisaties of de verkeerde mensen ben omgegaan. Ik hoop dat ik heel vredig mag gaan. Mijn angst is dat daar schuld en spijt zit.’
Misschien begint de menselijke revolutie daarmee kleiner dan het woord revolutie doet vermoeden. Niet met een nieuw systeem, maar met stilstaan en kijken naar wat er werkelijk toe doet. Zoals Rickli het zelf samenvat: ‘Gun jezelf het reflectieve vermogen om er even uit te stappen en jezelf kritische vragen te stellen over hoe je beter dienend kan zijn aan de mensen in en buiten je organisatie.’
Stellingen
Elke aflevering van De Boekenpraktijk legt host Willem van Leeuwen de gast een aantal stellingen voor. De stellingen voor Sven Rickli zijn:
- Je legt de verantwoordelijkheid bij de individuele leider. Bij een beursgenoteerd bedrijf vraag je daarmee te veel morele heldhaftigheid van één mens, terwijl het probleem in het systeem zit.
- Mensgerichtheid is zelf een verdienmodel geworden. Een adviesbureau dat marktleider in mensgerichtheid heet, is eigenlijk een verdienmodel.
OVER DE BOEKENPRAKTIJK
De Boekenpraktijk is een podcast van Managementboek. Presentator Willem van Leeuwen onderzoekt elke twee weken samen met auteurs hoe de theorie van managementboeken aansluit bij de praktijk.