We beoordelen organisaties al decennia op groei, omzet, winst en aandeelhouderswaarde. En de mens is het middel om die doelen te bereiken. Groei is de weg, optimalisatie de methode en controle de zekerheid, zoals Rickli dat kernachtig verwoordt in zijn boek Menselijke revolutie.
welzijn is de nieuwe welvaart
De aanname was dat als de welvaart groeit, het welzijn meegroeit: als we rijker worden, worden we ook gelukkiger en gezonder. En tot ongeveer 2016 was dat ook zo. De gemiddelde rijkdom stijgt nog steeds. Maar het welzijn daalt, vooral bij jongeren: burn-outs, verzuim en ongewenst verloop nemen toe. Zo is het verzuim in twintig jaar nog nooit zo hoog geweest. We zijn rijker dan ooit, maar voelen ons armer. Daarom zouden we het eigenlijk moeten omdraaien: welzijn is de nieuwe welvaart.
menselijke revolutie
Organisatiepsycholoog en strategisch adviseur in leiderschap en cultuur Sven Rickli kwam de afgelopen twintig jaar in veel organisaties. Wat hem opviel was het ontbreken van menselijkheid. De mens was het middel (de human resource) en het resultaat het doel. Met zijn Menselijke revolutie wil Rickli dat gaan kantelen: de mens is het doel en het resultaat is dan een logisch gevolg. Dat is heel anders denken. Hoe kunnen we de mensen laten floreren? Want het zijn de mensen die de resultaten creëren. Dat is wat anders dan de organisatie runnen met KPI’s, OKR’s en spreadsheets.
Maar ook deze Excel-leiders komen steeds meer in de knoop door een hoger verzuim (van soms wel 10%) en steeds meer verloop. Het is lastig goede mensen te vinden en als je ze vindt, zijn ze snel weer weg. Of overspannen. Ook in die Excels en in de businesscase komen de mensvraagstukken steeds meer bovendrijven.
Een echte win-win
AFAS is een mooi voorbeeld van een bedrijf waar menselijkheid centraal staat. Zij kwamen met het unieke initiatief medewerkers vier dagen te laten werken en vijf dagen te betalen. Verrassend genoeg bleek dat niet ten koste te gaan van de omzet, sterker nog, die nam alleen maar toe. AFAS kent slechts 2% verzuim. Een echte win-win: mens én aandeelhouder profiteren hiervan.
Rickli wil met dit boek bijdragen aan een systeemverandering in Nederland. Veel bestuurders beseffen niet dat hun organisatie de samenleving sterker zou moeten maken. Dat ze dienend zijn aan de samenleving, en niet alleen aan hun aandeelhouders. Leiderschap brengt ook een morele verantwoordelijkheid met zich mee.
menselijke revolutiekompas
Die verantwoordelijkheid maakt Rickli zichtbaar met de vier windstreken van zijn menselijke revolutiekompas, met respectievelijk waardigheid, dienstbaarheid, zorgzaamheid en waarachtigheid.
Waardigheid (noord) gaat over de legitimatie van het bestaan van de organisatie tegenover de samenleving. Rickli komt met de gewaagde uitspraak dat meer dan de helft van de organisaties in Nederland geen bestaansrecht heeft. Hij maakt hierbij gebruik van de techniek van verliesdenken. De waarde zie je namelijk vaak pas bij gemis. Rickli ontdekte dat verlies ook iets kan blootleggen. Vaak begrijpen we pas echt wat iets waard is als het er niet meer is. Rickli noemt dat tegenfeitelijk denken. Wat zou de markt verliezen als jouw dienstverlening niet meer zou bestaan?
Dienstbaarheid (west) gaat over producten en diensten verkopen waar mensen beter van worden. De mate waarin een organisatie hieraan voldoet noemt Rickli de bestaansnorm.
Zorgzaamheid (oost) gaat over de verantwoordelijkheid voor mensen binnen de organisatie. Een organisatie is een minimaatschappij waarin je de morele plicht hebt om macht, systemen en keuzes zo in te richten dat medewerkers als mens worden behandeld (en niet als middel). We hebben veel georganiseerd en geoptimaliseerd. Het vermogen om echt contact te maken zijn we daarbij onderweg kwijtgeraakt.
En ten slotte ligt waarachtigheid (zuid) bij de leider zelf. Hier gaat het om bestaanszin, het terugvinden van de mens achter de leider. Rickli is ervan overtuigd dat een mens niet wordt vervuld door bewonderd te worden, maar door van betekenis te zijn. Wie ophoudt de ander te dienen verliest uiteindelijk ook zichzelf.
Levendige beweging
De menselijke revolutie is niet alleen een boek, maar uitgegroeid tot een levendige beweging met tal van ambassadeurs en bekende Nederlanders zoals Paul Polman, Ben Tiggelaar, Rutger Bregman en Laurentien van Oranje. Rickli organiseerde drie succesvolle seminars, en deze bestseller staat al 60 dagen op nummer 1 (peildatum: 17 augustus 2026).
Dat dit onderwerp mensen raakt en actueel is, staat buiten kijf. Mooi dat Menselijke revolutie er nu is. Deze verhalen moeten verteld worden. Want als genoeg mensen in beweging komen, kantelt het systeem. Maar zover is het nog niet. Bij veel (grote) organisaties draait het nog steeds om groei, winst en zelfverrijking ten koste van mens en planeet. De verleiding van geld en macht is groot, en die schuiven we niet zomaar terzijde. Dit initiatief daagt ons uit om daar kritisch naar te kijken. Daarom steun ik deze beweging van harte. En dit boek ook. Laten we Menselijke revolutie allemaal lezen.