In Menselijke Revolutie stelt Sven Rickli een ongemakkelijk rake vraag: dienen onze organisaties werkelijk mens en samenleving? Met waardigheid, dienstbaarheid, zorgzaamheid en waarachtigheid geeft hij woorden aan iets waarvan velen al langer diep van binnen voelen: dat het schuurt in de praktijk. Een treffend boek dat mij laat denken, herkennen én voelen. En de vraag wakker maakt wat het werkelijk vraagt om menselijkheid te belichamen.
Wat zou er gebeuren als we menselijkheid in onszelf, in het leiden, managen, organiseren en structureren werkelijk omarmen?
We zijn sterk gevormd vanuit economie, resultaat en maakbaarheid. Rickli brengt ons terug bij iets wat daaraan voorafgaat: onze menselijkheid. Want die hoeven we niet te leren. We hebben haar vooral te herinneren.
Dat herken ik uit het leiden en transformeren van organisaties. Menselijkheid en zakelijkheid zijn geen tegenpolen. Integendeel. Juist wanneer mensen werkelijk gezien worden, verantwoordelijkheid kunnen nemen en de werkelijkheid op tafel mag komen, worden organisaties sterker. Menselijker én zakelijk beter.
Een moreel kompas voor leiderschap
Met waardigheid, dienstbaarheid, zorgzaamheid en waarachtigheid geeft Rickli daar een moreel kompas aan. Begrippen die gemakkelijk zacht kunnen klinken, krijgen nu een zakelijke betekenis. Waarachtigheid vraagt bijvoorbeeld dat het winstdoel het niet wint van de werkelijkheid. Leiderschap wordt daarmee een vak én een morele verantwoordelijkheid.
Sterk vind ik zijn tegenfeitelijke denken. We zijn gewend te vragen wat een organisatie oplevert. Rickli draait de vraag om: wat gaat verloren door wat wij doen? Wie zou ons missen als wij verdwijnen? Wat verliezen mensen wanneer wij hen niet werkelijk dienen? Wat heeft de organisatie ons te vertellen?
Dan gaat het ineens over het bestaansrecht van een organisatie. En bestaansrecht heb je niet. Je moet het blijven verdienen.
Een veilige bedding voor menselijkheid
Ook zijn aandacht voor een veilige bedding raakt mij. Autonomie, creativiteit, rolduidelijkheid en menselijkheid ontstaan niet op commando. Ze vragen een omgeving waarin mensen zich veilig genoeg weten om te spreken, te twijfelen en verantwoordelijkheid te nemen. De ‘beddingaudit’ is zo’n praktisch instrument waarmee een leider morgen kan beginnen. En hij deelt nog veel meer toepasbare ideeën en manieren.
En daar begint voor mij het moeilijke deel.
Ik heb leidinggegeven op momenten waarop resultaten onder druk stonden, belangen botsten en besluiten directe gevolgen hadden voor mensen, hun werk en soms hun toekomst. Dan blijkt hoe eenvoudig menselijkheid klinkt en hoeveel zij van een leider vraagt.
Eigenlijk is menselijkheid eenvoudig. Maar doe het maar eens.
Menselijk leiderschap onder druk
De voorbeelden in het boek zijn toegankelijk, positief en praktisch. Soms zijn ze mij iets te gemakkelijk. Want wat doe je wanneer je diep van binnen weet wat klopt, terwijl de cijfers, aandeelhouders, collega’s of je eigen positie aan je trekken? Blijf je dan staan? Durf je de hele werkelijkheid onder ogen te zien?
Daar wordt leiderschap persoonlijk.
Angst, ego, macht, loyaliteit en oude patronen doen gewoon mee. Een moreel kompas geeft richting. Het doorbreekt nog niet wat verhindert dat je die richting volgt.
Daar had Menselijke Revolutie voor mij een laag dieper mogen gaan. Het boek helpt herinneren, schudt wakker, geeft taal en praktische handvatten en spoort aan tot revolutie. Maar begrijpen is nog geen belichamen. De menselijke revolutie krijgt betekenis wanneer een leider haar ook onder druk weet te leven.
En zelfs dat is niet genoeg.
Van persoonlijk leiderschap naar het systeem
Ik heb ervaren hoe een organisatie vanuit menselijkheid succesvol kan worden opgebouwd. En hoeveel daarvan na een wisseling van leiderschap in een mum van tijd weer kan verdwijnen. Voor de mensen én uiteindelijk voor de aandeelhouder had ik gewild dat het anders was gelopen. Die ervaring heeft mijn kijk op leiderschap blijvend veranderd.
Wat een leider belichaamt, moet uiteindelijk door het systeem worden gedragen.
Daar blijft het boek bij mij doorwerken. Ik heb een zorg. Want als we deze menselijke revolutie werkelijk verlangen, hoe vormen, selecteren en beoordelen we dan onze leiders? Wat vraagt dat van opleidingen, leiderschapsprogramma’s, trainers en coaches? Van eigenaren, aandeelhouders, bestuurders en toezichthouders? Zijn de systemen en instituten die ons hebben gebracht waar we nu zijn ook in staat leiders te helpen deze revolutie te dragen?
Is dat niet de volgende revolutie?
Dat is geen kritiek op Menselijke Revolutie. Het is wat een goed boek voor mij doet: het brengt je ergens waar het zelf ophoudt. Zie het als uitnodiging voor een vervolg op dit boek.
De revolutie begint bij de leider
Sven Rickli plaveit de weg. Hij legt de rode loper uit en zet aan tot revolutie. In een taal die we allemaal kunnen vatten. Wat in een leider transformeert, werkt door in de organisatie. Wat daar verandert, reist mee naar huis en uiteindelijk de samenleving in.
Daar raakt Menselijke Revolutie aan een diep menselijk verlangen: dat de wereld waarin we samen leven en werken menselijker en liefdevoller wordt.
Menselijkheid begint waar we ons herinneren wie we ten diepste zijn. Laten we onze organisaties zo inrichten dat we daarvan niet meer hoeven te vervreemden.
Pure winst!
Doe het maar eens.