trefwoord

Fundamentalisme: wortels, gevaren en tegenkrachten

Fundamentalisme is een van de hardnekkigste verschijnselen van onze tijd. Het draait om absolute zekerheid, een letterlijke lezing van heilige teksten en een strikte scheiding tussen goed en kwaad. Ontstaan aan het einde van de negentiende eeuw als reactie op moderniteit, heeft het fundamentalisme zich in de decennia daarna in vele gedaanten gemanifesteerd: islamitisch, christelijk, en in bredere zin ook als ideologisch verschijnsel dat zich voedt met rigide denken. Op deze pagina verzamelen we boeken en artikelen die dit thema vanuit verschillende invalshoeken belichten, van sociologische analyse tot persoonlijke getuigenissen uit het Midden-Oosten.

Spotlight: Ruud Koopmans

Ruud Koopmans, hoogleraar sociologie en migratie, geldt als een van de scherpste analisten van de crisis binnen de islamitische wereld. Hij wijst fundamentalisme met klem aan als kernoorzaak, en onderbouwt dit met uitgebreid vergelijkend onderzoek.
Ruud Koopmans
Het vervallen huis van de islam
In Het vervallen huis van de islam stelt Koopmans dat het islamitisch fundamentalisme sinds 1979 een keerpunt vormde in de neergang van de islamitische wereld. Een controversieel maar goed onderbouwd betoog.
Boek bekijken
€ 89,-
Dit product is uitverkocht
MEER Moois - Het vervallen huis van de Islam - 'Een wake-up call'
Sjors van Leeuwen
Deze recensie noemt Koopmans' boek terecht een 'wake-up call': een westerse blik op een diepgewortelde crisis, die niettemin scherpe vragen oproept over de rol van fundamentalisme.

Fundamentalisme als vorm van radicalisering

Fundamentalisme staat niet op zichzelf. Filosofen en wetenschappers plaatsen het binnen een breder spectrum van radicalisering, waarbij de overtuiging van absolute waarheid vaak de eerste stap is naar verdergaand extremisme.

Spotlight: Rik Peels

Rik Peels, universitair hoofddocent filosofie en religie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, leidt internationaal onderzoek naar fundamentalisme en extremisme. Zijn werk onderscheidt zich door conceptuele helderheid.
Rik Peels
De extremist en de wetenschapper
In De extremist en de wetenschapper onderscheidt Peels vijf gestalten van radicalisering, waaronder fundamentalisme, en laat hij zien hoe deze zich tot elkaar verhouden. Een genuanceerde, filosofisch onderbouwde analyse.
Boek bekijken
€ 15,-
Op voorraad | Voor 21:00 besteld, morgen in huis
The Ideological Brain - Flexibel denken is fragiel
Freija van Duijne
Dit artikel over neuropsycholoog Leor Zmigrods werk sluit hierop aan: het laat zien hoe cognitieve rigiditeit mensen vatbaar maakt voor extremistische denkbeelden, en waarom flexibel denken zo fragiel maar essentieel is.

Religieus fundamentalisme: christelijk en islamitisch

Fundamentalisme beperkt zich niet tot één geloof. Zowel binnen het christendom als binnen de islam bestaan stromingen die heilige teksten letterlijk nemen en elke twijfel als bedreiging zien.

SPOTLIGHT: Christopher Hitchens

Christopher Hitchens was een van de felste critici van religieus fundamentalisme in al zijn vormen. Samen met drie andere prominente atheïsten leverde hij een invloedrijke bijdrage aan het publieke debat. Meer over Christopher Hitchens
Richard Dawkins Christopher Hitchens Daniel Dennett Sam Harris
The Four Horsemen
In The Four Horsemen gaan Christopher Hitchens, Daniel Dennett, Richard Dawkins en Sam Harris in gesprek over religieus fundamentalisme als bedreiging voor de moderniteit. Een prikkelend document van vier scherpzinnige denkers.
Boek bekijken
€ 25,05
Levertijd ongeveer 8 werkdagen | Gratis verzonden
Het christelijk fundamentalisme 'verafgoodt de Bijbel maar begrijpt hem grotendeels niet.' Uit: De Bijbel
John Barton
De Bijbel
John Bartons De Bijbel biedt een kritische kijk op fundamentalistische bijbeluitleg en laat zien hoe letterlijke interpretatie vaak juist de betekenis van de tekst ondermijnt.
Boek bekijken
€ 59,99
Nu besteld, donderdag in huis | Gratis verzonden

Fundamentalisme van binnenuit bekeken

Naast wetenschappelijke en filosofische analyses is er behoefte aan verhalen die laten zien hoe fundamentalisme er in de praktijk uitziet, in het dagelijks leven van mensen die ermee te maken krijgen of ertegen strijden.

SPOTLIGHT: Joris Luyendijk

Joris Luyendijk onderzocht als antropoloog en journalist het Midden-Oosten van binnenuit en sprak met Egyptenaren die fundamentalistische overtuigingen aanhingen. Meer over Joris Luyendijk
Joris Luyendijk
Een goede man slaat soms zijn vrouw
In Een goede man slaat soms zijn vrouw beschrijft Luyendijk hoe fundamentalistisch denken zich vertaalt naar het alledaagse leven, zonder te vervallen in karikaturen.
Boek bekijken
€ 21,99
Nu besteld, donderdag in huis | Gratis verzonden
Karima Bennoune
Jouw fatwa geldt hier niet
Karima Bennoune beschrijft in Jouw fatwa geldt hier niet hoe gewone mensen, zoals de Pakistaanse festivalorganisator Faizan Peerzada, moedig weerstand bieden aan moslimfundamentalisme, ondanks dreiging en geweld.
Boek bekijken
€ 25,99
Nu besteld, donderdag in huis | Gratis verzonden
Jouw fatwa geldt hier niet Verzet tegen fundamentalisme begint vaak niet bij grote politieke bewegingen, maar bij individuen die vasthouden aan kunst, cultuur en vrijheid van expressie.

De bredere context: polarisatie en ideologisch denken

Fundamentalisme gedijt in een klimaat van polarisatie en zwart-wit denken. Recent onderzoek naar de psychologie van ideologie werpt nieuw licht op de mechanismen die mensen vatbaar maken voor rigide overtuigingen.

Bart Brandsma: ‘Om met polarisatie om te gaan, heb je leiderschap nodig’
Bart Brandsma
Polarisatie-expert Bart Brandsma laat zien dat polarisatie zo oud is als de mensheid, maar dat goed leiderschap en begrip van posities kunnen bijdragen aan depolarisatie, ook waar fundamentalistische denkbeelden een rol spelen.
Inheritance - ‘De moeite waard’
Freija van Duijne
Harvey Whitehouse laat zien hoe neigingen als conformisme en tribalisme, vaak verbonden met fundamentalistisch denken, ook constructief kunnen worden ingezet voor een betere toekomst.

Conclusie

Fundamentalisme laat zich niet vangen in één definitie of één geloof. Het is een menselijke neiging naar zekerheid en eenduidigheid, die onder de juiste omstandigheden omslaat in gevaarlijke rigiditeit. De boeken en artikelen op deze pagina laten zien dat de bestrijding van fundamentalisme begint bij begrip: van de historische wortels, de psychologische mechanismen en de moedige individuen die zich er dagelijks tegen verzetten. Wie fundamentalisme wil doorgronden, ontkomt niet aan de confrontatie met ongemakkelijke vragen over geloof, macht en menselijke behoefte aan zekerheid.

Boeken over 'fundamentalisme' koop je bij Managementboek.nl

Producten over 'fundamentalisme'

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

    Personen

      Trefwoorden

        Artikelen