trefwoord
Schaamte: de emotie die we liever verbergen
Schaamte is misschien wel de meest onderschatte emotie die er is. Waar schuld gaat over wat je hebt gedáán, gaat schaamte over wie je bént. Het is het gevoel dat je niet goed genoeg bent, dat je tekortschiet, dat je eigenlijk niet gezien mag worden zoals je bent. Juist omdat schaamte zo pijnlijk is, duwen we haar weg. We doen alsof. We zwijgen. En daarmee geven we haar nog meer macht.
Op deze pagina verzamelen we boeken en artikelen die schaamte juist wél onder ogen zien. Van wetenschappelijk onderzoek tot persoonlijke verhalen, van opvoeding tot leiderschap: schaamte blijkt overal te zitten, zodra je ernaar gaat kijken.
Brené Brown
Kwetsbaarheid tonen is niet winnen of verliezen, het is de moed om jezelf te laten zien als er geen garantie is op een goede afloop.
Uit: De kracht van kwetsbaarheid
-
De kracht van kwetsbaarheidVerder lezen in het magazineDit artikel beschrijft hoe Brown twaalf jaar onderzoek naar schaamte verwerkte in een persoonlijk en indringend boek, waarin kwetsbaarheid wordt herontdekt als kracht in plaats van zwakte.
Auteurs die schrijven over 'schaamte'
Schaamte als kracht: het Nederlandse perspectief
Waar Brown de Amerikaanse pionier is, heeft Nederland inmiddels zijn eigen stem gevonden in dit vakgebied.
Aukje Nauta
-
Nooit meer doen alsof - 'Nauta brengt een lastig onderwerp dichtbij huis'Verder lezen in het magazineRecensent Henk Jan Kamsteeg prijst hoe Nauta een lastig onderwerp dichtbij huis weet te brengen, met concrete voorbeelden uit het bedrijfsleven.
Schaamte versus schuld
Een belangrijk onderscheid dat in veel van deze boeken terugkeert: schaamte is niet hetzelfde als schuldgevoel. Schuld gaat over je gedrag, schaamte gaat over je hele zelf. Dat verschil is cruciaal om te begrijpen waarom schaamte zo verlammend kan werken.
-
Onvolmaakt tevreden - Omgaan met je innerlijke criticusVerder lezen in het magazineAart G. Broek legt in deze bespreking van Onvolmaakt tevreden helder uit hoe schaamte zich onderscheidt van schuldgevoel: bij schaamte kijk je naar jezelf, bij schuld naar de ander.
Schaamte in opvoeding en gezin
Schaamte ontstaat vaak al vroeg, in de manier waarop kinderen worden opgevoed en gecorrigeerd. Verschillende auteurs laten zien hoe dit patroon zich door een heel leven kan voortzetten.
Schaamte en mannelijkheid
Schaamte kent ook een genderdimensie. Vooral bij mannen blijkt schaamte vaak een onderschat obstakel om hulp te zoeken of emoties te tonen.
Schaamte in de samenleving
Schaamte werkt niet alleen op individueel niveau. Ook maatschappelijk wordt schaamte soms actief ingezet, bijvoorbeeld om mensen stil te houden of om bepaald gedrag te sturen.
-
The Shame Machine - ‘Must read voor ons allemaal’Verder lezen in het magazineElly Stroo Cloeck bespreekt 'The Shame Machine' van Cathy O'Neil, een ontluisterend boek over hoe bedrijven schaamte inzetten als verdienmodel.
Schaamte, trauma en herstel
Bij traumaverwerking duikt schaamte telkens weer op als hardnekkige metgezel. Verschillende auteurs beschrijven hoe schaamte het herstel juist in de weg kan zitten.
In Ik vraag dit voor een vriend(in) leggen Esther Verhees, Iva Bicanic en Miranda Freriks uit dat het benoemen van schaamte na seksueel misbruik al een eerste stap in herstel kan zijn: schaamte groeit in stilte, niet in woorden.
Uit: Ik vraag dit voor een vriend(in)Schaamte voorbij: naar bevrijding
De meeste boeken over schaamte eindigen niet bij het probleem, maar bij de weg eruit. Schaamte hoeft niet het laatste woord te hebben.
-
Aukje Nauta: ‘Deel je schaamte en haal daar kracht uit’Verder lezen in het magazinePeter Spijker vat samen hoe Aukje Nauta laat zien dat het delen van schaamte juist kracht oplevert in plaats van kwetsbaarheid blootlegt.
Tot slot
Schaamte lijkt op het eerste gezicht een puur individuele, bijna schaamtevolle emotie om over te schrijven. Maar uit al deze boeken blijkt het tegendeel: schaamte is universeel, diepgeworteld in hoe we zijn opgevoed, hoe de samenleving is ingericht en hoe we met elkaar omgaan. Wie schaamte leert herkennen, in zichzelf en in anderen, opent de deur naar meer verbinding, moed en uiteindelijk vrijheid. Zoals Brené Brown het treffend verwoordt: het tonen van kwetsbaarheid is geen zwakte, maar de grootste vorm van moed die er is.
