trefwoord

Sensemaking: betekenis geven aan wat er gebeurt

Sensemaking — in het Nederlands ook wel betekenisgeving of zingeving — is het proces waarbij mensen greep proberen te krijgen op verwarrende, complexe of onverwachte situaties. Niet door feiten te verzamelen, maar door te interpreteren, te verbinden en te duiden. Het begrip is in de organisatiewetenschap groot geworden door het werk van de Amerikaanse psycholoog Karl Weick, die liet zien dat organisaties niet zozeer bestaan uit structuren en regels, maar uit voortdurende processen van gezamenlijke betekenisverlening.

Op deze pagina vind je boeken en artikelen die het concept sensemaking vanuit verschillende invalshoeken belichten: van theoretische doordenking tot praktische toepassing in verandertrajecten, coaching, leiderschap en dagelijks leven.

De grondlegger van sensemaking in Nederland: Thijs Homan

Wie in Nederland over sensemaking spreekt, komt vrijwel onvermijdelijk uit bij Thijs Homan. Als emeritus hoogleraar Change and Implementation aan de Open Universiteit heeft hij het begrip diepgaand onderzocht en toegankelijk gemaakt voor een breed publiek van managers, adviseurs en veranderprofessionals. Homan stelt consequent de vraag: niet hóé verandering moet, maar hóé verandering gaat — en daarin speelt betekenisgeving een sleutelrol.

In de spotlight
Thijs Homan
Organisatiedynamica
52 beoordelingen
Organisatiedynamica is het standaardwerk van Thijs Homan en een onmisbare klassieker voor iedereen die sensemaking serieus wil begrijpen. Homan beschrijft hoe nieuwe werkelijkheidsbeelden ontstaan en zich verspreiden binnen organisaties, en waarom collectieve betekenisgeving bepalend is voor het slagen of mislukken van verandering. Boek bekijken
€ 49,95
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Thijs Homan
Over de auteur

Thijs Homan

Thijs Homan is emeritus hoogleraar Change and Implementation aan de Open Universiteit en dé toonaangevende Nederlandse stem op het gebied van sensemaking in organisaties. Zijn werk laat zien hoe collectieve betekenisgeving verandering maakt of breekt. Meer over Thijs Homan
Ook van Thijs Homan
Thijs Homan
Het et-cetera-principe - Een nieuw perspectief op organisatieontwikkeling
4 beoordelingen
€ 49,95
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden

Sensemaking als begrip: wat het is en hoe het werkt

Sensemaking is geen synoniem voor nadenken of analyseren. Het gaat om de actieve, sociaal ingebedde constructie van werkelijkheid: mensen geven voortdurend betekenis aan signalen uit hun omgeving, en doen dat nooit alleen. Taal, verhalen, rituelen en interacties zijn de bouwstenen van dit proces. Ben Kuiken promoveerde in 2024 aan de Radboud Universiteit op het thema sensemaking en bracht zijn bevindingen in toegankelijke vorm naar een breed publiek.

In de spotlight
Ben Kuiken
Het ZINnigste boek dat je ooit zult lezen
De publieksversie van Kuikens proefschrift over sensemaking. Hij legt helder uit hoe mensen en organisaties betekenis construeren, waarom dat proces zo kwetsbaar is voor externe beïnvloeding, en hoe je als individu of organisatie meer eigen regie kunt nemen over zingeving. Boek bekijken
€ 24,42
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Ben Kuiken
Over de auteur

Ben Kuiken

Ben Kuiken is filosoof, schrijver en organisatiefilosoof. Hij promoveerde op het thema sensemaking en verbindt wetenschappelijke inzichten met concrete organisatievraagstukken. Zijn werk is toegankelijk, provocerend en doorwrocht tegelijk. Meer over Ben Kuiken
recensie · Nico Jong
‘Een juweel’
Recensent Nico Jong noemt Het ZINnigste boek dat je ooit zult lezen een juweel. Een beknopte maar treffende samenvatting van wat Kuikens werk toevoegt aan het denken over sensemaking in organisaties en samenleving. Lees de recensie

Sensemaking in veranderprocessen

Sensemaking en organisatieverandering zijn onlosmakelijk verbonden. Mensen reageren niet op verandering zelf, maar op de betekenis die zij daaraan geven. Dat klinkt als een subtiliteit, maar het heeft verstrekkende gevolgen voor hoe je verandering kunt begeleiden. De boeken in dit deel laten zien hoe veranderprofessionals met dat inzicht aan de slag kunnen.

Antonie van Nistelrooij Marcel Kuhlmann
Psychologie van veranderen
Een recent en grondig boek over de menselijke kant van verandering. Van Nistelrooij en Kuhlmann laten zien hoe betekenisgeving in elk hoofdstuk terugkeert als centraal mechanisme: verandering begint bij hoe mensen hun omgeving en ervaringen interpreteren. Boek bekijken
€ 34,90
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

  • Recensie | Martine Maes
    De zinmakers - Samen verhalen maken
    Dit artikel stelt de vraag of complexe vraagstukken überhaupt nog oplosbaar zijn, of dat we ze moeten leren duiden en ermee leren omgaan. Een directe verbinding met het sensemaking-denken: betekenis geven als alternatief voor maakbaarheidsdenken.
    Verder lezen in het magazine
Jaap Boonstra Léon de Caluwé
Interveniëren en veranderen
9 beoordelingen
Boonstra en De Caluwé presenteren een breed scala aan interventiemethoden, waarbij het sociaalinterpretatieve perspectief een prominente rol speelt. Gezamenlijk duiden van situaties en het ontwikkelen van gedeelde betekenis staan centraal in de beschreven aanpak. Boek bekijken
€ 79,95
Levertijd ongeveer 6 werkdagen
Gratis verzonden

Klassiekers: betekenisgeving als fundament

Sommige boeken zijn zo invloedrijk dat ze een heel vakgebied hebben gevormd. Op het terrein van sensemaking zijn dat werken die al decennia worden gelezen en besproken, en die nog altijd verrassend actueel zijn. Hieronder twee titels die niet ontbreken mogen in elke serieuze bibliotheek over dit thema.

Mark van Twist
Woorden wisselen
6 beoordelingen
In dit rijke boek onderzoekt Mark van Twist hoe taal in organisaties en bestuur ingezet wordt om betekenis te construeren rond complexe werkelijkheden. Een klassieker die laat zien dat sensemaking en taalgebruik onlosmakelijk zijn verbonden. Boek bekijken
€ 36,50
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Walter Baets
Wie orde zaait zal chaos oogsten
15 beoordelingen
Walter Baets schreef met dit boek een klassieker die het instrumentele denken in organisaties radicaal in twijfel trekt. Zingeving — niet efficiency — is volgens Baets de werkelijke motor van menselijke motivatie en effectieve organisaties. Een tijdloze aanvulling op het sensemaking-denken. Boek bekijken
€ 29,90
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Sensemaking buiten de vergaderzaal

Betekenisgeving beperkt zich niet tot organisaties. Ook in het persoonlijke leven, in werk en in maatschappelijke vraagstukken speelt het een rol. De vraag 'waarom doe ik wat ik doe?' is in de kern een vraag naar sensemaking. De volgende boeken verkennen die bredere dimensie.

Anna Lillioja
Waarom werken we?
Journalist Anna Lillioja onderzoekt vanuit verschillende perspectieven hoe mensen betekenis vinden in hun werk — of juist worstelen met het gebrek eraan. Een persoonlijk en maatschappelijk boek over de vraag wat werk ons te bieden heeft buiten inkomen en status. Boek bekijken
€ 21,99
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden

Wouter Landman
Blauwe patronen
Een bijzondere toepassing van Weicks sensemaking-theorie: Wouter Landman analyseert hoe straatagenten hun omgeving 'lezen' en welke patronen van betekenisgeving hun optreden sturen. Een concreet en verhelderend voorbeeld van sensemaking in de praktijk. Boek bekijken
€ 95,95
Nu besteld, woensdag in huis
Gratis verzonden

Werkelijkheid, taal en betekenis: een theoretische verdieping

Sensemaking staat niet op zichzelf. Het is geworteld in bredere filosofische en sociologische tradities over hoe mensen werkelijkheid construeren. Wim van Dinten is in Nederland een van de meest consequente denkers op dit terrein. Samen met Imelda Schouten schreef hij een werk dat de grondslagen van betekenisgeving systematisch in kaart brengt.

In de spotlight
Wim van Dinten Imelda Schouten
Realiteit en werkelijkheid
Van Dinten en Schouten stellen in dit boek dat alle leven in wezen betekenisgeving is. Ze onderscheiden verschillende vormen en mechanismen, en bieden daarmee een theoretisch fundament dat waardevol is voor iedereen die sensemaking serieus wil doordenken. Boek bekijken
€ 37,50
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Wim van Dinten
Over de auteur

Wim van Dinten

Wim van Dinten is bijzonder hoogleraar Bedrijfskunde aan de Erasmus Universiteit en een van de meest doorwrochte Nederlandse denkers over betekenisgeving. Hij onderscheidt verschillende oriëntaties in hoe mensen betekenis toekennen — een nuance die in het sensemaking-debat vaak ontbreekt. Meer over Wim van Dinten

Stephan Ummelen
Betekenis & bullshit
5 beoordelingen
Stephan Ummelen legt in dit boek uit hoe sensemaking werkt als sociaal proces, via verhalen, symboliek en rituelen. Hij baseert zich expliciet op de theorie van Weick en maakt die toepasbaar voor wie betekenis wil geven aan werk en organisatie — zonder in holle retoriek te vervallen. Boek bekijken
€ 29,95
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Collectieve betekenisgeving: de kern van verandering

Thijs Homan introduceerde samen met Rob Wetzels de begrippen 'betekeniswolken' en 'betekenisvolken' om te beschrijven hoe collectieve sensemaking grootschalige gedragspatronen vormt. Die notie — dat verandering niet het gevolg is van een besluit maar van een verschuiving in gedeelde betekenis — is misschien wel de meest praktisch bruikbare bijdrage van het sensemaking-denken aan de veranderkunde.

Thijs Homan Rob Wetzels
Wat nu!?
1 beoordeling
Wetzels en Homan vertalen het sensemaking-gedachtengoed naar concrete concepten waarmee je collectieve betekenisgeving kunt begrijpen en beïnvloeden. Het boek biedt een frisse kijk op hoe gedrag in organisaties verandert — niet via sturing, maar via zingeving. Boek bekijken
€ 39,95
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
De les uit dit boek

Verandering begint niet bij een besluit of een plan, maar bij een verschuiving in de betekenis die mensen geven aan hun situatie. Wie verandering wil begrijpen, moet eerst begrijpen hoe de huidige werkelijkheidsbeelden zijn ontstaan en hoe nieuwe beelden kunnen ontkiemen.

Uit: Organisatiedynamica

Waarom knikken we begrijpend en bevestigend als iemand zegt dat de economie moet groeien? Omdat we van onze zinnen zijn beroofd door de zin van de markt.

Uit: Het ZINnigste boek dat je ooit zult lezen

Conclusie: sensemaking als sleutelcompetentie

Sensemaking is geen modebegrip. Het beschrijft iets fundamenteels: de menselijke behoefte om te begrijpen wat er om ons heen gebeurt, en de sociale processen waarmee we dat begrip construeren. Of je nu werkt aan organisatieverandering, leiderschap, coaching of persoonlijke ontwikkeling — inzicht in hoe betekenisgeving werkt maakt je effectiever en empathischer.

De boeken op deze pagina bieden samen een rijk en gevarieerd beeld van sensemaking: van theoretische grondslagen tot praktische toepassingen, van klassiekers tot recente inzichten. Een goed startpunt is het werk van Thijs Homan, dat het concept in de Nederlandse context heeft gevestigd. Voor wie de wetenschappelijke diepte zoekt, biedt het proefschrift van Ben Kuiken een uitstekende basis. En voor wie wil begrijpen hoe taal en werkelijkheid samenhangen, is het werk van Wim van Dinten onmisbaar.

Boeken over 'sensemaking' koop je bij Managementboek.nl

Producten over 'sensemaking'

De bestsellers

  1. 1 Woorden wisselen
    Woorden wisselen
    € 36,50
  2. 2 Navigate
    Navigate
    € 42,50
  3. 3 Psychologie van veranderen
  4. 4 De Organisatiefilosoof
  5. 5 Organisatiedynamica
    Organisatiedynamica
    € 49,95

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Producten

    Auteurs

      Trefwoorden

        Artikelen