trefwoord

Behaviorisme: gedrag begrijpen door te kijken naar wat mensen doen

Het behaviorisme is een van de invloedrijkste stromingen in de psychologie. Waar andere benaderingen zich richten op het innerlijk leven, de wil of het onderbewustzijn, stelt het behaviorisme een simpele maar krachtige vraag: wat doet iemand, en waarom? Grondleggers als John B. Watson en later B.F. Skinner betoogden dat gedrag niet wordt verklaard door wat er in iemands hoofd omgaat, maar door de omgeving: de prikkels die iemand ontvangt en de gevolgen die gedrag heeft. Beloning versterkt gedrag; gebrek aan gevolg dooft het uit. Dit inzicht klinkt eenvoudig, maar heeft de wetenschappelijke psychologie en de praktijk van gedragsverandering fundamenteel beïnvloed.

Op deze pagina verkennen we hoe het behaviorisme doorwerkt in hedendaagse boeken over psychologie, beïnvloeding, organisatieontwikkeling en coaching – van klassiek academisch werk tot praktische gidsen voor de werkvloer.

Skinner en de erfenis van het behaviorisme

B.F. Skinner is de meest geciteerde behaviorist uit de twintigste eeuw. Zijn werk over operante conditionering – de gedachte dat gedrag wordt gevormd door positieve en negatieve bekrachtiging – heeft een enorme invloed gehad op de psychologie, het onderwijs, de therapie en de organisatiekunde. Toch is Skinner voor velen een onbekend gezicht achter een bekende naam. Een artikel op Managementboek.nl duikt in zijn vaak misverstane ideeën.

Philip Zimbardo Robert Johnson Vivian McCann
Psychologie, een inleiding
1 beoordeling
Dit standaardwerk van Zimbardo, Johnson en McCann biedt een breed overzicht van de psychologie, inclusief de historische wortels van het behaviorisme en de overgang naar cognitieve en sociale psychologie. Boek bekijken
€ 65,95
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden

Auteurs die schrijven over 'behaviorisme'

Gedragsverandering in organisaties: Organizational Behavior Management

Het behaviorisme heeft in de organisatiekunde een eigen tak gekregen: Organizational Behavior Management, kortweg OBM. Waar klassiek management medewerkers aanspreekt op houding of intentie, richt OBM zich op waarneembaar gedrag en de omstandigheden die dat gedrag uitlokken of in stand houden. De focus ligt niet op de persoon, maar op de context. Dat is een wezenlijk andere aanpak dan de meeste verandertrajecten volgen – en volgens OBM-experts een veel effectievere.

C.J. Wiekens
Beïnvloeden en veranderen van gedrag
Wiekens brengt de psychologische theorieën achter gedragsverandering bijeen, van klassieke conditionering tot sociale normen. Een toegankelijk en wetenschappelijk goed onderbouwd overzicht voor iedereen die gedrag wil begrijpen en beïnvloeden. Boek bekijken
€ 51,99
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Astrid Groenewegen
De kunst van gedrag ontwerpen
4 beoordelingen
Astrid Groenewegen vertaalt inzichten uit de gedragswetenschap naar concrete ontwerpprincipes. Het boek laat zien hoe je de omgeving zo kunt inrichten dat gewenst gedrag vanzelf ontstaat – een gedachte die recht uit het behaviorisme komt. Boek bekijken
€ 41,50
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Van behaviorisme naar cognitieve gedragstherapie: de RET-methode

Het behaviorisme verklaart gedrag vanuit prikkels en bekrachtiging. Maar in de jaren vijftig begon de psycholoog Albert Ellis een aanvulling te formuleren: niet alleen de stimulus, maar ook de gedachte die iemand over die stimulus heeft, bepaalt hoe hij of zij zich gedraagt. Deze cognitief-gedragsmatige benadering mondde uit in de Rationele Effectiviteitstraining (RET), een methode die in Nederland sterk werd gepopulariseerd door Theo IJzermans.

In de spotlight
Theo IJzermans Coen Dirkx
Beren op de weg, spinsels in je hoofd
51 beoordelingen
Dit veelgelezen en veelgebruikte boek van IJzermans en Dirkx legt uit hoe irrationele gedachten gevoelens en gedrag beïnvloeden, en hoe je deze patronen kunt doorbreken. Een klassieker die het behaviorisme verbindt met cognitieve psychologie. Boek bekijken
€ 25,–
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Theo IJzermans
Over de auteur

Theo IJzermans

Theo IJzermans (1944–2009) was psycholoog, psychotherapeut en een van de belangrijkste Nederlandse verspreiders van de RET-methode. Als erkend supervisor bij het Albert Ellis Instituut combineerde hij gedragstherapeutische en cognitieve inzichten in toegankelijke boeken die hun weg vonden naar trainers, coaches en managers. Meer over Theo IJzermans
De les uit dit boek

Gedrag veranderen begint niet bij de situatie zelf, maar bij de gedachte die je daarover hebt. Door die gedachte te onderzoeken en bij te stellen, verandert ook je gevoel – en uiteindelijk je handelen.

Uit: Beren op de weg, spinsels in je hoofd

Beïnvloeding als toegepast behaviorisme

Het behaviorisme leerde ons dat gedrag wordt gestuurd door externe prikkels en gevolgen. Wie begrijpt welke prikkels welk gedrag uitlokken, kan anderen gericht beïnvloeden. Robert Cialdini bouwde op dit inzicht een wetenschappelijk onderbouwde theorie over overtuiging, gebaseerd op decennia experimenteel onderzoek. Zijn werk vormt een brug tussen academisch behaviorisme en de dagelijkse praktijk van communicatie en marketing.

In de spotlight
Robert Cialdini
Invloed - De geheimen van het overtuigen
84 beoordelingen
Invloed is een klassieker die zes universele principes beschrijft waarmee mensen bewust of onbewust worden beïnvloed. Cialdini onderbouwt elk principe met gedragswetenschappelijk onderzoek, waardoor het boek tegelijk leesbaar en wetenschappelijk serieus is. Boek bekijken
€ 23,95
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Robert Cialdini
Over de auteur

Robert Cialdini

Robert Cialdini is hoogleraar psychologie en marketing aan de Arizona State University en geldt wereldwijd als autoriteit op het gebied van overtuiging. Zijn werk is geworteld in gedragspsychologisch onderzoek en heeft een enorme invloed gehad op marketing, verkoop, leiderschap en communicatie. Meer over Robert Cialdini

Mensen zijn in een groot aantal situaties geneigd om automatisch, zonder na te denken, te handelen op basis van een enkel, betrouwbaar stuk informatie.

Uit: Invloed - De geheimen van het overtuigen

Roos Vonk: psychologische inzichten voor de werkvloer

Niet alle navolgers van gedragspsychologisch inzicht schrijven vanuit het strikte behavioristische kader. Roos Vonk, hoogleraar aan de Radboud Universiteit, verbindt uiteenlopende psychologische tradities op een toegankelijke manier. Ze laat zien hoe gedragspatronen op de werkvloer verklaard kunnen worden vanuit sociale psychologie, zelfkennis en cognitieve processen.

In de spotlight
Roos Vonk
Collega's en andere ongemakken
20 beoordelingen
Vonk analyseert herkenbare gedragspatronen op de werkvloer – van jaloezie tot zelfingenomenheid – vanuit psychologische kennis. Het boek maakt gedrag begrijpelijk zonder het goed te praten, en biedt daarmee een nuchtere spiegel. Boek bekijken
€ 21,–
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Roos Vonk
Over de auteur

Roos Vonk

Roos Vonk is hoogleraar sociale psychologie en bekend om haar vermogen om wetenschappelijke kennis te vertalen naar herkenbare, toepasbare inzichten. Ze schrijft over zelfkennis, beïnvloeding en sociale interactie op een manier die zowel de academicus als de praktijkgerichte lezer aanspreekt. Meer over Roos Vonk

Digitale omgevingen en online gedrag

Het behaviorisme stelt dat gedrag wordt bepaald door de omgeving. Digitale platforms zijn bij uitstek omgevingen die zijn ontworpen om gedrag te sturen: knoppen, kleuren, volgorde van opties en sociale bewijskracht zijn allemaal prikkels die het gedrag van gebruikers beïnvloeden. De gedragswetenschap heeft hier een vruchtbaar toepassingsgebied gevonden.

Bas Wouters Joris Groen
Online invloed
55 beoordelingen
Wouters en Groen vertalen principes van Cialdini, Kahneman en Fogg naar concrete toepassingen voor websites, apps en e-mails. Het boek laat zien hoe gedragspsychologische inzichten online omgevingen vormgeven. Boek bekijken
€ 29,95
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Het onbewuste als gedragsmotor

Een van de grootste uitdagingen voor het behaviorisme was altijd de vraag wat er in de 'zwarte doos' van de geest gebeurt. Moderne cognitieve psychologie en neurowetenschap hebben die doos langzaam geopend. Ap Dijksterhuis laat zien dat veel van ons gedrag wordt gestuurd door processen waar we ons nauwelijks van bewust zijn – een bevinding die zowel het behaviorisme aanvult als nuanceert.

Ap Dijksterhuis
Het slimme onbewuste
43 beoordelingen
Dijksterhuis onderbouwt met experimenteel onderzoek dat het onbewuste brein een grotere rol speelt bij beslissingen dan we denken. Een klassieker die de grenzen tussen behaviorisme en cognitieve psychologie verkent. Boek bekijken
€ 15,99
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Past door de brievenbus
Daniel Kahneman
Ons feilbare denken
9 beoordelingen
Kahneman beschrijft in dit gelauwerde werk hoe twee denksystemen ons gedrag sturen: een snel, automatisch systeem en een traag, bewust systeem. Onmisbaar voor iedereen die wil begrijpen waarom mensen niet altijd rationeel handelen. Boek bekijken
€ 17,50
Dit product is uitverkocht

Psychologie van gedrag in de organisatie

Het behaviorisme heeft zijn stempel gedrukt op de arbeids- en organisatiepsychologie. Inzichten over bekrachtiging, gewoonte en omgevingsinvloeden zijn verweven geraakt in hoe we denken over leiderschap, samenwerking en werkgedrag. De volgende werken bieden een brede wetenschappelijke basis voor wie gedrag in organisaties wil doorgronden.

John Arnold Ray Randall Fiona Patterson Joanne Silvester
Psychologie van arbeid en organisatie
Dit academisch standaardwerk van Arnold, Patterson, Silvester en Randall behandelt de psychologie van werk en organisaties vanuit meerdere tradities, waaronder de gedragsmatige benadering. Een solide fundament voor studenten en professionals. Boek bekijken
€ 69,99
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

George van Houtem
De psychologie van het onderhandelen
25 beoordelingen
Van Houtem analyseert onderhandelen vanuit psychologisch perspectief en bespreekt hoe gedragsmechanismen zoals ankereffect en verliesaversie de uitkomst van onderhandelingen bepalen – inzichten die naadloos aansluiten bij gedragspsychologisch onderzoek. Boek bekijken
€ 25,–
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus

Gedragstypen begrijpen: een populaire toepassing

Het behaviorisme richt zich op wat mensen doen, niet op wat ze zijn. Toch heeft de populariteit van persoonlijkheidsindelingen – zoals het DISC-model waarop Thomas Eriksons werk is gebaseerd – veel te danken aan de gedragspsychologische traditie: ook hier staat waarneembaar gedrag centraal, niet verborgen motieven.

Thomas Erikson
Omringd door idioten
4 beoordelingen
Erikson beschrijft vier gedragstypen en laat zien hoe je ze herkent en effectief mee omgaat. Het boek is een toegankelijke ingang in gedragspsychologisch denken voor een breed publiek en werd wereldwijd een klassieker. Boek bekijken
€ 15,–
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis

Conclusie: behaviorisme als blijvend fundament

Het behaviorisme is als stroming nooit helemaal vervangen. Integendeel: het vormt het fundament waarop latere theorieën zijn gebouwd – van cognitieve gedragstherapie tot nudging, van OBM tot UX-design. De kerngedachte is overeind gebleven: gedrag is niet willekeurig, maar wordt gevormd door omgevingsprikkels en gevolgen. Wie dat begrijpt, kan gerichter interveniëren, beter communiceren en effectiever veranderen. De boeken op deze pagina laten zien hoe breed en hoe diep die invloed reikt – van de therapiekamer tot het beeldscherm, van de onderhandeltafel tot de werkvloer.

Boeken over 'behaviorisme' koop je bij Managementboek.nl

Producten over 'behaviorisme'

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Producten

    Auteurs

      Trefwoorden

        Artikelen