trefwoord
Onderzoek doen: van vraagstelling tot conclusie
Onderzoek is de motor achter kennis. Of je nu student bent die voor het eerst een onderzoeksvraag formuleert, een professional die beleidskeuzes wil onderbouwen, of een wetenschapper die nieuwe inzichten zoekt — de vaardigheid om systematisch informatie te verzamelen, te analyseren en te interpreteren is onmisbaar. Op deze pagina vind je de belangrijkste boeken, auteurs en artikelen over onderzoeksmethodologie, van brede inleidingen tot gespecialiseerde handboeken.
-
De praktische waarde van onderzoek - 'Onderzoek is belangrijker dan ooit'Verder lezen in het magazineIn een tijd waarin feiten steeds vaker worden verdrongen door emotie en mening, betoogt Martin van Staveren dat onderzoek belangrijker is dan ooit. Een helder pleidooi voor de waarde van methodisch en betrouwbaar onderzoek.
Wat is onderzoek? Een klassieker als startpunt
Voor wie wil begrijpen wat onderzoek nu eigenlijk is, biedt de Nederlandse onderzoeksliteratuur een onmiskenbare klassieker. Nel Verhoeven legde met haar gelijknamige werk de basis voor hoe generaties studenten het begrip 'onderzoek' leren doorgronden. Haar werk staat niet op zichzelf: statistische analyse is een onlosmakelijk onderdeel van goed onderzoek, en ook daarvoor heeft Verhoeven een toegankelijk boek geschreven.
Nel Verhoeven
Auteurs die schrijven over 'onderzoek'
Internationale standaardwerken over onderzoeksmethoden
Naast het Nederlandse aanbod zijn er internationaal gezaghebbende werken die het vakgebied hebben vormgegeven. Saunders, Lewis en Thornhill schreven een handboek dat wereldwijd op universiteiten wordt gebruikt. En Roger Bougie en Uma Sekaran bieden met hun werk een stevige methodologische basis specifiek voor bedrijfswetenschappelijk onderzoek.
Adrian Thornhill
Ben Baarda: de Nederlandse specialist in onderzoeksmethoden
In Nederland is Ben Baarda een van de meest invloedrijke auteurs op het gebied van onderzoeksmethoden. Zijn boeken worden al jaren breed ingezet in het hoger onderwijs en zijn toegankelijk voor zowel beginners als meer gevorderde studenten. Hieronder twee van zijn meest gebruikte werken.
Ben Baarda
-
Praktijkgids voor het ontwikkelen van onderzoekend vermogenVerder lezen in het magazineDeze praktijkgids bespreekt het boek Onderzoekend vermogen in de praktijk en licht toe waarom onderzoekend vermogen voor hbo-professionals geen luxe is maar een kerncompetentie. Een verhelderend artikel over de rol van onderzoek in de beroepspraktijk.
Onderzoekend vermogen: onderzoek als professionele houding
Steeds vaker wordt van professionals verwacht dat ze niet alleen kennis toepassen, maar ook zelf kunnen onderzoeken, evalueren en verbeteren. Dat vraagt om meer dan methodologische basiskennis — het vraagt om een onderzoekende houding. De volgende boeken gaan in op dit 'onderzoekend vermogen' en hoe dat in de praktijk tot uiting komt.
-
Onderzoekend vermogen in de praktijk - 'Een waardevolle aanvulling'Verder lezen in het magazineEen recensie van Onderzoekend vermogen in de praktijk die helder uiteenzet waarom dit boek een waardevolle aanvulling is op het beschikbare aanbod voor hbo-studenten en hun begeleiders. Met aandacht voor de praktische toepasbaarheid van de aanpak.
Praktijkgericht onderzoek: van opzet tot rapportage
Naast het ontwikkelen van een onderzoekende houding is het van belang te weten hoe je onderzoek concreet opzet en uitvoert. Mandy van der Velde schreef een boek dat de volledige cyclus doorloopt — van probleemanalyse tot het trekken van conclusies. Aanvullend biedt Peter Swanborn een grondig overzicht van sociaalwetenschappelijk onderzoek dat uitstekend aansluit bij wie onderzoek wil doen in maatschappelijke contexten.
Kritisch kijken naar onderzoek: wanneer gaat het mis?
Onderzoek is pas waardevol als het betrouwbaar en valide is. Maar in de praktijk sluipen er geregeld fouten in, soms onbewust, soms door structurele prikkels in de wetenschappelijke wereld. Stan van Pelt schreef een indringend boek over dit fenomeen. Het is een wake-upcall voor iedereen die met onderzoek te maken heeft.
Wetenschappelijk onderzoek is kwetsbaar voor systematische vertekeningen, zoals publicatiebias en p-hacking. Wie onderzoek leest of zelf uitvoert, doet er goed aan deze valkuilen te kennen en kritisch te blijven — ook tegenover gerenommeerde bronnen.
Uit: Sloppy science-
Lulkoek - Hoe 50 waarheden van anderen zorgvuldig om zeep worden geholpenVerder lezen in het magazineIn dit artikel bespreekt Leo Pot hoe wetenschappelijke claims in het publieke debat worden verdraaid of misbruikt. Een ode aan de wetenschap én een oproep tot kritisch denken over wat onderzoek ons werkelijk leert.
Feiten boven gevoel: Hans Rosling en het belang van data
Goed onderzoek begint bij goede vragen — maar eindigt pas als de data ook worden begrepen en juist geïnterpreteerd. Hans Rosling toonde als arts, hoogleraar en presentator aan dat mensen de wereld systematisch verkeerd inschatten, en dat data ons kunnen corrigeren. Zijn werk is een pleidooi voor empirisch denken als tegenwicht tegen intuïtieve maar onjuiste overtuigingen.
Hans Rosling
"De wereld kan alleen worden begrepen met data — en data kunnen alleen worden begrepen in hun context." Rosling vat hiermee samen waarom onderzoek nooit ophoudt bij cijfers alleen.
Uit: Feitenkennis
Kwalitatief onderzoek: diepgang naast breedte
Niet alle onderzoeksvragen lenen zich voor cijfers en statistieken. Kwalitatief onderzoek richt zich op betekenis, context en beleving — en is in organisatie- en maatschappijwetenschappen onmisbaar. Wie wil begrijpen hoe kwalitatief onderzoek werkt binnen organisaties, vindt in het volgende boek een degelijke gids.
-
Wetenschap is geen mening - Klimaat, energie en stikstof uitgelegdVerder lezen in het magazineRoel Grit legt in dit artikel uit waarom wetenschap geen mening is — en hoe wetenschappelijk onderzoek ons in staat stelt complexe maatschappelijke vraagstukken, zoals klimaat en energie, te doorgronden. Een helder betoog over de waarde van empirisch onderzoek.
Onderzoek als fundament voor kennis en besluitvorming
Of het nu gaat om een scriptie, een beleidsadvies of wetenschappelijke publicatie — onderzoek is de kern van betrouwbare kennisvorming. De boeken en artikelen op deze pagina bieden samen een breed en gevarieerd beeld van wat onderzoek is, hoe je het uitvoert en wat er mis kan gaan. Van tijdloze klassiekers tot actuele praktijkhandboeken: wie serieus wil leren onderzoeken, vindt hier het startpunt.