Mentaliserend coachen

Voorwoord 7
Inleiding 13

Deel 1: Achtergronden van mentaliseren 19
1 Mentaliseren is niet eenvoudig 21
1.1 Mentalization-Based Treatment (MBT) 23
1.2 Bestaande coachingsmethoden 24
1.3 De ontwikkeling van mentaliserend coachen 25

2 Wat mentaliseren is 27
2.1 Het begrip ‘mentaliseren’ 27
2.1.1 Observerend Ik 28
2.1.2 Vier dimensies van mentaliseren 29
2.1.3 Aandachtspunten en toepassing van de dimensies 33
2.1.4 Mentaliserend vermogen 34
2.2 Zelfreflectie nader beschouwd 37
2.3 Inlevingsvermogen nader beschouwd 38
2.3.1 Spiegelneuronen 39
2.4 Interactie-interpretatie nader beschouwd 40
2.5 Goed en slecht mentaliseren 41
2.6 Het belang van goed mentaliseren 43
2.7 Vergelijking met andere begrippen 44
2.7.1 Theory of mind 44
2.7.2 Empathie 46
2.7.3 Mindfulness 46
2.8 Kernelementen van mentaliseren 47

3 Het ontstaan van mentaliserend vermogen 51
3.1 Het belang van veilige hechting 51
3.1.1 Vreemde Situatie Procedure 52
3.1.2 Veilige en onveilige hechting 53
3.1.3 Gevolgen voor de volwassenheid 54
3.1.4 Samenvatting van de gehechtheidsstrategieën en -stijlen 57
3.2 Het belang van spiegelen 58
3.2.1 Betekenis geven aan gevoel 59
3.2.2 Over- en onderregulering van het gevoel 60
3.2.3 Goede spiegeling: adequate regulering van het gevoel 61
3.3 Kenmerken van de gehechtheidsstijlen 63
3.3.1 Gepreoccupeerde gehechtheidsstijl 64
3.3.2 Gereserveerde gehechtheidsstijl 66
3.3.3 Gedesorganiseerde gehechtheidsstijl 68

4 Ervaringsmodi 69
4.1 Drie ervaringsmodi 69
4.1.1 De equivalente modus 70
4.1.2 De alsof-modus 74
4.1.3 De mentaliserende modus 76
4.2 De ontwikkeling van het kind en de ervaringsmodi 78
4.3 De relatie tussen de gehechtheidsstijlen en de ervaringsmodi 79

Deel II: Mentaliserend coachen 81
5 Mentaliserende houding en basisprincipes 83
5.1 Signalen van geen of verminderd mentaliserend vermogen 83
5.2 De mentaliserende houding van de coach 85
5.2.1 Continu monitoren van het eigen mentaliseren 86
5.2.2 Bescheidenheid vanuit een niet-wetende houding 87
5.2.3 Actief bevragen van de cliënt over zijn ervaring 89
5.2.4 Geduld en ruimte voor alternatieve gezichtspunten 91
5.3 Basisprincipes van mentaliserende interventies 92
5.3.1 Eenvoudige interventies 92
5.3.2 In het hier-en-nu 93
5.3.3 Gericht op de gevoelens en gedachten van de cliënt 94
5.3.4 Gericht op gevoelens, veel minder op de inhoud 95