Samen slim

Proloog 8

Deel 1. Gaat collectieve wijsheid ons redden? 11
I Niemand weet in zijn eentje genoeg 13
Wat is collectieve intelligentie? Een eerste, voorzichtige definitie 13
Ontmoetingen bij volle maan 14
Dreiging uit onverwachte hoek 16
Niet meer hersenen, meer verbindingen 17
Plautus zag het al 19
Met kunstmatige intelligentie zijn we op de helft van het schaakbord 21
Stel: kleuters regeren de wereld 26
Kondratieffs golven en Trumps splitter-Twitter 28
Oversteken met Roef 32
Big data, big mind, big heart, big picture 33
Hoger óf lager, meer óf minder, man óf vrouw, wit óf zwart 34
Is het beleid of is erover nagedacht? 37

II Samen slim in de natuur 43
Hoe kun je de lucht bezitten? 43
Slimme bossen, feromonen en zwermintelligentie 44

III Vier werelden, vier denkramen, vier talen 53
Het Cynefin-framework 53
Het rechte pad van hier naar daar 54
Het echte pad van hier naar daar, van heen naar terug, van op naar neer 57
Een dialoog levert saaie televisie op 60
Crisis, rennen... 62
Taal als instrument 63

IV Ik versus wij 65
Hoe onveiliger, hoe meer wij en zij 67
Een land vol marionetten 68
Huh? 96 procent vindt dat politici niet weten wat er leeft onder het volk 71
Weg met het parlement en andere inspraakorganen: leve de democratie! 74
Wat men denkt als men niet denkt 75
Vliegschaamte of vlieg-shaming? 78
Er is geen middelpunt in het heelal, dus jij kunt het ook niet zijn 81
Hoe de fragmentatie van het denken wijsheid in de weg zit 83
De keuze van Abigail Norville 86
‘La Convention Citoyenne pour le Climat’ versus de beschonken komkommer 87

Deel 2. Vrije ruimte en denkverstoringen 89
V Vrije ruimte, tussenruimte en lege ruimte 91
De vrije denkruimte waarin elke gedachte en mening mag zijn 92
De tussenruimte waarin ontmoetingen ontstaan 93
Lege ruimten 96
Rousseau en de tuin van mijn buurman 97
Zwemles van de watermoleculenmeter 99

VI Een kleine geschiedenis van onderzoek naar creatief
denken bij individuen en in groepen 103
De hype van ‘lateraal denken’ 104
Sudden illuminationen het ‘Einstellungseffect’ 105
Van individuele creativiteit naar groepscreativiteit 106

VII Waarheid, werkelijkheid en andere kennisillusies 109
Peter Lassen, de verdwalende ontdekkingsreiziger 110
Rembrandt zou niet weten wie De Nachtwachtgeschilderd heeft 111
Hoe kom je in vredesnaam tot die oplossing? 114
Als veel mensen onwaarheid verkondigen, wordt het niet vanzelf waar 116
De moed tot waarheid heeft Socrates het leven gekost 118