Markt onder vuur

PROLOOG DE WERELD IS NIET MEER VAN GISTEREN 9
INLEIDING 15

1 VAN SOLVAY TOT LIMBURGSE PERENBOEREN – POLITIEKE DISRUPTIE VOOR IEDEREEN 15
De bouw van een groot economisch netwerk 17
De convergentie-illusie 18
München en de terugkeer van de politieke logica 20
Bye Bye Ronald McDonald 23
Macht, chaos en knooppunten 26

2 STERKE TIJGERS EN JAGERS IN BLOOT BOVENLIJF – MEER CONFLICT TUSSEN LANDEN 27
Sterke tijgers, zwakke beren – Verandering in het machtsevenwicht 27
Geopolitieke partnerruil – Toenemende complexiteit 29
Jagers in bloot bovenlijf – De strongmen-multiplicator 31
De strijd voor wat ons rest – Grondstoffenschaarste 33
Wat ons bindt, kan mij schaden – Economische interdependentie 35

DEEL I GOEDEREN .41
3 VAN DE WHO NAAR HET RECHT VAN DE STERKSTE – HANDEL ALS POLITIEK WAPEN 41
De terugkeer van de politieke logica 42
Blije staalbedrijven, trieste soepproducenten – Winnaars en verliezers 50

4 VAN POETIN TOT CHRYSTIA FREELAND – SANCTIES VOOR IEDEREEN 53
Sancties voor de bühne? – Waarom sancties 55
Hongerige kinderen en peren uit Soedan – Ongewenste neveneffecten 57
Het recht van de sterkste 59
Naar slimmere sancties 60

5 TUSSEN DE DALAI LAMA EN NOORSE ZALM – HOE CHINA HAAR MARKT GEBRUIKT 61
Rottende bananen en gesloten supermarkten – China’s informele maatregelen 61
De juiste druk en een vleugje protectionisme – Keuze van doelwitten 63
Sorry China – Het succes van China’s informele maatregelen .66
Europa slaat (als de lidstaten overeenkomen) terug 66
Kruisvuur – Bedrijven tussen China en het Westen 67

DEEL II GELD 77
6 VAN DE WTC-TORENS NAAR DE BOSSEN VAN TERHULPEN – FINANCIËLE OORLOGSVOERING 77
De greep van de dollar – Financiële infrastructuur 78
Rupies, renminbi en roebels – De bouw van een alternatieve financiële structuur 81
Wie vervangt de Amerikaanse dollar? 84

DEEL III TOELEVERINGSKETENS ALS WAPEN 91
7 TUSSEN MACHT EN CHAOS – DE ADERS VAN DE WERELDECONOMIE 91
Piraten, terroristen en douaniers – Verstoringen door politieke instabiliteit 94
Het Malakka-dilemma – Knelpunten als wapen 95
Knelpunten komen, knelpunten gaan, blijft de noordpool bestaan? 98

8 VAN KOLEN TOT KOBALT – ENERGIE 101
Fossiele machten 101
De energietransitie, een machtstransitie 104
Als mineralen kritisch worden 108

9 EEN GROENE SUPERMACHT – HERNIEUWBARE ENERGIE 115
Hoe China een cleantech-supermacht werd…115
… terwijl het Westen sliep 120

10 VAN SPUTNIK TOT GO – DE ZAADJES VAN DE TECHNOLOGIE-OORLOG 129
Machtslogica 1.0: Van Sputnik tot de Golfoorlog 130
Economische Logica: Globalisering 131
De langzame terugkeer van de geopolitieke logica 132
Knelpunten 137