Leren anders organiseren

Voorwoord 8
Leeswijzer 10

HOOFDSTUK 1 Inleiding: leren anders organiseren 13
1.1 Over de term ‘unitonderwijs’ 15
1.2 Hoe ziet unitonderwijs eruit? 15
1.3 Wat maakt unitonderwijs anders? 16

Deel 1: Leren en werken in een unit 19
HOOFDSTUK 2 Visie: inspiratie en kompas voor verbetering 21
2.1 In het begin: meer dan dit hoeft het niet zijn 22
2.2 Visie als een kompas in eigen hand 24
2.3 Praktische stappen in de ontwikkeling van een visie 24
2.4 Terugkerende waarden en thema’s in schoolvisies 26
2.5 Reflectie: de gedeelde gedachte dat ‘we het kunnen’ 29

HOOFDSTUK 3 De organisatie van leren en onderwijzen 31
3.1 Verwachtingen bij anders organiseren in units 32
3.2 Varianten om het onderwijs anders te organiseren 33
3.3 De basisgroep 37
3.4 Werkblokken en speel-werkblokken 39
3.5 Vakspecialisten 41
3.6 Dagstructuur en dagindeling 43
3.7 Planning en roostering van leeractiviteiten 47
3.8 Werkvloeroverleg van teamleden 48
3.9 Reflectie: waar te beginnen? 49

HOOFDSTUK 4 De pedagogisch-didactische leeromgeving 51
4.1 Verwachtingen en uitgangspunten voor de leeromgeving 52
4.2 Versterken van de zelfstandigheid 53
4.3 Differentiatie en speciale zorg 57
4.4 Samenwerking tussen kinderen 59
4.5 Functionele inzet van ICT 60
4.6 Monitoren van de ontwikkeling 61
4.7 Reflectie: opgeruimd en vol vertrouwen 65

HOOFDSTUK 5 Personeel: werken in teams 67
5.1 Verwachtingen en uitgangspunten voor onderwijspersoneel 68
5.2 Werken in teams die aan units gekoppeld zijn 69
5.3 Competenties en specialisatie 71
5.4 Professionele ontwikkeling van medewerkers 72
5.5 Gecoördineerd werken aan de ontwikkeling van kinderen 73
5.6 Beleid van school en bestuur 75
5.7. Reflectie: een potentiële verbetering voor al het onderwijspersoneel 77

HOOFDSTUK 6 De gebouwde en ingerichte omgeving 79
6.1 Opnieuw de visie 80
6.2 Kwaliteiten van de fysieke ruimte 80
6.3 Voorbeelden van (multi-)functioneel ruimtegebruik 82
6.4 Twee basismodellen voor de indeling 88
6.5 Een vlekkenplan 91
6.6 Inrichting van de ruimtes 94
6.7 Reflectie: een opgeruimd concept 95

Deel 2: Verandering en leiderschap in de schoolpraktijk 97
HOOFDSTUK 7 Het proces van verandering 99
7.1 Aanleiding en inspiratie 100
7.2 Ontwikkeling en werving van competent personeel 101
7.3 Leerprocessen op verschillende niveaus 103
7.4 Beschikbaarheid van bronnen 104