trefwoord
Ontvankelijkheid: openheid als houding en juridisch criterium
Ontvankelijkheid is een begrip dat twee heel verschillende werelden verbindt. In de filosofie en psychologie staat het voor een innerlijke houding — de bereidheid om te ontvangen wat er op je afkomt, zonder het meteen te beoordelen of te filteren. In het recht heeft het een strikt formele betekenis: voldoet een vordering, een bezwaar of een beroep aan de vereisten om inhoudelijk te worden behandeld? Beide betekenissen zijn actueel en relevant, elk op eigen terrein. Op deze pagina verkennen we ze naast elkaar, met boeken die vanuit heel verschillende invalshoeken licht werpen op dit ene woord.
Luisteren en openstaan: ontvankelijkheid als levenshouding
In een tijd die steeds meer vraagt om snelle reacties en sterke meningen, is ontvankelijkheid een tegenbeweging. Het gaat om het vermogen om te vertragen, werkelijk te luisteren en niet bij voorbaat te filteren wat je binnenkrijgt. Dat klinkt eenvoudig, maar vraagt oefening — en moed.
Miriam Rasch
Ontvankelijkheid vereist dat je je openstelt voor het onbekende en onvoorspelbare — niet als techniek, maar als houding. Wie luistert om te begrijpen, in plaats van om te antwoorden, ontdekt dat er altijd meer te horen valt dan verwacht.
Uit: Luisteroefeningen
-
Oog in oog met kwetsbaarheid - 'Toegankelijk voor de coachingspraktijk'Verder lezen in het magazineKwetsbaarheid en ontvankelijkheid gaan hand in hand. Dit artikel over het omgaan met gekwetstheid in coaching laat zien hoe openheid voor wat de ander ervaart een voorwaarde is voor echte begeleiding.
Auteurs die schrijven over 'ontvankelijkheid'
Ontvankelijkheid als filosofisch begrip
In de hedendaagse filosofie — met name in de fenomenologie — is ontvankelijkheid uitgegroeid tot een centraal concept. Waar de klassieke metafysica orde en structuur centraal stelde, verschuift de aandacht naar het vermogen om te ontvangen: te ervaren, te ondergaan, te laten toekomen. Dat is geen passieve houding, maar een actief openstaan voor de werkelijkheid zoals zij zich aandient.
Gert-Jan van der Heiden
-
De mens als machineVerder lezen in het magazineDe vraag of de mens meer is dan een machine raakt direct aan de filosofie van ontvankelijkheid: wie of wat ontvangt eigenlijk ervaringen? Dit artikel verkent hoe zelfbeelden onze houding tegenover het leven — en tegenover ontvankelijkheid — bepalen.
Aandacht en interactie: ontvankelijkheid in professionele context
Ontvankelijkheid is niet alleen een filosofisch ideaal — het heeft ook directe betekenis in de dagelijkse praktijk van samenwerken, leidinggeven en coachen. Wie echt aandacht heeft voor de ander, is niet alleen doelgericht bezig, maar ook open voor wat er werkelijk speelt. Dat vraagt een specifieke houding, die geleerd en geoefend kan worden.
Margret van Paassen
Echte aandacht in interactie is niet uitsluitend doelgericht. Ontvankelijkheid — het openstaan voor wat de ander werkelijk zegt en uitstraalt — is een minstens zo belangrijke component van effectief samenwerken als het sturen op resultaat.
Uit: Aandacht in interactie-
Vraag raak - ‘Concreet model voor de inzet van kwalitatieve vragen’Verder lezen in het magazineGoed vragen stellen vraagt een ontvankelijke houding: je moet bereid zijn te horen wat je niet verwacht. Dit artikel over het boek 'Vraag raak' laat zien hoe filosofische grondbeginselen en praktische gespreksvoering samenkomen in de kunst van het kwalitatief vragen stellen.
Juridische ontvankelijkheid: de formele drempel voor de rechter
In het recht heeft ontvankelijkheid een heel andere, strikt formele betekenis. De vraag of een partij ontvankelijk is, gaat vooraf aan elke inhoudelijke beoordeling: voldoet de vordering, het bezwaar of het beroep aan de wettelijke vereisten om überhaupt behandeld te worden? Is dat niet het geval, dan eindigt de zaak bij die drempel. In het strafrecht, bestuursrecht en burgerlijk procesrecht gelden elk eigen ontvankelijkheidscriteria.
-
Vijf criteria voor het aannemen van een adviesopdrachtVerder lezen in het magazineCriteria bepalen wanneer iets serieus genomen wordt — in het recht én in de advieswereld. Dit artikel over de vijf criteria van Jaap Boonstra voor het aannemen van een adviesopdracht laat zien hoe selectiviteit en openheid ook in professionele relaties samengaan.
-
Floor de Ruiter: ‘Laat de meest extreme belangen met elkaar overleggen’Verder lezen in het magazineWie mag meepraten en wie niet? Die vraag speelt zowel in het recht als in maatschappelijke processen. Dit artikel over 'Bottom-up!' laat zien hoe burgers en belanghebbenden een stem kunnen krijgen — en hoe eigenaarschap verdwijnt als inspraak te laat komt.
Twee betekenissen, één begrip
Ontvankelijkheid verbindt uiteenlopende werelden: de filosofie die vraagt hoe we ons verhouden tot de werkelijkheid, de praktijk van coaching en samenwerking die vraagt hoe we werkelijk aanwezig zijn in contact, en het recht dat vraagt of een partij formeel toegang heeft tot de rechter. Wat al deze betekenissen gemeen hebben, is een fundamentele vraag: wie of wat wordt er binnengelaten? Of het nu gaat om een indruk, een argument of een vordering — ontvankelijkheid is altijd een drempel. De boeken op deze pagina helpen die drempel te begrijpen, van binnenuit en van buitenaf.