trefwoord

Proportionaliteit: het evenredigheidsbeginsel in de rechtspraktijk

Proportionaliteit, ook wel het evenredigheidsbeginsel genoemd, is een van de meest invloedrijke rechtsbeginselen van dit moment. Het vereist dat overheidsoptreden, sancties en maatregelen in redelijke verhouding staan tot het nagestreefde doel. Sinds de toeslagenaffaire heeft dit beginsel een nieuwe, zwaardere betekenis gekregen in het Nederlandse bestuursrecht. Maar ook in het strafrecht, het aanbestedingsrecht, het intellectuele-eigendomsrecht en het Europese recht speelt proportionaliteit een cruciale rol. Op deze pagina brengen we de belangrijkste boeken en inzichten over dit onderwerp bijeen.

Evenredigheid in het bestuursrecht: na de toeslagenaffaire

De toeslagenaffaire heeft pijnlijk duidelijk gemaakt wat er misgaat wanneer overheidsbesluiten niet evenredig zijn aan hun doel. Deze gebeurtenis heeft het evenredigheidsbeginsel een nieuwe, prominentere plek gegeven in de rechterlijke toetsing van bestuursbesluiten.

Rob Widdershoven
Eigenwijs Bestuursrecht
Dit boek laat zien hoe evenredigheid een sleutelrol speelt in meerdere actuele bestuursrechtelijke vraagstukken, van het toeslagenschandaal tot sanctiewaarborgen en de invloed van EU-recht op de nationale toetsingspraktijk. Boek bekijken
€ 39,95
Nu besteld, woensdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
P.A.M. Mevis
'Ach Gott, ich bin nicht mehr Dozent'
Een volledig hoofdstuk is gewijd aan de versterkte normatieve betekenis van evenredigheid als norm en toetsingscriterium, mede in het licht van de Toeslagenaffaire. Boek bekijken
€ 25,–
Nu besteld, woensdag in huis
Gratis verzonden

Auteurs die schrijven over 'proportionaliteit'

Naast de algemene bestuursrechtelijke literatuur verschijnen er ook bundels die de evenredigheidstoetsing vanuit verschillende invalshoeken belichten, van burgerperspectief tot de intensiteit van rechterlijke toetsing.

Bart Jan van Ettekoven Frank Groothuijse Daan Korsse Bert Marseille Rosa Uylenberg Rob Widdershoven
Evenwichtig bestuursrecht
Het eerste hoofdstuk van deze bundel is specifiek gewijd aan het evenredigheidsbeginsel vanuit het burgerperspectief, een thema dat ook centraal stond in het werk van Ben Schueler. Boek bekijken
€ 75,50
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
R.J.B. Schutgens R.J.N. Schlossels Jasper Krommendijk J.A.F. Peters Claartje Bulten Ashley Terlouw E.G.A. van der Werf
Toetsingsintensiteit
Dit boek analyseert het evenredigheidsbeginsel als toetsingskader en de vraag hoe intensief rechters mogen en moeten toetsen aan deze norm. Boek bekijken
€ 131,–
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden

De praktijk van artikel 13b Opiumwet en drugspanden

Een van de meest actuele toepassingsgebieden van het evenredigheidsbeginsel is de sluiting van drugspanden op grond van artikel 13b Opiumwet. Sinds een richtinggevende uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak in 2022 is evenredigheid hier het centrale toetsingskader geworden.

A.E. Schipaanboord L.M. Bruijn M. Vols
Onderzoek naar de toepassing van de bevoegdheid in artikel 13b Opiumwet
Dit onderzoek gaat uitgebreid in op de wijze waarop het evenredigheidsbeginsel sinds 2022 het centrale toetsingskader is geworden bij de beoordeling van besluiten op grond van artikel 13b Opiumwet. Boek bekijken
€ 59,–
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
H.B. Winter Boxum Beukers Roggeveen Cazemier A.E. Schipaanboord M. Vols L.M. Bruijn
Onderzoek naar de effecten en gevolgen van de toepassing van artikel 13b Opiumwet
Dit boek stelt kritische vragen over de proportionaliteit van pandsluitingen ten opzichte van lichtere maatregelen, met name gelet op de ingrijpende gevolgen voor bewoners. Boek bekijken
€ 59,–
Nu besteld, woensdag in huis
Gratis verzonden

Evenredigheid bij vergunningen, sancties en handhaving

Ook buiten het Opiumwet-domein is evenredigheid een onmisbaar toetsingscriterium geworden bij bestuurlijke handhaving, van vergunningweigering tot bestuurlijke boetes.

Mark van Weeren
Weigering en intrekking van vergunningen onder de Wet Bibob
Een apart hoofdstuk behandelt evenredigheid als belangrijkste toetsingscriterium bij Bibob-besluiten, met de drietrapstoets uit de Harderwijk-uitspraak als leidraad. Boek bekijken
€ 49,95
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Lex Michiels Aletta Blomberg Gerdy Jurgens
Handhavingsrecht
Hoofdstuk acht van dit handboek behandelt diepgaand de evenredigheid van sancties, zowel bij herstelsancties als bij bestraffende sancties zoals de bestuurlijke boete. Boek bekijken
€ 112,–
Levertijd ongeveer 6 werkdagen
Gratis verzonden
De les uit dit boek

Uit de conclusies over drugspanden blijkt dat een evenredigheidstoets niet alleen gaat om het doel van een maatregel, maar evenzeer om de vraag of er geen lichter alternatief voorhanden was.

Uit: Tien jaar conclusies in het bestuursrecht

Proportionaliteit in het strafrecht: straf naar de maat van het delict

In het strafrecht is proportionaliteit al veel langer een vertrouwd beginsel: de straf moet in verhouding staan tot de ernst van het gepleegde delict. Toch blijft de discussie over wat een proportionele straf precies inhoudt onverminderd actueel.

In de spotlight
M. Otte
Een kleine biografie van het straffen
In deze kleine biografie van het straffen bepleit Otte nieuwe aandacht voor klassiek en proportioneel straffen, als tegenwicht tegen de huidige nadruk op behandeling en zorg. Boek bekijken
€ 36,95
Levertijd ongeveer 11 werkdagen
Gratis verzonden
MO
Over de auteur

M. Otte

Otte is een gezaghebbende stem in het debat over straftoemeting. Hij bepleit een terugkeer naar klassiek en proportioneel straffen, als tegenwicht tegen de huidige focus op behandeling en zorg binnen het strafrecht. Meer over M. Otte

Proportionaliteit is niet een modieuze gedachte, maar de kern van rechtvaardig strafrecht: straffen die niet doorschieten, maar recht doen aan zowel dader als samenleving.

Uit: De troost van gebrekkig strafrecht

Ook bij specifieke strafrechtelijke vraagstukken, zoals euthanasie, jeugdstrafrecht en politiegeweld, vormt proportionaliteit de maatstaf waarmee rechtmatigheid wordt beoordeeld.

M.A. Dijk
Disproportioneel politiegeweld tijdens of direct na de aanhouding
Proportionaliteit is het kerncriterium voor het beoordelen of politiegeweld tijdens of direct na een aanhouding rechtmatig is geweest. Boek bekijken
€ 25,–
Levertijd ongeveer 6 werkdagen
Gratis verzonden
Ido Weijers
Rotjeugd
De auteur benadrukt het belang van proportionaliteit bij jeugdbeschermingsmaatregelen: interventies mogen niet zwaarder zijn dan strikt noodzakelijk voor het beoogde doel. Boek bekijken
€ 31,50
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden

Proportionaliteit in aanbestedingsrecht en Europees recht

Buiten het bestuurs- en strafrecht is proportionaliteit ook een kernbeginsel in het aanbestedingsrecht en het EU-recht, waar het de verhouding tussen gestelde eisen en het beoogde doel bewaakt.

H.D. van Romburgh
Handboek Hoofdstukken Aanbestedingsrecht
Dit handboek behandelt het proportionaliteitsbeginsel als een van de kernprincipes van het aanbestedingsrecht: eisen en voorwaarden moeten in redelijke verhouding staan tot de opdracht. Boek bekijken
€ 58,95
Op voorraad
Nu besteld, dinsdag in huis
Gratis verzonden
Past door de brievenbus
Lisanne Henneveld
Naar een Europese Unie die beter bij de burger past
Het boek behandelt versterking van het proportionaliteitsbeginsel binnen de Europese Unie, als onderdeel van beter werkende regelgeving die dichter bij de burger staat. Boek bekijken
€ 89,–
Nu besteld, woensdag in huis
Gratis verzonden

Proportionaliteit als sleutel tot kostenverdeling en aansprakelijkheid

Proportionaliteit speelt ten slotte ook een belangrijke rol buiten het publiekrecht, bijvoorbeeld bij de verdeling van kosten en aansprakelijkheid tussen private partijen.

In de spotlight
Evert Jan van Baardewijk
Profijt, toerekenbaarheid en proportionaliteit
Dit boek behandelt het PTP-criterium, waarbij kosten evenredig moeten worden verdeeld naar de mate van profijt, met uitvoerige jurisprudentieanalyse en praktische toepassingsvoorbeelden. Boek bekijken
€ 40,58
Levertijd ongeveer 6 werkdagen
Gratis verzonden
EB
Over de auteur

Evert Jan van Baardewijk

Als senior-adviseur Grondbeleid en Vastgoedrecht begeleidt Van Baardewijk gemeenten, zorginstellingen en projectontwikkelaars bij gebiedsontwikkeling. Zijn expertise in kostenverdeling maakt hem een gezaghebbende auteur over het PTP-criterium. Meer over Evert Jan van Baardewijk
F.C.W. de Graaf
Meervoudige aansprakelijkstelling
€ 99,95
Nu besteld, woensdag in huis
Gratis verzonden

Conclusie: een beginsel dat alle rechtsgebieden doorkruist

Proportionaliteit is geen abstract juridisch dogma, maar een praktisch toetsingskader dat dagelijks wordt toegepast door bestuursrechters, strafrechters en aanbestedende diensten. De gemene deler in alle besproken boeken is dat evenredigheid een correctie biedt op te ver doorgeschoten regelgeving en overheidsoptreden. Of het nu gaat om de sluiting van een drugspand, de hoogte van een straf of de eisen in een aanbesteding: steeds moet de vraag worden gesteld of middel en doel in balans zijn. De toeslagenaffaire heeft dat besef alleen maar urgenter gemaakt, en de hier verzamelde boeken laten zien hoe dit beginsel zich in uiteenlopende rechtsgebieden verder ontwikkelt.

Boeken over 'proportionaliteit' koop je bij Managementboek.nl

Producten over 'proportionaliteit'

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Producten

    Auteurs

      Trefwoorden

        Artikelen