Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
De functie van frictie - 'Actueel, samenhangend en buitengewoon goed verhaal'
10 juni 2021 | Rob Fijlstra

Annemarie Mars heeft een intrigerend boek geschreven over vernieuwen op het scherpst van de snede. Dat daarbij psychologisch ongerief optreedt hoort bij dit ambitieniveau. Geen wonder dus dat zij zich op dit onderwerp gestort heeft.  Maar het is knap hoe zij zoveel weetjes over veranderkunde en weerstand weet om te toveren tot een actueel, samenhangend en buitengewoon goed geschreven verhaal. 

De auteur ontleent haar inzichten volgens eigen zeggen vooral aan reflectie op haar praktijkervaringen, en niet zozeer aan het lezen van  managementboeken.  Inzoomen en uitzoomen en dan de patronen ontdekken en beschrijven. Dat gaat haar goed af en leidt in combinatie met haar opmerkingsgave en taalvaardigheid - fris en unverfroren - tot een zeer leesbaar geheel. Gelukkig een keer een boek zonder voetnoten en citaten.

Het boek is geschreven voor veranderaars: ‘dat is iedereen die in de weerbarstige praktijk voor een veranderopgave staat'. Dat is een ruime doelgroep; nog aangevuld met die mensen die hun eigen  gebrek aan risicovreugde willen onderzoeken. Want in de hausse aan veranderkundige boeken zou je bijna vergeten dat mensen ook gewoontedieren zijn.   

Het boek is keurig onderverdeeld in een viertal categorieën: inhoud, zeggenschap, gedrag en relatie. Met twintig universele spanningsvelden. Telkens keert hetzelfde basismodel terug: is wat de veranderaar doet functioneel of disfunctioneel? En maakt de interventie frictie los of brengt de interventie rust? Dit alles binnen het aloude verandermodel van Ist (A) naar Soll (B) met in dit model voortdurend keuzemomenten, die bepalen hoe effectief de interventie gaat zijn. Knap gecomponeerd en nogal streng doorgevoerd, en daardoor ook veeleisend voor de lezer. Je moet er gedisciplineerd doorheen. 

Net als de irritatie daarover door de aderen kolkt en je begint te verlangen naar meer luchtigheid, word je gelukkig wel weer aan het denken gezet met een dwarse kanttekening, zoals: ‘je moet er toch niet aan denken dat mensen elkaar niet meer mogen veranderen', of ‘verstand zonder gevoelde urgentie leidt tot een lege verandering' of ‘blijf weg bij doelen over houding en gedrag, ze bevatten meestal een diskwalificatie; houding meer nog dan gedrag'. Of komen er intrigerende omschrijvingen voorbij: ‘doelmiddelverwarring, self denying prophecy of veranderverheerlijking'. Waar ook maar weer uit blijkt hoe fraai het woordvoertuig van de auteur is.

Met haar boek zoomt Annemarie Mars in op De functie van frictie bij het tot stand brengen van wezenlijke veranderingen. Met voor mij als belangrijkste boodschap, dat wie in de richting van B wil geraken zich maar het best onmiddellijk kan gedragen alsof B al bestaat, met alle keuzes en consequenties die daarbij horen. Wie dit niet kan of durft is bij Annemarie Mars al snel een veroorzaker van disfunctionele frictie of disfunctionele rust. En dat is niet wat je wilt als geloofwaardig veranderaar.

Goed verandermanagement is buitengewoon lastig. Hoe vaak zien we niet dat kostbare veranderingsinspanningen verzanden in bedrijfspolitieke spelletjes, verborgen onwil of incompetentie van de veranderaars. Voor de lezer die daar iets aan wil doen is De functie van frictie een echte aanrader. 

Rob Fijlstra is (certified) management consultant, intervisie begeleider, klankbord en begeleider van werkconferenties. Hij is tevens een energiek, uitdagend en veelgevraagd spreker.


De functie van frictie - Een delicate balans
25 mei 2021 | Frank van Kuijck

Annemarie Mars heeft al een aantal boeken geschreven over de wijze waarop veranderingen tot stand komen. Met haar nieuwe boek De functie van frictie neemt zij de lezer mee in haar laatste inzichten.

De functie van frictie is een intrigerende titel. Want hoe bestaat het dat frictie functioneel kan zijn? Wat zorgt ervoor dat frictie een waardevolle interventie kan zijn? En wat zorgt ervoor dat een interventie of een non-interventie juist niet succesvol is? Willen we dan te graag een verandering teweeg brengen zonder duidelijk te zijn over het doel? Of drijven we onze eigen zin te veel door? Hoe moet het dan wel? Annemarie Mars neemt de lezer mee langs de dunne scheidslijn en balans tussen het opzoeken van frictie en het creëren van rust. Zij laat zien hoe je in verschillende situaties effectiever kan zijn door te kiezen voor de juiste tactiek en strategie.

Annemarie Mars heeft al een aantal boeken geschreven over de wijze waarop veranderingen tot stand komen. Met dit nieuwe boek neemt zij de lezer mee in haar laatste inzichten.

In de inleiding geeft Mars aan de hand van tegeltjeswijsheden een eerste inzicht van de strekking van haar boek. Als eerste: 'Zonder wrijving geen glans'. En ten tweede: 'Te veel wrijving geeft krassen'. Maar hoe moet het dan wel?

Mars geeft hiervoor een viertal fasen die doorlopen moeten worden om een zinvolle, duurzame en kwalitatief goede verandering tot stand te brengen. De boodschap is dat verandering op zich geen doel kan en mag zijn. De vier fasen die doorlopen moeten worden zijn:
- Start met de inhoud om een solide richting met elkaar te af te spreken: waar wil je naartoe? In het boek wordt hier consequent gewerkt met situatie A naar B. Daarbij is situatie A het hier en nu. En situatie B de toekomstige situatie.
- Wees duidelijk naar elkaar over de zeggenschap. Zo creëer je een gedeelde richting.
- Bespreek en benoem met elkaar het gedrag om te komen tot een geleefde richting.
- Werk aan de relatie om zo verbondenheid te bereiken.

Vervolgens werkt Mars de vier lijnen uit. Ze verduidelijkt die langs de lijn van tegengestelde begrippenparen. De spanningsvelden. Bijvoorbeeld: geven en nemen of zitten en staan. De begrippen zijn uiterst effectief gekozen en maken direct veel duidelijk.

Daarna plaats Mars de begrippenparen in het model dat als een rode draad door het boek loopt. Het model is een kwadrant dat uitgaat van disfunctionele en functionele inzet van de begrippen frictie en rust. Mars laat zien wanneer frictie effectief (functioneel) of niet effectief (disfunctioneel) is. Hetzelfde geldt voor de inzet van rust bij het bereiken van de gezamenlijke doelstellingen. De voorbeelden en de schrijfstijl van Mars zijn treffend en beeldend.

Mars maakt ook duidelijk dat je zelf verantwoordelijk bent voor stagnatie bij het succesvol tot stand komen van een verandering. Het is de kunst om die interventies te kiezen die progressie teweeg brengen. Vaak draait het hier om duidelijk zijn over het doel, timing, goed luisteren en duidelijk zijn over elkaar rollen, gedrag en verwachtingen. Het is situationeel welke interventie passend is. Beredeneerd niets doen is daarbij ook een optie.

De functie van frictie is een zeer toegankelijk boek. De beschrijving van de begrippenparen in combinatie met het model over effectiviteit en ineffectiviteit van de inzet van rust en frictie bij verschillende omstandigheden geven snel en goed inzicht.

Frank van Kuijck is een zeer gedreven onafhankelijk en zelfstandig professional in toezicht en advisering binnen de publieke sector. Hij is oprichter en eigenaar van het adviesbureau Toetssteen BV (www.toetssteen.com). Daarnaast is hij associate partner bij TransitiePartners (www.TransitiePartners.nl). Hij is kritische sparringpartner voor toezichthouders, bestuurders en organisaties om te helpen deze naar een hoger plan te krijgen. Specifieke aandachtsgebieden naast audit en verslaggeving zijn governance, control, risicomanagement en bedrijfsvoering. Deze laatste ook vanuit de specialisatie als operational auditor. Hij heeft een achtergrond als Partner in de audit en adviespraktijk bij Deloitte en is docent Auditing aan de UVT Tilburg.


De functie van frictie - 'Een boek dat uitmunt in diepgang'
6 mei 2021 | Peter de Roode

De functie van frictie is een knap geschreven boek waarin Annemarie Mars je laat nadenken over de meest bekende begrippen uit de veranderkunde. Op basis van een eigen model over frictie biedt ze de lezer daarnaast inzicht in interactiepatronen. Een verrassend fris, goed geschreven en origineel boek.

In De functie van frictie - zo stelt de auteur - wordt de schijnwerper gezet op wat een veranderaar doet in interactie en de reactie die dat losmaakt bij de ander.
Annemarie Mars biedt een model dat ze consistent hanteert: Een twee bij twee matrix dat bestaat uit de assen functioneel versus disfunctioneel en rust versus frictie. In dit boek legt ze de focus op de functionele frictie, maar ze sluit de ogen niet voor de donkere kanten van verandering. Dus ook disfunctionele frictie komt aan de orde.

Mars laat bijvoorbeeld zien dat veranderen zonder richting of veranderen als ‘doel op zich' tot disfunctionaliteit kan leiden. Als lezer word je je ervan bewust dat het verheerlijken van zowel verandering als rust tot disfunctionaliteit kan leiden.

Mars biedt twintig universele spanningsvelden die ze vervolgens terugbrengt tot haar overzichtelijke model. Een spanningsveld dat direct tot de verbeelding spreekt is dat van ‘gevoel en verstand'. Over dit onderwerp hebben al heel wat filosofen en psychologen verstandige dingen gezegd, maar Mars weet je aandacht vast te houden en je te verrassen met de metafoor van de double date. Ze stelt dat er twee stemmen zijn die afzonderlijk van elkaar het stuur kunnen overnemen: het gevoel en het verstand. Je voert als het ware een innerlijke dialoog.
Nu weten we van grote psychologen zoals Kahneman en Haidt dat het verstand het ruimschoots aflegt tegen het gevoel. Mars maakt dat op haar eigen manier duidelijk. Hoe? Ze geeft een voorbeeld dat iedereen herkent: wanneer we iets kopen dat we niet van plan waren te kopen... Dat zal bij veranderen niet veel anders zijn, luidt haar duidelijke boodschap.

Zo worden zware onderwerpen op basis van een metafoor, een voorbeeld en helder geformuleerde zinnen behapbaar gemaakt. Ontdaan van clichés en soms van andere woorden voorzien. Zo spreekt Mars niet van ‘extrinsieke motivatie' maar van 'leeg gedrag'. De reis van A naar B kan gemaakt worden zonder dat de reizigers erachter staan. Mars schrijft: 'Ze vertonen weliswaar het gedrag van B, maar niet vanwege B.' Hiermee laat ze zien dat ze heeft nagedacht - als taalkunstenaar - wat er aan de orde is. Ze gaat niet als een olifant door de porseleinkast, maar staat stil bij wat er in het hier en nu aan de orde is. Dat maakt dit boek uniek. Geen smeuïge voorbeelden en praktijkcases, maar verdieping door helderheid.

Dit boek maakt je bewust waar verandering over gaat en biedt op basis van een schijnbaar simpel model een rijkdom aan interventies. Sterk is ook dat de auteur niet vanuit één perspectief de wereld in kijkt, en bijvoorbeeld niet alles vanuit het positiviteitsdenken beziet. Terecht lijkt me: dingen lopen niet allemaal soepel en er is frictie die zeker niet allemaal functioneel is. Mars sluit daar de ogen niet voor.

Al met al is De functie van frictie een boek dat uitmunt in diepgang mede door het krachtige en originele taalgebruik van de auteur. Ze zet je aan het denken over je rol als veranderaar, en over wat je aan zult treffen in een verandertraject.

Drs. Peter de Roode is zelfstandig adviseur en trainer. Hij ondersteunt organisaties bij het invoeren van grootschalige veranderingen waarbij gedragsverandering centraal staat. Hij is auteur van de boeken Meegaan of dwarsliggenWerkvormen voor managers en Leidinggeven kun je zelf. Samen met meerdere auteurs schreef hij onder red. van Rob van Es het boek Praktijkboek Veranderdiagnose en samen met Peter van den Boom schreef hij Theatervoorstellingen in organisaties. Naast zijn schrijfactiviteiten is hij spreker en organiseert hij trainingen en seminars over actuele managementthema's.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden